III SA/Gd 449/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego T. Z. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia I. przyznać wnioskodawcy od Skarbu Państwa wynagrodzenie wraz z należnym podatkiem od towarów i usług w łącznej kwocie 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy) za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej; II. oddalić wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w pozostałym zakresie; III. oddalić wniosek w zakresie żądania zwrotu niezbędnych, udokumentowanych wydatków. Wyrokiem z dnia 9 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego. Odpis wydanego wyroku wraz z uzasadnieniem został skarżącej skutecznie doręczony w dniu 6 sierpnia 2015 r. W następstwie wniosku skarżącej z dnia 21 września 2015 r., postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 września 2015 r. przyznano ww. prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. W dniu 16 października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wysłana została opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyżej wskazanego wyroku wraz z wnioskiem ustanowionego pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za jej sporządzenie. W złożonym wniosku pełnomocnik wniósł o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii w kwocie stanowiącej 150 % stawki minimalnej. Zasadność oraz przyjęcie podwyższonej stawki pełnomocnik uzasadniał w ocenie pełnomocnika nakład pracy włożony w sporządzenie przedmiotowej opinii. W następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 21 października 2015 r. pełnomocnik wykazał, że sporządzona opinia została skarżącej przesłana listem poleconym. W piśmie z dnia 27 października 2015 r. pełnomocnik wniósł ponadto o zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków w kwocie 8,40 zł z tytułu opłaty pocztowej od dwóch listów poleconych. We wniosku o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie powyższej opinii jak i we wniosku o zwrot niezbędnych, udokumentowanych wydatków pełnomocnik wskazał, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały zapłacone ani w całości ani w części. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W odniesieniu do radców prawnych zasady powyższe zostały uregulowane w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Stosownie do treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) tego rozporządzenia stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zgodnie zaś z § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia opłaty za czynności radcy prawnego ustanowionego z urzędu podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Ponieważ w niniejszej sprawie stawka minimalna określona w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia wynosi 240 zł, wynagrodzenie należne pełnomocnikowi wyznaczonemu po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji za sporządzenie powyższej opinii przysługuje w wysokości 180 zł (75 % x 240 zł), co po podwyższeniu o 23 % stawkę podatku od towarów i usług daje finalnie kwotę 221,40 zł. Z powyższych względów, referendarz sądowy działając na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz cytowanych powyżej przepisów orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w podwyższonej wysokości referendarz sądowy wskazuje, że determinantem przyznania tego wynagrodzenia jest niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (por. § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia; ponadto zob.: B. Dauter, Orzekanie w przedmiocie wynagradzania pełnomocników procesowych. Faktyczne udzielenie pomocy prawnej [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 317). Przenosząc powyższe w realia rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej został ustanowiony już po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji. Zakres czynności ustanowionego pełnomocnika obejmował z kolei wykonanie fotokopii z akt sprawy oraz sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie zawierał w ocenie referendarza sądowego argumentów mających świadczyć o takim nakładzie pracy pełnomocnika oraz charakterze sprawy, który usprawiedliwiałby podwyższenie stawki wynagrodzenia. Nie ma natomiast powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sytuacji, gdy aktywność ustanowionego radcy prawnego w wypełnianiu obowiązków nie przekracza granic zwykłej staranności pełnomocnika. Z powyższych względów, referendarz sądowy działając na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 15 pkt 1 ww. rozporządzenia orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia. Odnosząc się finalnie do wniosku o zwrot wydatków tytułem kosztów korespondencji w łącznej wysokości 8,40 zł wskazać należy, że zgodnie z przywołanym wyżej art. 250 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczony pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Użyte w tym przepisie pojęcie "niezbędnych wydatków" nie zostało przez ustawodawcę sprecyzowane. Niemniej nie powinno budzić wątpliwości, że niezbędnym wydatkiem jest tylko taki wydatek, którego konieczność poniesienia jest bezpośrednio związana z ochroną interesu prawnego mocodawcy w toku prowadzonego postępowania sądowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się w związku z tym, że zakres wydatków profesjonalnego pełnomocnika nie może być rozszerzany na wydatki drobne i zwykle występujące przy okazji prowadzenia procesu sądowego. Do takich wydatków orzecznictwo zalicza m.in. wydatki na korespondencję (zob. w tej materii m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 września 2005 r., sygn. akt I SA/Op 73/05; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 3012; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 626/10; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto należy mieć na uwadze, że w świetle art. 39 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pełnomocnictwo ogólne obejmuje, między innymi, umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Oznacza to, iż w ramach istniejącego umocowania profesjonalny pełnomocnik jest uprawniony, a jednocześnie zobowiązany do dokonywania w imieniu strony wszelkich czynności procesowych stosownie do stanu sprawy, w tym sporządzania i składania pism procesowych obejmujących określone wnioski i oświadczenia. Skoro wnoszenie przez radcę prawnego pism procesowych w imieniu strony dokonywane jest w ramach istniejącego pełnomocnictwa do prowadzenia danej sprawy (zob. art. 244 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), to wynagrodzenie, które należne mu jest za prowadzenie tej sprawy, pokrywa również koszty związane z wysyłaniem przesyłek pocztowych. W ocenie referendarza sądowego nie można bowiem przyjąć, że koszty wnoszenia i doręczenia pism procesowych są odrębnymi wydatkami pełnomocnika, podlegającymi zwrotowi niezależnie od przyznanego mu wynagrodzenia. Z powyższych względów, referendarz sądowy działając na podstawie art. 250 § 1 i 258 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 15 pkt 2 ww. rozporządzenia orzekł jak w punkcie trzecim sentencji postanowienia.