III SA/Gd 460/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na stanowisko Rady Miejskiej z dnia 11 września 2013 r. w przedmiocie rozbiórki pomnika postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę W. K. na opisane wyżej stanowisko Rady Miejskiej. W terminie do złożenia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia skarżący – na formularzu urzędowym PPF - wniósł o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołał się na brak majątku oraz dochodów, jak również trudności procesowe związane z toczącą się w drugiej instancji sprawą. Skarżący oświadczył, że nie ma osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Z uwagi na brak dochodu nie pokrywa kosztów opłat, posiada zobowiązania, ale nie ma z czego ich pokryć. Z uwagi na wiek 69 lat nie jest w stanie egzystować i ponosić koszty postępowania. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączony do niego dokument były niewystarczające dla oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie następujących dokumentów i oświadczeń: a) oświadczenia czy wnioskodawca jest nadal posiadaczem gospodarstwa rolnego; jeżeli tak – przedłożenia zaświadczenia z urzędu gminy o wysokości rocznych dochodów osiąganych z tego tytułu; b) kopii dokumentów potwierdzających okoliczność, że wnioskodawca aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej (decyzji o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zawiadomienia o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej); jeżeli nie wyrejestrował on działalności bądź nie zawiesił jej wykonywania – wnioskodawca winien przedłożyć dokumenty księgowe, z których wynikałaby wysokość przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy, wykaz środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, związanych z wykonywaną działalnością; c) odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2015 i 2016 r., bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętego dochodu za ww. lata; d) oświadczenia czy wnioskodawca jest obecnie zatrudniony, otrzymuje świadczenia emerytalno-rentowe bądź pomoc finansową od członków rodziny; w przypadku odpowiedzi przeczącej wnioskodawca winien wskazać, z jakich środków zaspokaja swoje podstawowe potrzeby związane z bieżącym utrzymaniem; e) oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien przedłożyć kopie dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; f) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy wnioskodawca w okresie ostatnich sześciu miesięcy zlikwidował posiadane rachunki bankowe należy przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; g) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę wszelkich pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); h) kopii dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wnioskodawcy (to jest na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy) wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków, jednostek samorządu terytorialnego, osób prawnych i innych podmiotów; i) oświadczenia czy w okresie ostatnich dwóch lat wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego (gminom, powiatom), osobom prawnym lub osobom fizycznym; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, sygnatury prowadzonych spraw, daty wydanych orzeczeń oraz informację o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz; j) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania wraz z dokumentami je potwierdzającymi w okresie ostatnich trzech miesięcy; k) oświadczenia czy wnioskodawca pozostaje nadal w związku małżeńskim; jeżeli tak wnioskodawca winien przedstawić dokumenty obrazujące wysokość wszystkich miesięcznych dochodów brutto małżonki oraz dokumenty obrazujące jej stan majątkowy, w tym posiadane przez nią nieruchomości, przedmioty o wartości powyżej 5.000 zł , w tym zarejestrowane na małżonkę pojazdy mechaniczne (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz wyciągi i wykazy ze wszystkich posiadanych przez małżonkę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy. W piśmie z dnia 19 maja 2017 r. wnioskodawca wyjaśnił, że: - nie posiada gospodarstwa rolnego, - nie ma żadnego dochodu, działalności gospodarczej nie prowadzi, w związku z czym nie składał zeznań podatkowych, - nie otrzymuje świadczeń emerytalno-rentowych, ani świadczeń z pomocy społecznej, - nie posiada oszczędności ani rachunków bankowych, - nie otrzymał zapłaty od Skarbu Państwa, ani jednostek samorządu terytorialnego, - nie ponosi żadnych wydatków, bowiem nie ma dochodów, - posiada rozdzielność majątkową z małżonką, zatem każdy sam prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że aktualnie rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1079/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 września 2014 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, postanowieniem z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1115/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, postanowieniem z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 148/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2016 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, zaś postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II OZ 1365/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 października 2016 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. W związku z tym, że dotychczas złożone wnioski skarżącego były już przedmiotem oceny zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, aktualnie rozpoznawany wniosek podlega ocenie w trybie art. 165 p.p.s.a. Z powyższego przepisu wynika, że możliwe jest uchylenie bądź zmiana postanowień niekończących postępowania w sprawie, przy czym możliwość ta uwarunkowana jest zmianą okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Niestwierdzenie zmiany okoliczności o których mowa w tym przepisie skutkuje nieuwzględnieniem wniosku. Skarżący powołuje się na te same okoliczności, które podawał w poprzednio składanych wnioskach. Podnosi bowiem nadal, że nie ma majątku, nie ma dochodu, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje świadczeń emerytalno-rentowych, czy pomocowych, a wszystkie te okoliczności powodują, jak twierdzi skarżący, że nie ponosi on żadnych kosztów związanych ze swoim utrzymaniem. Dodaje przy tym, analogicznie jak w dotychczas składanych wnioskach, że z uwagi na istniejący ustrój rozdzielności majątkowej, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z małżonką. W świetle powyższego należy podkreślić, że skarżący nadal w żaden sposób nie wyjaśnia, z jakich środków ponosi koszty podstawowych potrzeb życia codziennego, takich jak koszty zakupu żywności, odzieży, środków czystości, czy utrzymania zajmowanego mieszkania, albo - wobec braku dochodów, majątku, prawa do świadczeń - kto ponosi koszty jego utrzymania. Ocena przedstawionych okoliczności pozostaje zatem tożsama jak dotychczas, albowiem wynikający z nich stan rzeczy, w świetle zasad doświadczenia życiowego, nie może być uznany za wiarygodny. Zaspokajanie codziennych potrzeb życiowych wymaga posiadania środków finansowych i nie jest możliwe w sytuacji braku jakiegokolwiek dochodu i majątku, czy też pomocy instytucji państwowych lub społecznych albo też osób trzecich. W ocenie referendarza sądowego taki sposób przedstawienia swej sytuacji majątkowej i dochodowej może wskazywać, że skarżący w rzeczywistości osiąga dochód, którego wysokości jednak nie ujawnia. Również aktualne pozostaje stanowisko o braku podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawia sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych małżonki. Z istoty bowiem obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto z danych ujawnionych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z których wynika, że wnioskodawca od dnia 1 sierpnia 1972 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą A w miejscu swojego zamieszkania wskazanym w skardze, tj. pod adresem: ul. L. [...], [...] B. i nadal jest aktywnym przedsiębiorcą. Mimo wezwania, skarżący nie wyjaśnił jednak, czy działalność ta została zawieszona, czy też jej prowadzenia zaprzestał. Przedstawienie przez skarżącego swojej sytuacji majątkowej w sposób niepełny i niespójny oraz brak wykazania, by w tej sprawie nastąpiła taka zmiana okoliczności faktycznych czy prawnych, która uzasadniałaby stwierdzenie, że poprzednia ocena odnosząca się do spełnienia przez skarżącego warunków do przyznania prawa pomocy dokonana przez Sąd w prawomocnym już orzeczeniu straciła na aktualności powoduje, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na powyższe referendarz sądowy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.