III SA/Gd 543/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędziowie: NSA Anna Orłowska WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Asystent sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Administracji Budynków Komunalnych w N. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia 23 maja 2006 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu małoletniego G. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy [...] w [...]. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 11 lit c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych, pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie G.W. wystąpiła Administracja [...]. utrzymując, iż nie mieszka on w miejscu stałego zameldowania. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że wymieniony faktycznie nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, gdyż od śmierci swojej matki, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w M., zamieszkał do czasu uzyskania pełnoletniości w Pogotowiu Rodzinnym przy ul. [...] w [...]. Zdaniem organu w takim stanie faktycznym decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu nie byłaby uzasadniona, gdyż małoletni lokalu tego nie opuścił dobrowolnie, zmusiła go do tego sytuacja losowa. G. W. jest sierotą naturalną a po opuszczeniu placówki i usamodzielnieniu się miałby prawo ponownie zamieszkiwać w miejscu pobytu stałego. Jednakże przedmiotowy lokal niszczeje a z pisma Administracji [...] wynika, że dołoży ona starań w uzyskaniu przez stronę (po uzyskaniu pełnoletniości) samodzielnego lokalu mieszkalnego na terenie miasta i gminy. Dalej organ podał, że zgodnie z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. posiadane uprawnienia nie mają wpływu na kwestie meldunkowe, zatem przy orzekaniu w sprawie należy brać pod uwagę wyłącznie przesłankę zamieszkiwania w lokalu. Ponieważ małoletni w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje w oparciu o pierwszą część art. 15 ust. 2 powyższej ustawy należało wydać decyzję o wymeldowaniu. Odwołanie od tej decyzji złożył opiekun prawny strony – M. B. twierdząc, że nie może się z nią zgodzić, a nadto, że nie wierzy w deklaracje Burmistrza, iż zapewni G. W. mieszkanie. Wojewoda [...] decyzją z dnia 25 lipca 2006 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania małoletniego G. W. z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przedmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przedmiotem postępowania było zatem ustalenie, czy małoletni G. W. trwale i dobrowolnie opuścił sporny lokal. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że G. W. nie opuścił dobrowolnie lokalu, ale zmusiła go do tego sytuacja życiowa, a mianowicie po śmierci matki w skutek orzeczenia sądowego opuścił lokal. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobyt w pogotowiu opiekuńczym traktowany jest jako pobyt czasowy, zatem w rozpatrywanej sprawie nie ma mowy o trwałym opuszczeniu lokalu. W ocenie organu odwoławczego skoro małoletni G. W. nie opuścił w sposób trwały i dobrowolny lokalu nr [...] przy [...] w [...], to nie spełniono przesłanki wymeldowania zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Administracja [...] podniosła, że z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wcale nie uzależnia wymeldowania danej osoby od trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. Ta regulacja uzależnia wymeldowanie jedynie od niedopełnienia przez tę osobę obowiązku wymeldowania się, gdy opuściła miejsce stałego pobytu. Potwierdza to art. 9 ust. 2b powyższej ustawy, który stanowi, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Skarżąca powołała się na art. 9a w/w ustawy zgodnie z którym za osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Obecnie miejscem wspólnego pobytu małoletniego G. W. i osoby spełniającej nad nią faktyczną opiekę jest lokal znajdujący się przy ul. [...] w [...]. Zdaniem skarżącej przywołany przez Wojewodę [...] art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dotyczy zameldowania na pobyt czasowy i nie ma zastosowania do rozpatrywanego przypadku, gdyż prowadzone postępowanie dotyczy wymeldowania z pobytu stałego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutów zawartych w skardze organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie nie ma mowy o wspólnym miejscu zamieszkania G. W. i jego opiekuna. Bezsprzecznie do momentu zabrania do Pogotowia Rodzinnego, G. W. zamieszkiwał w miejscu pobytu stałego i nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób trwały i dobrowolny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Wojewody [...], którym uchylono decyzję Burmistrz Miasta i Gminy [...] z dnia 23 maja 2006 r. nr [...] o wymeldowaniu małoletniego G. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy [...] w [...] i odmówiono jego wymeldowania z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Dla dokonania przedmiotowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera zatem treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.), w myśl którego organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego trwającego ponad dwa miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma on charakter dobrowolny i trwały. Odnosząc się do tej kwestii wskazywano, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz by łączył się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005r., II OSK 302/05, baza Lex nr 190969, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001r., V SA 3169/00, baza Lex nr 50123). Nie zasługuje tym samym na aprobatę twierdzenie skarżącej, że art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wcale nie uzależnia wymeldowania danej osoby od trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, iż G. W. nie mieszka w lokalu przy [...] w [...], lecz od końca 2005r. zamieszkuje w Pogotowiu Opiekuńczym małżonków W. i Z. S. położonym w [...] przy ul. [...]. Jak zeznał na rozprawie w dniu 8 lutego 2007r. W. S. G. W. w w/w lokalu jest zameldowany na pobyt czasowy. Zarzut skargi dotyczy tym samym kwestii czy opuszczenie przez G. W. lokalu przy [...] w ]...] miało charakter dobrowolny i trwały. Za dobrowolne opuszczenie stałego miejsca pobytu niewątpliwie nie można uznać umieszczenia dziecka w Pogotowiu Rodzinnym, z akt sprawy nie wynika również by zamiarem G. W. było dobrowolne zaniechanie posiadania przedmiotowego lokalu ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2002r. V SA 935/02, baza LEX nr 149535). Takie stanowisko, pomimo treści swojego orzeczenia, reprezentuje wbrew pozorom również organ pierwszej instancji stwierdzając w uzasadnieniu, że w takim stanie faktycznym decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu nie byłaby uzasadniona, gdyż małoletni G. W. lokalu nie opuścił dobrowolnie, lecz zmusiła go do tego sytuacja losowa. G. W. jest sierotą naturalną a po opuszczeniu placówki i usamodzielnieniu się miałby prawo ponownie zamieszkiwać w miejscu pobytu stałego. Jednakże, jak wskazał organ przedmiotowy lokal niszczeje, zaś z pisma Administracji [...] wynika, że dołoży ona starań w uzyskaniu przez stronę (po uzyskaniu pełnoletniości) samodzielnego lokalu mieszkalnego na terenie miasta i gminy. Wynika tego, że jedyną przesłanką przemawiającą za wymeldowaniem G. W. z pobytu stałego był fakt, że przedmiotowy lokal niszczeje. Wbrew twierdzeniom skargi nie można również uznać, że nowym miejscem pobytu stałego G. W. jest lokal znajdujący się przy ul. [...] w [...] - jak wskazano wyżej w lokalu tym jest on zameldowany na pobyt czasowy ( zob. art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Należy bowiem zauważyć, że w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego organy orzekające w sprawie są związane stanowiskiem organu ewidencji ludności wyrażonym przez zameldowanie osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy ( tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie). Oznacza to, że w czasie trwania takiego zameldowania na pobyt czasowy nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować, że stał się on pobytem stałym ( tak zob. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 czerwca 2005r., II SA/Op 255/04, nie publikowane). W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji, wbrew powyższemu, dokonał wymeldowania G. W. z przedmiotowego lokalu nie zwracając uwagi na fakt, że sam wcześniej dokonał jego zameldowania na pobyt czasowy w lokalu przy ul. [...] w [...]. W końcu należy wskazać, że granice działania organu drugiej instancji zakreśla art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, do czego uprawnia art. 138 § 1 pkt 1 kpa, może mieć miejsce wówczas, gdy decyzja organu pierwszej instancji jest decyzją prawidłową z punktu widzenia zgodności z prawem, jeżeli natomiast rozstrzygnięcie jest wadliwe, organ odwoławczy obowiązany jest wadliwość tę usunąć, co wynika z art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Nadto istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ drugiej instancji zauważył wskazane wyżej przez Sąd błędy orzeczenia organu pierwszej instancji i zasadnie orzekł o jego uchyleniu, orzekając, wobec braku występowania wymienionej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki, o odmowie wymeldowania G. W. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Należy też wskazać, że nie zachodziła w tym przypadku potrzeba wydania przez organ odwoławczy orzeczenia kasacyjnego ( art. 138 § 2 k.p.a.), bowiem sprawa została w sposób należyty wyjaśniona. Z wyżej wymienionych przyczyn wobec niestwierdzenia, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.