III SA/Gd 465/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-09-16
Skład orzekający: Alina Dominiak, Jolanta Sudoł, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, jeśli zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy opiekun rezygnuje z zatrudnienia lub go nie podejmuje w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a między tymi okolicznościami istnieje bezpośredni związek przyczynowy. Jeśli zakres sprawowanej opieki nie jest na tyle absorbujący, aby wykluczyć możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze, świadczenie to nie przysługuje. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w analizowanej sprawie brak było takiego związku przyczynowego, a zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką nie wykluczał możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia.Stan faktyczny
Kobieta złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką oraz na fakt, że niepełnosprawność matki powstała po ukończeniu przez nią 18. roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawczynię nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2021 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia 28 grudnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – dalej jako "ustawa", Wójt Gminy odmówił K. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką B. C.
Jak wskazał organ pierwszej instancji, ostatnie zatrudnienie wnioskodawczyni ustało w kwietniu 2018 r., zaś od dnia 12 czerwca 2019 r. do 14 października 2019 r. oraz od 20 lipca 2020 r. do 7 września 2020 r. wnioskodawczyni zarejestrowana była w Powiatowym Urzędzie Pracy. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynikało, że wnioskodawczyni mieszka razem z matką, pomaga jej w utrzymaniu czystości, uczestniczy w procesie leczenia, w tym wykupuje i dozuje lekarstwa, jeździ z matką do lekarza psychiatry, dba o higienę matki. Wnioskodawczyni oświadczyła, że z dniem przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W ocenie organu pierwszej instancji główną przesłanką przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę bądź jej niepodejmowaniem w tym celu. Warunkiem jest, aby związek ten w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwał w momencie składania wniosku. Tymczasem wnioskodawczyni ostatni raz była zatrudniona w 2018 r., zaś niepełnosprawność w stopniu znacznym u jej matki powstała w 2019 r. Organ ustalił ponadto, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy, ponieważ niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku 35 lat, a więc nie powstała przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia. Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 organ pierwszej instancji stwierdził, że mimo orzeczenia w nim o niekonstytucyjności art. 17 ust 1b ustawy, skutkiem tego wyroku nie jest uchylenie ww. przepisu, ani powstanie prawa opiekunów dorosłych niepełnosprawnych do świadczenia.
Decyzją z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. C., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W ocenie Kolegium świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje z uwagi na niezachowanie przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy, polegającej na istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem zatrudnienia wnioskodawczyni, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. W ocenie Kolegium z analizy akt sprawy, w tym oświadczeń wnioskodawczyni wynika, że zakres obowiązków i czynności, jakie każdego dnia podejmuje ona w celu zapewnienia matce stałej opieki nie wyklucza jednoznacznie możliwości podjęcia zatrudnienia.
Kolegium stwierdziło, że matka strony jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jej niepełnosprawność istnieje od 35. roku życia, ma zaćmę oka prawego, poza stroną ma jeszcze troje dzieci, małżonek jej zmarł w dniu 7 września 2020 r. Opiekę nad nią sprawuje wnioskodawczyni, a do czynności jakie podejmuje w ramach tej opieki należą (zgodnie z oświadczeniem z dnia 24 listopada 2020 r.): pobudka, przygotowanie ubrań, ubieranie - dwa razy na dobę, ćwiczenia fizyczne – raz na dobę, mierzenie ciśnienia - trzy razy dziennie, przygotowanie i podawanie posiłków – trzy razy dziennie, sprzątanie, pranie i prasowanie – codziennie, podawanie leków – trzy razy dziennie, wizyty lekarskie – dwa razy w miesiącu, opłacanie rachunków – raz w miesiącu, czuwanie podczas snu – codziennie, pozostałe czynności związane są głównie z utrzymaniem porządku w domu i w ogrodzie.
W ocenie Kolegium z dodatkowych ustaleń wyjaśniających przeprowadzonych w trakcie postępowania odwoławczego wynika, że zakres opieki, jaką strona sprawuje nad matką nie zmienił się i jest taki sam jak w wykazie z dnia 24 listopada 2020 r. Opieka jest stała i zapewniana przez stronę przez 18 godzin codziennie. Z ustaleń wywiadu przeprowadzonego w dniu 29 marca 2021 r. wynika nadto, ze stan zdrowia B. C. nie zmienił się i jest regulowany lekami, ma zaćmę prawego oka, jednak schorzenie to pozwala jej na samodzielne poruszanie się po mieszkaniu czy skorzystanie z toalety. Ponadto jest ona w stanie samodzielnie spożyć przygotowane przez skarżącą posiłki i zażyć leki, a nadto jest w stanie samodzielnie pozostać w mieszkaniu przez krótki czas.
