III SA/Gd 563/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia NSA Anna Orłowska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skarg T. K. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 9 listopada 2009 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienia. T. K. w dniu 6 czerwca 2008 r. zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 30 kwietnia 2004 r. o numerach: [...] oraz [...] twierdząc, że przedmiotowe decyzje zostały mu doręczone dopiero w dniu 2 czerwca 2008 r., co spowodowało opóźnione złożenie odwołania, ponieważ strona nie wiedziała o istnieniu decyzji. Postanowieniami z dnia 8 września 2008 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił T. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Powyższe postanowienia T. K. zaskarżył skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o ich uchylenie. Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2009 r. Sygn. akt III SA/Gd 84/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienia wskazując w uzasadnieniu, że dla uznania, że decyzje organu I instancji zostały skutecznie doręczone skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej konieczne było wykazanie przez organ administracji, że Urząd Pocztowy zawiadomił skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie skarżący może je odebrać. W sprawie niniejszej istnieją wątpliwości, czy i gdzie umieszczono zawiadomienie o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej dla skarżącego, a co za tym idzie - czy przesyłkę doręczono skutecznie. Skarżący podczas całego postępowania twierdził, że decyzji nie otrzymał oraz że nie doszło do prawidłowego zawiadomienia go o pozostawieniu pisma. W okolicznościach niniejszej sprawy organ celny, z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 § 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) nie przeprowadził prawidłowego postępowania na okoliczność, czy właściwie dokonano czynności, o jakich mowa w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Jest to o tyle istotne, że w sytuacji, gdyby nie można było ustalić w sposób pewny, czy przesyłkę doręczono i gdzie umieszczono zawiadomienie o tym dla skarżącego, doręczenie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej należałoby uznać za niedokonane, a wówczas datą doręczenia pisma byłby dzień, w którym skarżącemu doręczono prawidłowo pismo zawierające decyzje organu. Stanowisko takie jest zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle którego dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać. Z poglądem tym w całości należy się zgodzić. Tak więc w pierwszej kolejności organ ponownie rozpatrując sprawę powinien ustalić, czy doszło do skutecznego zastępczego doręczenia decyzji. Jeżeli nie - organ powinien ustalić, kiedy do skutecznego doręczenia decyzji doszło - czy na skutek doręczenia skarżącemu decyzji razem z pismem Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2004 r. – o wysłaniu tych decyzji mowa jest w treści pisma, natomiast potwierdzenie odbioru zawiera adnotację jedynie o doręczeniu pisma, czy też dopiero w 2008 r. Skarżący twierdzi, że decyzje zostały mu doręczone w dniu 2 czerwca 2008 r., przy czym w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi brak dowodu doręczenia decyzji dokonanych w 2008 r. W zależności od dokonanych ustaleń organ musi zatem rozważyć, w jakiej dacie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji skarżącemu i czy w sprawie niniejszej można w ogóle mówić o uchybieniu terminu do wniesienia odwołań od decyzji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Celnej postanowieniami z dnia 9 listopada 2009 r. nr [...] oraz [...] działając na podstawie art. 163 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 162 § 1 – 4 ustawy – Ordynacja podatkowa ponownie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. W uzasadnieniach wydanych postanowień organ przytaczając dotychczasowy przebieg postępowań wskazał, że wykonując zalecenia zawarte w wyroku zwrócił się do Urzędu Pocztowego w P. o wyjaśnienie sposobu doręczenia decyzji z dnia 30 kwietnia 2004 r. Z pisma Centrum Poczty Urząd Pocztowy [...] wynika, ze nie można ustalić miejsca pozostawienia awizo przesyłki poleconej R [...]. Przesyłka adresowana do skarżącego została zaś wysłana 5 maja 2004 r. i wróciła do nadawcy w dniu 25 maja 2004 r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Z zapisów umieszczonych na kopercie wynika z kolei, że przesyłka była dwukrotnie awizowana. Ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru nie wynika jednakże miejsce umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Biorąc powyższe pod uwagę nie można w ocenie organu w sposób nie budzący wątpliwości ustalić gdzie pozostawiono zawiadomienie dla skarżącego o nadejściu przesyłki. Tym samym doręczenie w trybie art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa uznać należy za niedokonane. Nie mniej jednak nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Doręczenie takie nie powoduje bowiem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Wniosek taki opiera się bowiem na założeniu, że decyzja została skutecznie doręczona i ze uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. W niniejszej sprawie uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest wbrew argumentacji skarżącego - bezsporne. Strona o istnieniu decyzji dowiedziała się bowiem, przed wskazywanym przez nią dniem 2 czerwca 2008 r. Stosowną informację strona powzięła w dniu 28 lipca 2004 r., tj. w dniu doręczenia upomnień w przedmiocie należności celno – podatkowych. Oryginały decyzji z dnia 30 kwietnia 2004 r. zostały zaś doręczone stronie w dniu 18 października 2004 r. przy piśmie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2004 r. Z treści tego pisma bezsprzecznie wynika załączenie oryginałów w/w decyzji, a zwrotne potwierdzenie odbioru potwierdza jego doręczenie adresatowi. Tym samym wniosek z dnia 6 czerwca 2008 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji z dnia 30 kwietnia 2004 r. został złożony z uchybieniem terminu określonego przepisami Ordynacji podatkowej. W związku z tym nie został spełniony warunek obowiązku wniesienia podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Co nadto istotne, strona nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że doręczenie nastąpiło w dniu 2 czerwca 2008 r. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. K. wniósł o uchylenie w/w postanowień. W uzasadnieniu skarg ponownie wskazano, że nie można zgodzić się z organem, iż decyzje zostały mu doręczone skutecznie, bowiem materiał dowodowy nie wskazuje, by organ doręczając decyzje w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej dochował należytej staranności i wypełnił treść tego przepisu. Organ miał obowiązek zawiadomienie o doręczeniu pisma umieścić w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Skarżący stwierdził, że w aktach sprawy brak jest dowodu na dokonanie powyższych czynności, a zatem doręczenie takie jest wadliwe i nie rodzi skutków prawnych. W ocenie skarżącego chybione jest nadto twierdzenie organu, że doręczenie zostało dokonane w dniu 18 października 2004 r. przy piśmie Naczelnika Urzędu Celnego nr [...]. Nie treść pisma ma bowiem stanowić o skuteczności dokonanego doręczenia lecz bezsporna forma zapisów dowodu nadania i potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej jak i sposób jej doręczenia w kontekście prawidłowości awizowania jej nadejścia. W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie, ponownie podtrzymując, że stosowne decyzje zostały stronie doręczone w dniu 18 października 2004 r. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach III SA/Gd 563/09 i III SA/Gd 564/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jak wskazuje się w doktrynie prawa (vide: A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 324) wskazania co do dalszego postępowania, stanowiące z reguły konsekwencje oceny prawnej dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Co istotne, ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku, oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, nie mogą być ponownie oceniane (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1890/07, baza Lex nr 397665). Należy zauważyć, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 kwietnia 2009 r. Sąd w sposób transparenty sformułował przedmiotowe wskazania konstatując, ze dla uznania, że decyzje zostały skarżącemu skutecznie doręczone w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pism i miejscu, gdzie może je odebrać. Nadto Sad wskazał, że organ ponownie rozpatrując sprawę powinien ustalić, czy w sprawie doszło do skutecznego zastępczego doręczenia decyzji. Jeżeli nie doszło do skutecznego zastępczego doręczenia decyzji - organ powinien był ustalić, kiedy ewentualnie w ogóle doszło do skutecznego doręczenia decyzji, zwłaszcza czy taki skutek wynikał z doręczenia skarżącemu pisma Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2004 r. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej należy wskazać, że informacja zawarta w piśmie Poczty Polskiej S.A. z dnia 6 października 2009 r. wykluczała uznanie, że decyzje zostały skarżącemu skutecznie doręczone w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, co zresztą Dyrektor Izby Celnej przyznał w uzasadnieniach postanowień z dnia 9 listopada 2009 r. W związku z tym zadaniem organu było wykazanie kiedy skarżącemu doręczono decyzje z dnia 30 kwietnia 2004 r. Dokonanie takiego ustalenia w oczywisty sposób determinowałoby rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołań. Z uzasadnienia w/w postanowień wynika, że oryginały decyzji zostały skarżącemu doręczone w dniu 18 października 2004 r. łącznie z doręczeniem pisma datowanego na dzień 13 października 2004 r. W ocenie Dyrektora Izby Celnej z treści przedmiotowego pisma bezsprzecznie wynika załączenie oryginałów decyzji, a zwrotne potwierdzenie odbioru potwierdza jego doręczenie adresatowi. Z takim stanowiskiem organu - na tle dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy - nie sposób się zgodzić. Należy bowiem wskazać, że przepisy art. 144 i n. ustawy – Ordynacja podatkowa dotyczące problematyki doręczeń mają – jako przepisy stricte gwarancyjne - charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że skuteczne doręczenie może nastąpić tylko w trybie w tych przepisach przewidzianym. Dyrektor Izby Celnej stanowczo stwierdza, że decyzje z dnia 30 kwietnia 2004 r. zostały skarżącemu skutecznie doręczone w dniu 18 października 2004 r. razem z pismem z dnia 13 października 2004 r. W aktach rozpoznawanej sprawy nie ma jednakże dokumentu, który bezspornie w/w fakt by potwierdzał, co przemawia za uznaniem zasadności skargi. Wskazywane przez organ zwrotne potwierdzenie odbioru (k. [...] akt administracyjnych przy sprawie III SA/Gd 563/09) na tle treści pisma z dnia 13 października 2004 r. (k. [...]) nie spełnia wymogów, które przemawiałyby za skutecznością doręczenia decyzji z dnia 30 kwietnia 2004 r. Po pierwsze w końcowej części w/w pisma wspomina się wyłącznie o przesłaniu oryginałów stosownych decyzji. Po wtóre, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w rubryce "numer pisma" nie ma wskazania numerów tych decyzji. W rubryce tej figuruje zaś wyłącznie znak znajdujący się w treści pisma z dnia 13 października 2004 r. Skarżący w toku prowadzonego postępowania konsekwentnie wskazywał zaś, iż 18 października 2004 r. nie otrzymał przedmiotowych decyzji. W związku z tym powinnością organu – w świetle art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa - było podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia w/w okoliczności. Z akt sprawy nie wynika zaś aby organ podejmował w tym kierunki jakiekolwiek kroki uznając, że treść w/w pisma jak i treść zwrotnego potwierdzenia odbioru w zupełności przemawiają za uznaniem skutecznego doręczenia decyzji, a tym samym zachodzi podstawa do odmowy przywrócenia uchybionego terminu. W ocenie Sądu nie można jednakże aprobować założenia, w świetle którego wyłącznym dowodem doręczenia przesyłki listowej jest treść innego pisma, w którym wspomina się o załączeniu jakichkolwiek rozstrzygnięć, względnie dokument zwany potwierdzeniem odbioru. W świetle art. 180 ustawy – Ordynacja podatkowa "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 21 maja 2008 (sygn. akt I SA/Op 71/08, baza Lex nr 385301) domniemaniu, że dniem doręczenia pisma jest dzień, w którym adresat potwierdził własnoręcznym podpisem jego doręczenie nie stoi na przeszkodzie, aby adresat wykazał, że pismo zostało mu doręczone w innym terminie, niż ujawniony przez niego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Skarżący ma bowiem prawo podważać ustalenia płynące z dowodu doręczenia, a więc i to, iż doręczenie nie nastąpiło w rzeczywistości w innej dacie. W realiach sprawy za bezsporny uznać należy fakt doręczenia skarżącemu w dniu 18 października 2004 r. pisma z dnia 13 października 2004 r. Przemawia za tym zawrotne potwierdzenie odbioru (k. [...] akt administracyjnych przy sprawie III SA/Gd 563/09). Doręczenie w tym samym dniu decyzji z dnia 30 kwietnia 2004 r. rodzi zaś poważne wątpliwości, które w toku ponownie prowadzonego postępowania – co istotne, po wyroku sądu administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2009 r. - nie zostały przez organ w żaden sposób wyjaśnione. W reasumpcji należało więc uznać, że zaskarżone postanowienia naruszają art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienia. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z w/w rozważań.