III SA/Gd 424/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Wojewody z dnia 23 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) oddala skargę, 2) przyznaje adwokatowi R. Z. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) 295,20 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierające należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia 21 lutego 2012 r., nr [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu Z. F. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie wystąpiła Lokatorsko-Własnościowa Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w G. podając, że Z. F. utraciła prawo do zamieszkiwania i została eksmitowana z przedmiotowego lokalu mieszkalnego do lokalu socjalnego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 15 marca 2001 r., sygn. akt IC 3187/00. W dniu 1 lutego 2012 r. Z. F. oświadczyła do protokołu przesłuchania, że w lokalu przy ul. [...] w G. nie mieszka od 30 listopada 2011 r. Została z tego mieszkania eksmitowana i zamieszkała w lokalu socjalnym przy ul. [...] w G. Zeznała, że nie dokona dobrowolnego wymeldowania, ponieważ najpierw musi zmienić nazwisko swoje i swojego ojca. Organ podał, że zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu, zatem zameldowanie strony w przedmiotowym lokalu jest nieuzasadnione. Z. F. odwołała się od tej decyzji podnosząc, że z lokalu nie została eksmitowana w obecności komornika, ale sama zdała sporny lokal w listopadzie 2011 r. Utraciła prawo do spornego lokalu w 2006 r., ale później wielokrotnie starała się o przyznanie lokalu socjalnego. Otrzymała lokal socjalny przy ulicy [...], który jednak nie spełnia wymogów lokalu mieszkalnego. Dodała, że wymelduje się, gdy otrzyma zwrot nakładów włożonych w opuszczony lokal. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 23 kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ponadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, opuszczenie miejsca pobyt stałego musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Niewątpliwie strona nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały i opuściła je w sposób dobrowolny oraz trwały. Na taką ocenę wskazują jej zeznania składane w toku prowadzonego postępowania, jak i treść odwołania. Od listopada 2011 r. centrum życiowym strony jest inny lokal, zatem utrzymywanie meldunku w poprzednim lokalu byłoby fikcją meldunkową. Z dokumentu sporządzonego przez komornika sądowego wynika, że w dniu 16 listopada 2011 r. przeprowadził on oględziny lokalu, na podstawie ww. wyroku Sądu Rejonowego w G. z 15 marca 2001 r. Komornik na miejscu ustalił, że lokal jest pusty, opróżniony i opuszczony. Liczniki prądu i gazu zostały zdemontowane. Organ odwoławczy dodał, że zgodnie z orzecznictwem opuszczenie lokalu w następstwie wyroku sądu orzekającego eksmisję lub wykonanie eksmisji przez komornika sądowego, należy uznać jako równoznaczne z opuszczeniem lokalu w sposób dobrowolny i trwały. Odpowiadając na argumenty odwołania organ wyjaśnił, że wymeldowanie nie pozbawia strony prawa domagania się zwrotu nakładów poniesionych na przedmiotowy lokal. Wymeldowanie potwierdza jedynie fakt niezamieszkiwania osoby w miejscu pobytu stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję organu odwoławczego Z. F. zarzuciła, że organ napisał nieprawdę, gdyż opuściła lokal dobrowolnie. Nie przeniosła jednak swojego centrum życiowego. Bardzo długo czekała na lokal socjalny, a ten przyznany nie spełnia podstawowych standardów. Odnośnie wymeldowania twierdziła, że nie ma pieniędzy, żeby co roku meldować się w innym miejscu i wymieniać dowód osobisty. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia 2 października 2012 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej zarzucił, że jej wymeldowanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz przepisem art. 7 k.p.a., gdyż zaniechano zbadania z urzędu czy wymeldowanie nie jest sprzeczne z tymi zasadami i czy nie narusza słusznego interesu skarżącej. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej stwierdził, że nie opuściła ona lokalu dobrowolnie ale w wyniku podstępu, który polegał na tym, że lokal socjalny, który jej zapewniono nie spełnia wymogów takiego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest niezasadna i nie podlega uwzględnieniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 23 kwietnia 2012 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 lutego 2012 r. o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Na wstępie rozważań należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK-A 2002/3/34) ukształtował się pogląd, że zameldowanie osoby pod danym adresem ma odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy w tym zakresie. Stwierdzając niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. W szczególności nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu. Należy podkreślić, że obecne brzmienie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie budzi wątpliwości, co do ewidencyjnego charakteru zameldowania. Aktualnie utrwalone jest stanowisko, że instytucja meldunku ma charakter ściśle ewidencyjny, to znaczy, że ma odzwierciedlać stan faktyczny w tym zakresie. Samo zameldowanie lub jego brak nie ma wpływu na prawo (uprawnienia) do zamieszkiwania w danym lokalu. Przechodząc dalej, to podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powyższego przepisu ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 781/10, baza Lex nr 1024738). W judykaturze wyrażane jest również stanowisko, że prawomocny wyrok eksmisyjny sądu powszechnego, potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1515/10, baza Lex nr 1145560). W przypadku takiego rozstrzygnięcia nie można zakładać, że osoba w stosunku do której orzeczono eksmisję legalnie przebywa w danym lokalu. Bezsporne było, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 15 marca 2001 r., zapadłym w sprawie sygn. akt IC 3187/00, nakazano skarżącej Z. F. opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w G. Ponadto wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt IC 321/05 ustalono, że skarżącej przysługuje prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego. W sierpniu zaś 2011 r. złożono ofertę zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego (vide: - k. 6 i 5 akt administracyjnych). Bezsporną była okoliczność, że skarżąca w listopadzie 2011 r. opuściła przedmiotowy lokal mieszkalny. Przy czym we wniesionym odwołaniu skarżąca zakwestionowała, aby z lokalu została eksmitowana przez komornika. Twierdziła, że "sama zdała mieszkanie w listopadzie". Takie stanowisko skarżącej znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. A także odzwierciedlenie w ustaleniach przywołanych w uzasadnieniu organu odwoławczego. Jak wynika z akt administracyjnych o wymeldowanie skarżącej zwróciła się Lokatorsko-Własnościowa Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w G. We wniosku o wymeldowanie z dnia 24 listopada 2011 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa powiadomiła również, że skarżąca opróżniła i postawiła do dyspozycji przedmiotowy lokal mieszkalny. Ponadto spółdzielnia wskazała, że skarżąca przeprowadziła się i zamieszkuje w lokalu socjalnym przy ul. [...] w G. We wcześniejszym piśmie z dnia 14 listopada 2011 r. Spółdzielni Mieszkaniowej znajduje się również informacja, że skarżąca opuściła i pozostawiła do dyspozycji przedmiotowy lokal mieszkalny (vide: - k. 3 akt administracyjnych). Także w protokole oględzin komornika sądowego z dnia 16 listopada 2011 r. stwierdzono m.in. że lokal jest pusty, opróżniony i opuszczony, a liczniki gazu i energii elektrycznej są zdemontowane (vide: - k. 2 akt administracyjnych). Z powyższych okoliczności jednoznacznie wynika, że lokal został przez skarżącą dobrowolnie opuszczony, i to co najmniej już w dniu 16 listopada 2011 r. Niemniej okoliczność dobrowolnego opuszczenia lokalu pozostaje bez wpływu na istotę rozstrzygnięcia. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 915/10, lex nr 992665 - opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. Skarżąca w protokole przesłuchania z dnia 1 lutego 2012 r. przyznała, że w miejscu pobytu stałego nie zamieszkuje od końca listopada 2011 r. i mieszka przy ul. [...] w G. (vide: - k. 23 akt administracyjnych). Okoliczność zamieszkiwania skarżącej w lokalu socjalnym pozostawała poza sporem. Potwierdza ją również treść przywołanego powyżej wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej. Tym samym organ odwoławczy zasadnie przyjął, że centrum życiowe skarżącej znajduje się poza lokalem przy ul. [...] w G. Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, a podniesione okoliczności stanowią podstawę do wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego. Z pewnością w sprawie nie został naruszony przepis art. 7 k.p.a., gdyż organy ustaliły stan faktyczny sprawy w stopniu pozwalającym na jej prawidłowe rozstrzygnięcie. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił podnoszoną przez skarżącą w odwołaniu okoliczność dobrowolnego zdania lokalu. W odniesieniu do zarzutów skarżącej, to mając na uwadze ewidencyjny charakter instytucji meldunku, nie mogą one mieć znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Podnoszone w toku postępowania argumenty takie jak np. zamiar zmiany nazwiska czy konieczność zmiany dowodu osobistego, nie są istotne dla sprawy. Podobnie jak uzależnianie wymeldowania od rozliczenia poniesionych nakładów na lokal czy też kwestionowanie standardu otrzymanego lokalu socjalnego. Przyjmując nawet, że skarżąca chce wrócić do spornego lokalu, a obecne miejsce pobytu traktuje czasowo, to nie będzie to możliwe, z uwagi na powoływany wyżej wyrok eksmisyjny Sądu Rejonowego w G., który jest prawomocny i podlegałby w takiej sytuacji wykonaniu. Na zakończenie rozważań, należy stwierdzić, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jak i Kodeksu postępowania administracyjnego nie posługują się klauzulą generalną - "zasad współżycia społecznego". Pojęcie to jest charakterystyczne dla prawa cywilnego i zostało ugruntowane zarówno w doktrynie prawa, jak i w bogatym orzecznictwie sądów powszechnych. Stąd za chybione należy uznać zarzuty pełnomocnika skarżącej w zakresie naruszenia zasad współżycia społecznego. Klauzula ta nie jest kryterium oceny legalności decyzji administracyjnej i nie może być podstawą do jej uchylenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Ponadto na podstawie art. 250 tej ustawy przyznano pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie.