III SA/Gd 600/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marek Kraus Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 12 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o wyłączenie sędziów Bartłomieja Adamczaka, Aliny Dominiak, Jacka Hyla, Felicji Kajut, Elżbiety Kowalik-Grzanka, Anny Orłowskiej, Jolanty Sudoł w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić wniosek. Pismem z dnia 23 lipca 2016 r. (data wpływu do Sądu: 1 sierpnia 2016 r.) skarżąca wniosła o wyłączenie w niniejszej sprawie sędziów tutejszego Sądu Bartłomieja Adamczaka, Aliny Dominiak, Jacka Hyla, Felicji Kajut, Elżbiety Kowalik-Grzanka, Anny Orłowskiej, Jolanty Sudoł. Uzasadniając wniosek strona wskazała, że wskazani sędziowie wypowiadali się wielokrotnie w jej sprawie. W związku ze złożonym wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożyli do akt oświadczenia, że nie występują żadne okoliczności mogące budzić wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest realizacja konstytucyjnego prawa obywateli do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Bezstronność sądu jest też elementem prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych. Także orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na temat bezstronności sędziego w świetle art. 6 ust. 1 wyżej powołanej Konwencji wyraźnie wskazuje na konieczność unikania sytuacji stwarzających wątpliwości co do bezstronności sędziego. Naruszenie jednak tego przepisu w kontekście podejmowania przez tego samego sędziego czynności na różnych etapach określonego postępowania Europejski Trybunał rozpatruje kazuistycznie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądane lub wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, to orzeczenie i wszystkie następne dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09). Należy zasygnalizować, iż w szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09). Nieuzasadniony jest również wniosek o wyłączenie sędziego na tej podstawie, że sędzia orzeka w różnych sprawach tych samych podmiotów (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 392/08). Ponadto sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Kwestie związane z udziałem sędziego w wydaniu orzeczenia regulują przepisy art. 18 § 1 pkt 6 i 6 a p.p.s.a. Sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) oraz w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 pkt 6a p.p.s.a.). Skarżąca we wniosku nie wskazała żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów. Ogólnikowe twierdzenia powołane przez skarżącą nie mogą wskazywać na stronniczość czy niesprawiedliwość wskazanych przez nią sędziów przy rozpoznawaniu sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia nienależycie rozpoznał jej inne skargi nie może skutecznie uzasadniać wniosku o jego wyłączenie, chyba że możliwe byłoby wykazanie istnienia uprzedzeń sędziego względem strony (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08 - publ. w ONSAiWSA 2008, Nr 6, poz. 97 oraz glosa A. Gomułowicza aprobująca stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, opubl. w OSP 2008, z. 11, s. 916 i n.). W aktach sprawy znajdują się oświadczenia sędziów, z których wynika, że nie zachodzą w stosunku do nich okoliczności określone w art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie. W ocenie Sądu prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości, zatem wniosek o wyłącznie sędziów od orzekania w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 19 p.p.s.a., Sąd oddalił wniosek strony.