III SA/Gd 495/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi P. R. w S. na decyzję Wójta Gminy z dnia 6 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych w części dotyczącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 6 grudnia 2016 r. nr [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 3, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5, art. 6, art. 8, art. 23 ust. 1 i ust. 2, art. 24, art. 25, art. 26, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 1518), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz. 1238) oraz rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania o świadczenia rodzinne (Dz.U. 2015 r., poz. 2284) i art. 104 § 1, art. 107 § 4, art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016r., poz. 23), przyznał M. K.: zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat, przyznany na A. O. K., w kwocie 95 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-01 do 2017-10-31, zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat, przyznany na K. L. K., w kwocie 95 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-01 do 2017-10-31, zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat, przyznany na H. Z. K., w kwocie 95 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-01 do 2017-10-31, zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5-18 lat, przyznany na W. K., w kwocie 124 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-01 do 2017-10-31, zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 18-24 lat, przyznany na P. K., w kwocie 135 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-01 do 2017-10-31, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem, urodzonym przy jednym porodzie, przyznany na K. L. K. i H. Z. K., w kwocie 400 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-09 do 2017-10-31, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznany na P. K., w kwocie 100 zł jednorazowo, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznany na W. K., w kwocie 100 zł jednorazowo, dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła, przyznany na P. K., w kwocie 113 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-01 do 2017-06-30, dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła, przyznany na P. K., w kwocie 113 zł miesięcznie, na okres od 2017-09-01 do 2017-10-31, dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, przyznany na W. K., w kwocie 69 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-01 do 2017-06-30, dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, przyznany na W. K., w kwocie 69 zł miesięcznie, na okres od 2017-09-01 do 2017-10-31, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, przyznany na A. O. K., w kwocie 95 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-01 do 2017-10-31, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, przyznany na K. L. K., w kwocie 95 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-01 do 2017-10-31, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, przyznany na H. Z. K., w kwocie 95 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-01 do 2017-10-31. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, że M. K. spełnia przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczeń. W związku z tym, że organ w pełni uwzględnia żądanie strony – na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. - odstępuje się od uzasadnienia decyzji. Rozstrzygnięcie zostało odebrane przez stronę osobiście w dniu 6 grudnia 2016 r. Ponieważ strona nie odwołała się decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna. Pismem z dnia 29 maja 2017 r. skargę na powyższą decyzję ostateczną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożył Prokurator Rejonowy w S. Skarżący wniósł o uchylenie pkt 6 zaskarżonej decyzji oraz o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia o przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dwoje dzieci, tj. K. L. K., H. Z. K. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 8 pkt 2 i art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne przyjęcie, że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku z tytułu opieki na dwojgiem dzieci w wysokości 400 zł. W uzasadnieniu wskazał, że organ przyznał stronie jeden dodatek z tytułu opieki na dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł. Dzieci te urodziły się podczas jednego porodu. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w tym uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13 dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje na każde z dzieci. Z treści art. 8 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Stosownie zaś do art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres (...) 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu (...) ust. 2. Dodatek przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie. Ust. 3 Kwotę dodatku przysługującą za niepełny miesiąc ustala się dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Nie ulega wątpliwości, że M. K. korzysta z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu i na każde z tych dzieci przysługuje jej zasiłek rodzinny. Dodatek powinien przysługiwać do każdego z zasiłków. Obecnie orzecznictwo sądów administracyjnych w tym przedmiocie jest ugruntowane (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 848/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1898/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 417/16) W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie, wskazują, że art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala kwotę dodatku bez względu na liczbę urodzonych jednocześnie dzieci, a wydłuża jedynie okres korzystania z tego dodatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że skargę na decyzję Wójta Gminy z dnia 6 grudnia 2016 r. nr [...] złożył Prokurator, który z mocy art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") zwolniony jest z wymogu wyczerpania środków zaskarżenia. Ponadto w sprawie zachowany został termin do wniesienia skargi przez Prokuratora, o którym mowa w art. 53 § 3 p.p.s.a, gdyż od dnia doręczenia decyzji stronie nie upłynął okres 6 miesięcy. Zaznaczyć przyjdzie dalej, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd jest związany granicami skargi. Oznacza to, że rozpoznając niniejszą sprawę Sąd kontrolował decyzję Wójta Gminy z dnia 6 grudnia 2016 r. nr [...] jedynie w zakresie jej pkt 6 tj. orzeczenia o przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieki nad więcej niż jednym dzieckiem, urodzonym przy jednym porodzie, przyznanego na K. L. K. i H. Z. K., w kwocie 400 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-09 do 2017-10-31. W tak zakreślonych granicach Sąd nie kontrolował ww. decyzji w pozostałej, niezaskarżonej części. Prokurator Rejonowy zakwestionował decyzję w części dotyczącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, sprawowanej nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu. Orzekający w sprawie organ administracji publicznej stanął bowiem na stanowisku, że sprawowanie opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, nie uprawnia do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu. Zgodnie z art. 8 pkt 2 i art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm. – zwanej dalej "ustawą") dodatek taki przysługuje do zasiłku rodzinnego matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka, jeśli pozostaje ono po jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Wysokość dodatku określa zaś art. 10 ust. 2 ustawy i wynosi ona 400 zł miesięcznie. Na tle stosowania tej regulacji pojawiły się rozbieżności dotyczące przyznania dodatku przysługującego w przypadku porodów wielodzietnych, tj. czy w sytuacji urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas porodu dodatek przewidziany w art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy przysługuje uprawnionemu do urlopu wychowawczego na każde z dzieci, czy też w takiej sytuacji przysługuje jeden dodatek. Wnoszący w niniejszej sprawie skargę Prokurator Rejonowy stoi na stanowisku, że dodatek taki przysługuje na każde z dzieci urodzone podczas jednego porodu, podkreślając, że w obecnej regulacji dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego został powiązany z zasiłkiem rodzinnym przysługującym na dziecko. Odnosząc się do zarzutów skargi należy przede wszystkim zwrócić uwagę na to, że musi być ona rozpatrywana przy uwzględnieniu stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13 ( Lex nr 1475308). Orzeczono w niej, że: "Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci." W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że konstrukcja dodatku do zasiłku rodzinnego wyraźnie wskazuje, że przesłanką jego przyznania jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie okresu, przez jaki dodatek przysługuje, który to okres jest zróżnicowany w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy, ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 ustawy. Z przepisu tego nie można zatem wyprowadzać wniosku, że ogranicza on prawo do tylko jednego dodatku, co wiązać by się musiało z wyborem dziecka, na które przysługiwać będzie dodatek do zasiłku rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "chociaż bez względu na liczbę dzieci urodzonych podczas jednego porodu uprawnionemu pracownikowi przysługuje na podstawie art. 186 § 1 Kodeksu pracy prawo do jednego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to okoliczność ta nie może przesądzać interpretacji omawianych przepisów poprzez uznanie, że w sytuacji, gdy osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługiwać jej będzie tylko jeden dodatek do jednego z zasiłków rodzinnych w wysokości określonej w art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że jakkolwiek pracownik korzysta z prawa do jednego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to jednak w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas porodu, ma prawo do tego urlopu i korzysta z niego w celu sprawowania opieki nad każdym z tych dzieci". Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego mają na celu ujednolicenie orzecznictwa sądów administracyjnych. Celowi temu służy ich pośrednia moc wiążąca, która przejawia się tym, że zgodnie z art. 269 § 1 i § 2 p.p.s.a. jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. W takich przypadkach skład siedmiu sędziów, skład Izby lub pełny skład Naczelnego Sądu Administracyjnego podejmuje ponowną uchwałę. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powołanej wyżej uchwale i nie dostrzega powodu, by zwracać się o ponowne wydanie uchwały przez NSA. Sąd stoi przy tym na stanowisku, że zapadły w dniu 27 września 2017 r. wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 36/15; publ. Dz.U poz. 1842) nie ma wpływu na płynącą z art. 269 p.p.s.a. moc wiążącą ww. uchwały NSA podjętej w poszerzonym składzie. Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska wyrażonego we wskazanej uchwale, dopóty Sąd obowiązany jest ją respektować (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1817/10, Lex nr 1131489). Znajduje to odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, które konsekwentnie przyjmują stanowisko zawarte w powołanej uchwale, na co zwrócił również uwagę Prokurator Rejonowy w skardze. Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stwierdzić należało, że Wójt Gminy przyznając M. K. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu: przyznany na K. L. K. i H. Z. K., w kwocie 400 zł miesięcznie, na okres od 2016-11-09 do 2017-10-31, dokonał błędnej wykładni przepisów art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro w sprawie M. K. korzysta z urlopu wychowawczego, gdyż córki pozostają pod jej faktyczną opieką, przysługuje jej dodatek do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy, co jest bezsporne, to dodatek ten służy na każdą z córek – K. L. K. i H. Z. K. - w wysokości określonej art. 10 ust. 2 ustawy, to jest po 400 zł na każde dziecko. W tym stanie sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim organ orzekł w przedmiocie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Sąd nie zawarł w wyroku zobowiązania, o którym mowa w art. 145a § 1 p.p.a.a. uznając, że nie uzasadniały tego okoliczności sprawy. Brak jest bowiem podstaw by przypuszczać, że w postępowaniu administracyjnym toczącym się po uchyleniu zaskarżonej decyzji, oceny i zalecenia sformułowane w orzeczeniu sądu administracyjnego nie zostaną w należytym stopniu uwzględnione przez prowadzący to postępowanie organ administracji publicznej. Dodać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ orzekający ponownie w sprawie będzie związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonym w niniejszym wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres objęty zaskarżoną decyzją organ zastosuje przedstawioną powyżej wykładnię art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaprezentowaną wyżej za Naczelnym Sądem Administracyjnym w uchwale z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13. Organ winien przy tym uwzględnić, że zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin ( Dz. U. poz. 1428) przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, z wyłączeniem art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6, art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 5d ustawy o świadczeniach rodzinnych, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Tym samym w sprawie nie ma zastosowania art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2017 r.