III SA/Gd 420/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w S. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 2 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przyznanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa na lata 2007-2013 postanawia: odmówić skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 19 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę "A" S.A. z siedzibą w S. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 2 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przyznanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa na lata 2007-2013. W dniu 21 listopada 2017 r. odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem został skutecznie doręczony pełnomocnikowi skarżącej – r.pr. M. P.-S. (k. 82). W dniu 18 grudnia 2017 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącej nadała w urzędzie pocztowym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną od ww. wyroku. Z uwagi na braki formalne skargi, zarządzeniem Przewodniczącego III Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi – przez nadesłanie 2 egz. wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy oraz nadesłanie odpisu KRS-u aktualnego w dacie udzielenia pełnomocnictwa. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 3 stycznia 2018 r. (k. 116), a zatem termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej upływał w dniu 10 stycznia 2018 r. W dniu 8 stycznia 2018 r. (data stempla pocztowego) pismo pełnomocnika wraz z uzupełnieniem braków formalnych skargi kasacyjnej zostało nadane bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przekazał pismo do WSA w Gdańsku w dniu 18 stycznia 2018 r. Pismo wpłynęło do tut. Sądu w dniu 24 stycznia 2018 r. (data prezentaty – k. 117). Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2018 r. WSA w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną skarżącej wskazując w uzasadnieniu, że braki skargi nie zostały uzupełnione w ustawowym terminie. Na powyższe postanowienie strona skarżąca złożyła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt I GZ 67/18 oddalił zażalenie skarżącej (k. 178-181). Skarżąca w dniu 8 lutego 2018 r. (data stempla pocztowego) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącej we wniosku tym podała, że pismo z uzupełnionymi brakami formalnymi skargi zostało omyłkowo skierowane bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sporządzenie skargi kasacyjnej przez zewnętrzną kancelarię, zapewniającą pełną obsługę strony w toku postępowania co do zasady pozwala na uniknięcie podobnych omyłek, jednak w dużych przedsiębiorstwach, jak skarżąca, istnieją działy prawne oraz sekretariaty, które działają odrębnie. Pracownicy nie podlegają działowi prawnemu. Przymus radcowsko-adwokacki wyczerpuje się w powinności napisania i podpisania skargi kasacyjnej, natomiast nie obejmuje czynności technicznych związanych z jej nadaniem. Zatem – zdaniem pełnomocnika – skarga kasacyjna została nadana przez samego skarżącego, nie będącego profesjonalnym pełnomocnikiem. Ponadto skarga została wniesiona prawidłowo, jedynie błędnie została skierowana korespondencja dotycząca uzupełnienia braków formalnych. Kwestia omyłkowego wnoszenia środków zaskarżenia bezpośrednio do sądów odwoławczych skutkowała nowelizacją art. 369 § 3 k.p.c., której celem było wyeliminowanie nadmiernie rygorystycznych dla strony skutków wniesienia apelacji do sądu ad quem. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podobnej zmiany nie wprowadzono. Wskazane okoliczności, w tym zauważenie przez ustawodawcę nadmiernego rygoryzmu związanego ze skutkiem wniesienia środka odwoławczego bezpośrednio do sądu ad quem powinny być ocenione jako wystarczające do uprawdopodobnienia, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zasadność złożonego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oceniał przy uwzględnieniu ustawowych kryteriów zastosowania instytucji przywrócenia terminu w postępowaniu przed sądem administracyjnym, o jakich mowa w art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. Zgodnie z powołanymi przepisami, sąd na wniosek strony przywróci termin do dokonania czynności, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Z wnioskiem należy wystąpić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, a w jego treści uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak zawinienia w niedotrzymaniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona winna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości dopełnienie przez pełnomocnika strony wymogów formalnych wniosku, to jest zachowanie 7 - dniowego terminu do jego złożenia, liczonego od dnia ustania deklarowanej przeszkody uniemożliwiającej terminowe dokonanie czynności procesowej. Skoro przyczyną uchybienia terminu była pomyłka polegająca na omyłkowym skierowaniu korespondencji do Naczelnego Sądu Administracyjnego, o której pełnomocnik dowiedział się w dniu otrzymania postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi, tj. w dniu 2 lutego 2018 r. (k. 135), to przyjąć należy, że przyczyna uchybienia ustała w tym właśnie dniu. Przechodząc do merytorycznej oceny złożonego wniosku wskazać należy, że zastrzeżenia budzi okoliczność spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki przywrócenia terminu, o jakiej mowa w treści art. 87 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ustawowym warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności wskazujących na brak zawinienia w uchybieniu terminu. Jakkolwiek "uprawdopodobnienie" nie jest pojęciem tożsamym z udowodnieniem braku winy, ma ono bowiem na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności, niemniej uprawdopodobnienie winno być na tyle przekonujące, by uzasadniało przekonanie, że do uchybienia terminu doszło wskutek zdarzeń, którym trudno było zapobiec, nawet przy dołożeniu szczególnej staranności. Tak rygorystyczna ocena okoliczności, w których doszło do uchybienia terminu jest powszechnie aprobowana w orzecznictwie i wynika z istoty procesowej instytucji przywrócenia terminu, która ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy do uchybienia terminu doszło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Powyższe prowadzi do wniosku, iż wnoszący o przywrócenie uchybionego terminu winien uwiarygodnić swoją staranność w zachowaniu terminu stosowną argumentacją. Winien nadto uwiarygodnić fakt, że przeszkoda była od niego niezależna. W przekonaniu Sądu, w stanie faktycznym sprawy, wnioskodawca wymogu tego nie dopełnił. Okoliczności przemawiającej za przywróceniem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie może w szczególności stanowić zapewnienie pełnomocnika, że korespondencja omyłkowo została skierowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Na pełnomocniku skarżącej spoczywał obowiązek skierowania przesyłki do sądu właściwego. Skarżąca udzieliła pełnomocnictwa do jej reprezentowania profesjonalnemu pełnomocnikowi, który odczytując treść kierowanego do niego wezwania do uzupełnienia braków formalnych powinien w taki sposób skierować korespondencję , by nie doszło do jakiekolwiek pomyłki w jej wysyłaniu. Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje także organizacja wewnętrznego obiegu korespondencji w ramach sekretariatu spółki. Zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik nie mogą być uznane za brak winy w uchybieniu terminowi, bowiem to pełnomocnik ponosi wówczas ryzyko działania takich osób (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 140/08; z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 109/05; z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt II GZ 120/06; z dnia 16 maja 2005 r., sygn. akt II GZ 37/05 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe może świadczyć jedynie o braku dochowania należytej staranności przy prowadzeniu sprawy, co bezpośrednio obciąża skarżącą. Nie do przyjęcia są twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że skarga kasacyjna, z uwagi ma fakt, że jego rola sprowadza się do jej sporządzenia, a wysyłka do pracowników sekretariatu - została nadana przez samą skarżącą. Przyjęcie nawet prezentowanej koncepcji nie zmieniłoby zapatrywania Sądu, że do uchybienia terminu doszło z winy skarżącej. Wysyłanie korespondencji do niewłaściwego Sądu przez pracownika sekretariatu, w przypadku gdy była ona zaadresowana do NSA za pośrednictwem WSA, było co najmniej niedbalstwem przejawiającym się brakiem upewnienia się, do kogo faktycznie korespondencja powinna być skierowana, lub też brakami organizacyjnymi skarżącej, która nie zadbała o właściwe przeszkolenie zatrudnionych w sekretariatach osób. Także rzekome opóźnienie w czynnościach podejmowanych przez NSA dotyczących przesłania pisma do WSA nie może być przejawem braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Na marginesie nadmienić należy, że pismo skarżącej zawierające uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej wpłynęło do biura podawczego NSA w dniu 11 stycznia 2018 r., czyli już po upływie terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu powoływanie się przez pełnomocnika skarżącej na unormowania art. 369 § 3 kodeksu postępowania cywilnego k.p.c., z którego wynika, że termin do wniesienia apelacji uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła apelację do sądu drugiej instancji; w takim wypadku sąd ten niezwłocznie przesyła apelację do sądu, który wydał zaskarżony wyrok - może także świadczyć o braku staranności pełnomocnika, który nie zwrócił dostatecznej uwagi na różnice w unormowaniach procedury przed sądami powszechnymi i sądami administracyjnymi. Zatem skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, gdyż przedstawiona Sądowi argumentacja nie pozwalała na uznanie, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności i których nie można było przezwyciężyć dokładając należytej staranności. W rozpatrywanym przypadku wysłanie korespondencji do niewłaściwego sądu należało uznać za brak należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, w pełni obciążający skarżącą. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przywrócenia uchybionego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.