Jak podniósł organ odwoławczy, z wykazu czynności, przedłożonego przez skarżącą w dniu 24 listopada 2020 r. wynika, że opieka związana bezpośrednio z opieką nad matką obejmuje przewracanie na bok w celu przeciwdziałania odleżynom – dwa razy na dobę, ćwiczenia fizyczne – raz w tygodniu, pomiar ciśnienia – trzy razy na dobę, podawanie leków i posiłków – trzy razy na dobę. Z oświadczeń skarżącej nie wynika zatem, aby zakres opieki był na tyle absorbujący czasowo, by w sposób zupełny wykluczyć możliwość podjęcia pracy zawodowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu. Większość czynności wykonywanych przez skarżącą w ramach opieki nad matką to czynności związane głównie z codziennymi sprawami domowymi podejmowanymi w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego. Pozostałe czynności takie jak umawianie wizyt lekarskich, realizacja recept, palenie w piecu, czynności ogrodnicze, wyjścia na spacery nie stanowią czynności o charakterze długotrwałym, wykluczającym możliwość podjęcia pracy zawodowej przez osobę, która zapewnia ich realizację. Przy czym pomoc taka często świadczona jest przez osoby pracujące, nawet gdy osoba wymagająca opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Jednocześnie Kolegium wskazało, że osoba wymagająca opieki ma jeszcze troje dorosłych dzieci posiadających status osoby bezrobotnej, z czego jedno dziecko przebywa w domu pomocy społecznej, jednak pozostałych dwoje dzieci może wesprzeć siostrę (skarżącą) w opiece nad matką.
K. C., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wyczerpuje przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Z uwagi na zaistnienie sytuacji określonej wskazanym przepisem sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej także jako "ustawa", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Powyższa regulacja art. 17 ust. 1b ustawy stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Skutkiem tego wyroku jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przedmiotowa przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
W związku z tym wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy przesłanka w postaci czasu powstania niepełnosprawności matki skarżącej nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Z tego względu błędne w tej mierze było stanowisko organu pierwszej instancji, który za podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przyjął okoliczność, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała, gdy była ona już osobą dorosłą, nie uczącą się.
Dokonana ocena stanowiska w powyższym zakresie zawartego w decyzji organu pierwszej instancji (utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, przy czym organ odwoławczy nie powołał się na przesłankę z art. 17 ust.1b ustawy) nie przesądza w sposób samodzielny istnienia podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak bowiem wynika z przytoczonego wyżej art. 17 ust. 1 ustawy, wnioskujący o to świadczenie musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.
Zdaniem organu odwoławczego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącą nad matką, a rezygnacją przez nią z zatrudnienia albo też niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, nie zachodzi związek przyczynowy.
Jak wynika z akt sprawy, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką – B. C. Matka skarżącej (ur. w 1964 r.) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego to orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od 35. roku życia, zaś ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 17 czerwca 2019 r. oraz że matka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca rozumie wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 3 pkt 22 ustawy).
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, który w swym rozstrzygnięciu stwierdził, że opisana w art. 17 ust. 1 ustawy przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Brak jest bowiem bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką a niepodejmowaniem lub rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/1, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z ustalonego w toku postępowania administracyjnego i zaakceptowanego przez Sąd stanu faktycznego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że sprawowana przez skarżącą opieka nad matką, z uwagi na rodzaj i czasokres czynności wspomagających matkę w jej codziennym funkcjonowaniu nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa we wskazanym przepisie, co wynika z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 14 grudnia 2020 r. oraz w dniu 29 marca 2021 r., jak również z oświadczeń samej skarżącej.
Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że skarżąca wykonuje w zasadzie czynności dnia codziennego związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie z matką. Do czynności tych należą te czynności, których wykonanie jest dla matki skarżącej niemożliwe lub utrudnione, w tym: palenie w piecu, sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, realizacja recept, przygotowanie i podanie posiłków, czynności ogrodnicze, towarzyszenie w życiu codziennym. Z opisu zakresu sprawowanej opieki wynika zatem, że jedynie w niewielkim stopniu stanowią one wsparcie matki skarżącej w chorobie, a do czynności bezpośrednio związanych z opieką i pielęgnacją należą ćwiczenia fizyczne – raz w tygodniu, mierzenie ciśnienia – trzy razy dziennie, podawanie leków – trzy razy dziennie.
Podkreślenia wymaga , że nie budziło wątpliwości – z uwagi na treść zarówno oświadczenia skarżącej z dnia 29 marca 2021 r. , jak i z wykazu czynności z dnia 24 listopada 2020 r. , że matka skarżącej, mimo schorzeń, na które cierpi, nie jest osobą leżącą , lecz osobą , która porusza się samodzielnie. Stan zdrowia matki skarżącej - dzięki zażywanym lekom - jest uregulowany, jest ona w stanie samodzielnie jeść i pić, nie napotyka na trudności w zakresie higieny i fizjologii, jest w stanie poruszać się w obrębie mieszkania, może również sama pozostać bez opieki.
Wyjaśnić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze omyłkowo ujęło w ramach czynności opiekuńczo-pielęgnacyjnych wykonywanych przez skarżącą przy matce przewracanie na inny bok (działanie przeciw odleżynom) dwa razy na dobę. Jak wynika bowiem z wykazu czynności z dnia 24 listopada 2020 r., czynności tego rodzaju skarżąca nie wykonuje, zaś jako czynność wykonywaną dwa razy na dobę skarżąca wskazała przygotowywanie ubrań i ubieranie. Omyłka ta nie miała wpływu na wynik sprawy, bowiem organ był świadomy, że matka skarżącej porusza się samodzielnie. Fakt, że opisane czynności przeciwodleżynowe nie są konieczne, potwierdza jedynie prawidłowość stanowiska organu odwoławczego, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w zmniejszonym wymiarze czasu pracy. Opisane czynności opiekuńczo-pielęgnacyjne bezpośrednio związane z chorobą matki winny bowiem zająć skarżącej znacznie mniejszą liczbę godzin w ciągu doby, niż deklarowane 18 godzin. Oczywiście skarżąca musi nieść pomoc matce poprzez wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, jednak skarżąca zamieszkuje razem z matką, wobec czego czynności takie wykonuje zarówno dla matki , jak i dla siebie. Zauważyć też należy, że wskazane czynności wykonywane są także przez osoby pracujące.
W toku postępowania - czy to w treści wniosku, czy to w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, czy to po doręczeniu wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 29 marca 2021 r.- skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, okoliczności wskazujących na szerszy zakres sprawowanej opieki w żaden sposób nie wykazywała. Również w skardze nie przedstawiono argumentacji podważającej dokonaną przez organ odwoławczy ocenę stanu faktycznego sprawy.
Z poczynionych natomiast prawidłowych ustaleń wynika, że matka skarżącej nie wymaga szczególnej pielęgnacji i obsługi, co ma bezpośredni wpływ na możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Słusznie SKO wywiodło zatem, że zakres opieki skarżącej nad matką wyklucza podjęcie przez skarżącą zatrudnienia lub pracy zarobkowej w jakiejkolwiek formie wskazanej w art. 3 pkt 22 ustawy.
Zasadnie organ odwoławczy także zauważył, że B. C. ma jeszcze dwie dorosłe córki, posiadające status osoby bezrobotnej, które mogłyby wesprzeć skarżącą w opiece nad matką.
Z tych wszystkich względów jako prawidłowe Sąd ocenił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad matką w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Uwzględniając rodzaj i charakter czynności jakie wykonuje skarżąca, a także fakt, że przez większą część dnia matka skarżącej radzi sobie samodzielnie stwierdzić należy, że czynności te nie wykluczają wykonywania przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, które to zatrudnienie lub praca nie muszą być wykonywane w pełnym wymiarze czasowym.
Nadmienić należy, że spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organy administracji oceniają każdorazowo na podstawie materiału dowodowego, zebranego w toku postępowania, zainicjowanego wnioskiem strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zebrany w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy nie uprawniał do uwzględnienia wniosku skarżącej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę - jako bezzasadną - oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło