III SA/Gd 489/25

WyrokWSA w Gdańsku2025-10-23

Skład orzekający: Jolanta Sudoł, Alina Dominiak, Maja Pietrasik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przy przewozie drewna, rzeczywistą masę całkowitą zespołu pojazdów należy ustalać na podstawie ważenia, czy jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości drewna, a w konsekwencji, czy błędna wykładnia tego przepisu przez organy administracji mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy i wysokość nałożonej kary pieniężnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły art. 61 ust. 15 Prawa o ruchu drogowym, błędnie interpretując, że rzeczywistą masę całkowitą zespołu pojazdów przewożącego drewno należy ustalać na podstawie ważenia, a nie jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości drewna. Ta błędna wykładnia doprowadziła do wadliwych ustaleń faktycznych dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując nałożeniem kary pieniężnej w wyższej wysokości niż powinna.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy decyzję nakładającą na skarżącego karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie polegało na przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów przewożącego drewno. Skarżący kwestionował prawidłowość pomiarów masy ładunku dokonanych przez kontrolujących, wskazując na posiadane dokumenty Lasów Państwowych oraz zarzucając organom błędy w metodyce pomiarów i wadliwą wykładnię przepisów. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcie na własnych pomiarach i wskazaniach komputera pokładowego, uznając, że skarżący nie dochował należytej staranności.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Maja Pietrasik Protokolant: Specjalista Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi Sz. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 lipca 2025 r. nr BP.501.1970.2024.0148.BD2 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego Sz. Z. kwotę 2217 ( dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 23 lipca 2025 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 lipca 2024 r., którą nałożono na S. Z. karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym: W dniu 4 kwietnia 2024 r., w miejscowości N., przeprowadzono kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się z 2-osiowego ciągnika samochodowego marki DAF wraz z 3-osiową naczepą ciężarową marki Zasław. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy drewna brzozowego w wałkach (ładunek podzielny) w imieniu S. Z. (dalej: "skarżący"), prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w B. Dokonane pomiary drewna wykazały, że objętość przestrzenna przewożonych stosów wynosiła 60,22 mp, objętość surowca drzewnego – 36,13 m3, masa rzeczywista drewna wynosiła 29 268,5 kg i przekraczała dopuszczalną ładowność pojazdu. Pomiarów objętości (długości, szerokości i wysokości) ładunku dokonano przymiarem wstęgowym BMI o numerze seryjnym [...] i wysokościomierzem teleskopowym NEDO o numerze seryjnym [...]. Wykonane zostały także pomiary zewnętrzne środka transportu, nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej za pomocą przenośnej wagi dwupomostowej typu Meteor do pomiarów dynamicznych (w ruchu) o numerze seryjnym [...]. Długość, szerokość i wysokość pojazdu członowego uznano za normatywne. Masa rzeczywista 5-osiowego pojazdu członowego wyniosła 51,150 ton i przekraczała wartość dopuszczalną (40 ton) o 11,15 tony, tj. o 27,88%. W wyniku kontroli stwierdzono naruszenia wykazane w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm., dalej: "u.t.d.") pod lp. 10.2.4, poprzez dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%. Wobec powyższego Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "WITD", "organ I instancji") decyzją z dnia 8 lipca 2024 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 10.000 zł. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 23 lipca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko WITD w kwestii stwierdzonych naruszeń. Wyjaśnił, że obliczeń pomiaru objętości drewna dokonano na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna, zgodnie z którym gęstość dla brzozy wynosi 810 kg/m3. Wartość ta została przemnożona przez ilość przewożonego drewna. Rzeczywista masa drewna wyniosła 29 268,5 kg, masa własna pojazdu wynosiła 7 958 kg, masa naczepy 4 700 kg. Masa całkowita zespołu pojazdów wraz z ładunkiem wyniosła zatem 41 926,5 kg i przekroczyła masę dopuszczalną, która wynosi 40 ton. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącego, że masa przewożonego drewna wynosiła 33 m3, co potwierdza kwit wywozowy nr [...] z dnia 4 kwietnia 2024 r. Zwrócił uwagę, że dane zawarte w ww. dokumencie są niezgodne z ilością załadowanego i przewożonego rzeczywiście ładunku. Zdaniem GITD decydująca jest objętość surowca drzewnego ustalona w czasie kontroli drogowej, która rzeczywiście znajdowała się w pojeździe. W ocenie GITD skarżący nie wykazał przesłanek, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. Wyjaśnienia skarżącego w piśmie z dnia 17 kwietnia 2024 r. oraz w odwołaniu nie pozwalają przyjąć, że skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi (np. stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu, instalacja w pojeździe urządzeń pozwalających na określenie nacisków osi, rzeczywistej masy całkowitej), aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić się na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia. Nadto podmiot wykonujący przejazd nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do jego powstania (działanie siły wyższej, zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przejazd nie był w stanie się przeciwstawić). Z zeznań M. S. (kierującego pojazdem w dniu kontroli) wynika, że otrzymał on od skarżącego polecenie podjęcia ładunku drewna z lasu. Załadunek został dokonany za pomocą dźwigu HDS przez innego pracownika skarżącego. O ilości załadowanego drewna został poinformowany przez leśniczego – osobiście nie mierzył ładunku. Po załadunku pojazd nie został zważony pod kątem przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisków na osie, gdyż podstawą ustalenia masy drewna była wartość wynikająca z jego objętości i teoretycznej gęstości wskazanej w przepisie. Kierowca zeznał, że pojazd jest wyposażony w urządzenie wskazujące rzeczywistą masę całkowitą oraz naciski osi, ale nie sprawdzał jego wskazań, ponieważ w jego opinii wskazania te są nieprawidłowe. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w chwili kontroli drogowej zainstalowany w pojeździe komputer wskazywał rzeczywistą masę całkowitą zespołu pojazdów wraz z ładunkiem na 56 ton. Wobec powyższych ustaleń organ I instancji zasadnie uznał, że gdyby kierowca sugerował się wskazaniami komputera pokładowego w zakresie przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych zespołu pojazdów lub po zakończeniu załadunku, a przed wjazdem na drogę publiczną sprawdził te wskazania, wówczas do ujawnionych w wyniku kontroli naruszeń by nie doszło. Zaniechanie kierowcy świadczy o niedopełnieniu należytej staranności przez podmiot wykonujący przewóz drogowy w realizacji czynności związanych z przejazdem i jego wpływie na powstanie stwierdzonego w toku kontroli drogowej naruszenia. Skarżący na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając uchylenia decyzji organów obu instancji w całości ewentualnie zobowiązania organu do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący podniósł zarzut naruszenia: 1/ art. 92a ust. 1 i 3 w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. i lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 61 ust. 15 i 16 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (dalej: "p.r.d.") w związku z § 1 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna oraz lp. 1 i adnotacji nr 1 z załącznika do rozporządzenia – Tabela gęstości drewna dla gatunków drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie, przewożonego środkami transportu drogowego, poprzez ich niezastosowanie polegające na tym, że rzeczywistej masy przewożonego drewna brzozowego nie ustalono jako iloczynu objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna, zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zakwestionowano kwit wagowy wystawiony przez uprawniony organ Lasów Państwowych, wskazujący na przewóz 33,00 m3 brzozy. Zdaniem skarżącego bezpodstawnie dokonano niezgodnych z przepisami własnych pomiarów objętości ładunku (bez kompetencji ku temu, przy jednocześnie błędnej metodyce tych pomiarów i złymi narzędziami względem obowiązujących norm). Następnie dowolnie i wadliwie przyjęto, że skarżący przewoził 60,22 mp drewna brzozowego o objętości 36,13m3 i doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i dokonano nieuprawnionego, błędnego ważenia pojazdów. W konsekwencji błędnie uznano, iż skarżący nie dochował należytej staranności przy przewozie drewna; 2/ art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2 u.t. d., poprzez ich niezastosowanie, tj. brak umorzenia postępowania, mimo że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia – skarżący przewoził ładunek na podstawie pomiarów i załadunku Lasów Państwowych, zgodnie z kwitem wagowym i wszelkimi dokumentami obmiaru i przewozu wystawionymi po uprzednim wykonaniu pomiarów (33,00m3 brzozy). Skarżący nie miał podstaw, aby dokumenty te kwestionować, skoro masa całkowita sumująca się do wagi 39 388 kg (dodanie 26 730 kg przewożonego drewna do 12 658 kg masy własnej pojazdów), dawała skarżącemu jeszcze ponad 612 kg zapasu do przekroczenia normy. Organy nie wzięły pod uwagę, że stwierdzone przez nie przekroczenia dotyczyły nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu drewna, a także nałożenia na skarżącego podczas tej samej kontroli kary 15.000,00 zł na podstawie p.r.d., co – zdaniem skarżącego – winno skutkować umorzeniem postępowania; 3/ art. 6 w zw. z art. 7, art. 7a § 1 i art. 81a § 1 oraz art. 8 § 1-2, art. 10 § 1, art. 75 § 1 w zw. z art. 76 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, polegające na tym, że organ I instancji zignorował wytyczne ustalania masy pojazdów przewożących drewno zawarte w obowiązujących przepisach prawa, a następnie w sposób nieuprawniony zakwestionował kwity wagowe i przewozowe, wskazujące na przewóz dopuszczalnej ilości brzozy (33,00 m3), by dokonać własnych pomiarów objętości ładunku, bez należytych narzędzi, w niepoprawny technicznie sposób i przy błędnej jednostce przeliczenia, niezgodnie z Polską Normą PN-D-95000, otrzymując przez to błędne wyniki. W konsekwencji organy błędnie uznały, iż doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i skarżący nie dochował należytej staranności przy przewozie drewna. Zdaniem skarżącego organ dokonując nieuprawnionego ważenia pojazdu, które dodatkowo było obarczone błędem, prowadził postępowanie dowodowe w sposób nierzetelny, niekompetentny i niezgodny z wymogami k.p.a. Wątpliwości natury prawnej i faktycznej zostały rozstrzygnięte na niekorzyść skarżącego, co podważa zasadę zaufania do organów administracji publicznej i zasadę opierania rozstrzygnięć i ustaleń organów wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: 1/ kwitu wywozowego, potwierdzenia odbioru dostawy oraz faktury za przewóz, celem wykazania, że całość ładunku w momencie załadunku w trakcie i po wykonaniu przewozu wynosiła 33,00 m3 brzozy, 2/ wydruku treści Polskiej Normy PN-D-95000 wraz z jej aktualizacją – Zmianą do Polskiej Normy PN-D-95000:2002/Azl, celem wykazania, że organ w sposób dowolny i niezgodny z Polską Normą przeliczył objętość drewna wyrażoną w metrach przestrzennych na objętość w metrach sześciennych, nie stosując właściwych współczynników zamiennych określonych w tej normie, jak i w ogóle nie wykazał, by działał zgodnie z tą normą i by zachował zasady prawidłowego obmiaru i ustalania ilości drewna; 3/ zarządzenia nr 51 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 30 września 2019 r. wraz z załącznikiem nr 2 do Zarządzenia nr 51 DGLP z dnia 30.09.2019 r. celem wykazania, że dokumenty przewozowe i załadunkowe szacujące ilość drewna przewożonego przez skarżącego zostały sporządzone zgodnie z zasadami sztuki prawidłowego obmiaru, a równocześnie wykazania, że organ nie zastosował zasad prawidłowego obmiaru i ustalania ilości drewna, a co za tym idzie, nie tylko nie miał podstaw, by kwestionować pomiary Lasów Państwowych i uprawnionego brakarza, ale i nie przeprowadził własnych ustaleń stanu faktycznego w sposób legalny i wymagany prawem, 4/ decyzji Kujawsko-Pokorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 czerwca 2024 r. nr WITD.DI.0152.W/II9877/19/24 wraz z decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 marca 2025 r. nr BP.502.337.2024.0148.BD2 celem wykazania podwójnego ukarania skarżącego za to samo zdarzenie. Argumentacja skargi koncentruje się na wykazaniu, że pomiary przewożonego przez skarżącego drewna zostały wykonane w sposób nieprawidłowy. Zwrócił uwagę, że gdyby uznać pomiary organu za prawidłowe, to w dniu kontroli m3 przewożonego drewna brzozowego ważył 1060 kg, czyli o 250 kg/m3 więcej niż określony w rozporządzeniu (810 kg/m3). Skarżący zakwestionował w całości metodę i obliczenia organów i w sposób szczegółowy przedstawił własne, z uwzględnieniem Polskiej Normy. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie oraz o oddalenie zgłoszonych wniosków dowodowych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu sprowadzała się do prawidłowości dokonanych przez organy administracji publicznej ustaleń w zakresie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Materialnoprawną podstawę nałożonej kary pieniężnej stanowią art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 2 u.t.d. oraz lp.10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. a także § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 502). Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12000 zł za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych. Jak stanowi art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 załącznika nr 3 do u.t.d. W myśl lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, jest objęte karą pieniężną w wysokości 10000 zł. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. Regulacja prawna zawarta w ustawie o transporcie drogowym wskazuje, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ jest ,co do zasady, zobowiązany do ustalenia i nałożenia kary pieniężnej, w wysokości określonej przepisami prawa. Warunki przewozu ładunku zostały uregulowane w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 1251, dalej jako "p.r.d."). Zgodnie z art. 61 ust. 1 p.r.d., ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. W art. 61 ust. 15 p.r.d. wskazano natomiast, że przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. W art. 61 ust. 16 p.r.d. zawarta została delegacja ustawowa do określenia w drodze rozporządzenia gęstości drewna, każąc uwzględniać w szczególności gatunki drewna mające zastosowanie w przemyśle i budownictwie, jego rodzaj i postać, w jakiej jest ono przewożone, mając na uwadze potrzebę ustalenia masy przewożonego drewna w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi pojazdów i ograniczenia negatywnego wpływu na stan techniczny dróg. W realizacji ww. delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r. poz. 536, dalej jako: "rozporządzenie w sprawie gęstości drewna"). W niniejszej sprawie przeprowadzający kontrolę dokonali ważenia zespołu pojazdów i w oparciu o wskazania wagi przyjęli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Dokonane obliczenie rzeczywistej masy drewna według metody określonej w art. 61 ust. 15 p.r.d. organy potraktowały wyłącznie jako podstawę ustalenia, czy przewoźnik dochował należytej staranności podczas szacowania maksymalnej ilości drewna do załadunku. Założenie to stało się podstawą do przeprowadzenia ważenia zatrzymanego zespołu pojazdów, a wynik ważenia stał się podstawą do wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym opisane w lp. 10.2.4. jej załącznika nr 3. Skarżący stoi na stanowisku , że kontrolujący w dniu 4 kwietnia 2024 r. zespół pojazdów nie mieli podstaw do ponownego pomiaru przewożonego ładunku, którym było drewno brzozowe w wałkach (ładunek podzielny), bowiem dokumenty, które im przedstawiono, wskazywały, że dopuszczalna ładowność pojazdu nie została przekroczona. Dokonane przez kontrolujących pomiary ładunku były wadliwe , a ponadto nie było podstaw do ważenia pojazdu, skoro masę drewna ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna. Organy obu instancji stoją natomiast na stanowisku, że wynik dokonanych w trakcie kontroli pomiarów drewna, uwzględniający treść przepisów w/w rozporządzenia, jak również wskazania zainstalowanego w pojeździe komputera, sprzeczne z treścią kwitu wywozowego, uprawniały kontrolujących do dokonania ważenia pojazdu i ustalenia wielkości przekroczenia dopuszczalnej ładowności pojazdu na jego podstawie. W ocenie Sądu z żadnym z tych stanowisk nie można w pełni się zgodzić. Wbrew stanowisku skarżącego inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego mogą dokonywać kontroli zgodności przedstawianych im dokumentów z rzeczywistym stanem faktycznym , a przewóz ładunku podzielnego - drewna - nie jest objęty jakimkolwiek wyłączeniem z kontroli, przeprowadzanych na drodze. Nie do przyjęcia jest teza, że inspektorzy powinni opierać wyniki przeprowadzonej kontroli jedynie na treści przedstawionych im dokumentów. Zaprzecza ona celowi przeprowadzania takich kontroli, którym jest sprawdzenie przestrzegania przepisów prawa, m.in. w zakresie wykonywania transportu drogowego. Gołosłowne jest twierdzenie skarżącego, że inspektorzy ITD nie mają kompetencji do dokonywania pomiarów przewożonego drewna, skoro są oni uprawnieni do kontrolowania pojazdów wraz z ładunkiem. Pomiary zostały dokonane przyrządami, których wskazania nie mogą budzić wątpliwości, bowiem w aktach administracyjnych znajduje się świadectwo wzorcowania przymiaru teleskopowego oraz świadectwo wzorcowania przymiaru wstęgowego, którymi dokonywane były pomiary drewna podczas kontroli. Należy zauważyć, że kontrolujący mieli w okolicznościach niniejszej sprawy podstawy do zakwestionowania ilości przewożonego drewna wskazanej w dokumencie wywozowym nie tylko na podstawie dokonanych przez siebie pomiarów, ale także na podstawie wskazań komputera pokładowego , znajdującego się w zespole pojazdów, z których wynikało znaczne przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Zatem zasadne było stanowisko organów obu instancji, że nie można było wyników kontroli oprzeć na treści dokumentu wywozowego, z którego wynikało, że przewożony ładunek to 33,00 m3 brzozy ( czyli 26.730 kg) , skoro wyniki pomiaru drewna, dokonanego przez kontrolujących wskazywały, że przewożony ładunek to 36,13 m3 brzozy ( czyli 29.268,5 kg) , a ponadto masa całkowita zespołu pojazdów według wskazań komputera pokładowego przekraczała wartość dopuszczalną 40 ton. Skoro jednak ustawodawca w art. 61 ust. 15 p.r.d. postanowił, że przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna, organy nie miały podstaw do uznania, że rzeczywistą masę 5-osiowego pojazdu członowego ( wraz z drewnem) należy ustalić na podstawie wskazań wagi. W ocenie Sądu przy wykładni art. 61 ust. 15 p.r.d. istotne znaczenie ma definicja legalna pojęcia "rzeczywista masa całkowita", przez którą, zgodnie z art. 2 pkt 55 p.r.d., należy rozumieć masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Przyjąć zatem należy, że rzeczywistą masę całkowitą pojazdu przewożącego drewno stanowi suma masy własnej tego pojazdu oraz masy przewożonego drewna ustalonej w sposób określony w art. 61 ust. 15 p.r.d., którą ustawodawca uznaje za "rzeczywistą masę". Zdaniem Sądu w świetle treści art. 61 ust. 15 p.r.d. brak jest podstaw do przyjęcia, że wyliczenie dokonane w oparciu o ww. przepis służy tylko ustaleniu, czy podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności, a podstawą do kwalifikacji prawnej i wyliczenia wielkości przekroczeń dopuszczalnych norm, a co za tym i kary pieniężnej, są wyniki pomiarów ważenia, uzyskane podczas kontroli. Usytuowanie omawianego unormowania, przewidującego sposób ustalania rzeczywistej masy przewożonego drewna w przepisach regulujących warunki przewozu ładunku świadczy o wprowadzeniu przez ustawodawcę odrębnego mechanizmu weryfikacji masy ładunku w przypadku drewna, który będzie miał zastosowanie także przy rozważaniu nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. W tej sytuacji organy obu instancji, ustalając rzeczywistą masę całkowitą przedmiotowego zespołu pojazdów poprzez jego ważenie i na tej podstawie ustalając wielkość przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej naruszyły art. 61 ust. 15 p.r.d. poprzez jego niewłaściwą wykładnię uznając, że wyliczenie dokonane na podstawie tego przepisu odnosi się jedynie do ustalenia, czy podmiot wykonujący przewóz dochował należytej staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Podobne stanowisko w powyższym zakresie prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2396/16 i z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1693/16; wyroki WSA: w Łodzi z 9 października 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 331/24, w Poznaniu z 5 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Po 375/24, w Rzeszowie z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1917/23, w Warszawie z 14 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2040/24, z 16 grudnia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2780/24, w Łodzi z 9 października 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 331/24, we Wrocławiu z 17 października 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 965/22, CBOSA). Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że naruszenie przez organy obu instancji art. 61 ust. 15 p.r.d. miało istotny wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją błędnej wykładni i niezastosowania art. 61 ust. 15 p.r.d. były błędne ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji, dotyczące ustalenia rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów. Organy naruszyły w związku z tym również przepisy postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowe ustalenia skutkowałyby nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej w niższej wysokości. Masa zespołu pojazdów, na podstawie ważenia, wyniosła 51,150 ton i przekraczała o 11,15 tony, tj. o 27,88%, dopuszczalną wartość 40 ton. Skoro organy ustaliły na podstawie pomiaru drewna, dokonanego przez kontrolujących oraz tabeli gęstości drewna, stanowiącej załącznik do rozporządzenia w sprawie gęstości drewna, że przewożony ładunek ważył 29.268,5 kg, a na podstawie dokumentów zespołu pojazdów, że ciągnik ważył 7958 kg , a naczepa 4700 kg, to, przy ustaleniu przekroczenia dopuszczalnego parametru 40 ton powinny mieć na uwadze sumę trzech powyżej wskazanych wartości, czyli 41926,5 kg. W sytuacji ustalenia, że masa pojazdu wraz z ładunkiem wynosi 41926,5 kg, przekroczono dopuszczalną wartość o 1,92 tony, czyli o 4,75 %. Na marginesie dodać jedynie należy, że wynik mnożenia 36,13 (m3 brzozy) przez 810 ( gęstość brzozy wg rozporządzenia w sprawie gęstości drewna) daje wartość 29.265,3 - a nie 29.268,5, co powyższej konstatacji nie zmienia. W myśl lp. 10.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5%, jest objęta karą pieniężną w wysokości 1000 zł, a nie w wysokości 10 000 zł, którą nałożono na skarżącego. Odnosząc się do wniosków dowodowych, zaoferowanych w skardze przez skarżącego zauważyć należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przywołanego przepisu wynika, że sąd administracyjny prowadzi postępowanie dowodowe jedynie w oparciu o dokumenty i jedynie w ograniczonym zakresie. To organy administracji ustalają co do zasady stan faktyczny sprawy. W niniejszej sprawie nie było przeszkód do zgłoszenia powyższych wniosków dowodowych w toku postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu nie było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 92c ust. 1 u.t. d.. Przywołany przepis stanowi: Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Należy zgodzić się z organami, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do uznania, że skarżący jako podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący, kładąc nacisk na treść kwitu przewozowego, która miałaby legitymizować przewóz zbyt dużego ładunku drewna całkowicie pomija fakt, że wskazania komputera w pojeździe przeczyły wiarygodności tego dokumentu. Nie do przyjęcia są zeznania kierującego przedmiotowym zespołem pojazdów, że wskazania komputera uznawał on za nieprawidłowe. Tego rodzaju urządzenia powinny być sprawne podczas wykonywania przewozu, a skarżący nie przedstawił żadnego dowodu świadczącego o tym, by komputer był w momencie kontroli niesprawny. Nie można też uznać, by nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł decyzją Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 czerwca 2024 r. , utrzymaną w mocy decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 marca 2025 r. stanowiło przejaw podwójnego ukarania skarżącego za to samo zdarzenie. Podczas jednej kontroli drogowej stwierdzono bowiem różne naruszenia prawa. Opisane powyżej decyzje nałożyły na skarżącego karę pieniężną na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, a wydane w niniejszej sprawie decyzje nałożyły na skarżącego karę pieniężną na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, co nie jest równoznaczne z podwójnym ukaraniem za ten sam czyn. Organy zasadnie zatem uznały, że nie było podstaw do umorzenia postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt. 1. sentencji wyroku. Organ odwoławczy będzie miał na uwadze powyższe stanowisko Sądu. O kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 400 zł, koszty radcy prawnego w wysokości 1800 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł Sąd orzekł w pkt. 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło