III SA/Gd 602/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 16 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności 1) oddala skargę, 2) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego M. K. kwotę 295,20 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. W dniu 29 maja 2012 r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności - na podstawie art. 6b ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 2 i art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., nr 127, poz. 721) - wydał orzeczenie nr [...], w którym zaliczył W. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe oraz orzekł o związanych z tym wskazaniach. Strona wniosła odwołanie od powyższego orzeczenia wskazując m.in. na swój zły stan zdrowia i przebyte operacje. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2012 r., nr [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 29 maja 2012 r., nr [...]. W podstawie prawnej postanowienia organ odwoławczy wskazał art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), § 19 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. nr 139, poz. 1328 ze zm.). Organ stwierdził w uzasadnieniu, że strona otrzymała orzeczenie wraz z pouczeniem o trybie wniesienia odwołania w dniu 5 czerwca 2012 r., natomiast odwołanie zostało złożone w dniu 22 czerwca 2012 r. (data stempla pocztowego), tj. po upływnie 14 dniowego terminu na wniesienie odwołania. W. S. zaskarżyła opisane postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia. Skarżąca podniosła, że jest leczona neurologicznie, wpływ choroby utrudnia jej sprawne funkcjonowanie, często ma zaniki pamięci i słabą orientację. Bardzo często potrzebuje pomocy opiekunki. Leczy się u kardiologa, onkologa, ginekologa. Spóźnienie w złożeniu odwołania wyniosło tylko 3 dni i wynikało z jej słabego zdrowia. Nadto nie wiedziała "o czym stanowi § 16 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Pomocy Społecznej". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniósł o jej oddalenie. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2012 r. zarzucił, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. W szczególności wskazał, że mimo skierowanego do organu pierwszej instancji odwołania, z którego wprost wynika wola skutecznego zaskarżenia decyzji, skarżąca nie została pouczona przez ten organ o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Z treści tego odwołania organy winny wyinterpretować wolę skarżącej nakierowaną na skuteczne wszczęcie postępowania odwoławczego i tym samym doręczyć skarżącej stosowne pouczenie, które umożliwiłoby jej złożenie wniosku o przywrócenie terminu i zaskarżenie decyzji z dnia 5 czerwca 2012 r. w zakreślonym terminie. Powołał się przy tym na art. 9, art. 58 i art. 63 § 2 k.p.a. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych i piśmiennictwo pełnomocnik twierdził, że w sprawie zaistniały szczególne okoliczności i organ winien pouczyć dodatkowo stronę, która nie jest podmiotem profesjonalnym. Udokumentowany stan zdrowia skarżącej wskazuje na brak jej winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 16 lipca 2012 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wydane w trybie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej - k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nastąpiło z uchybieniem 14 dniowego terminu. Na wstępie trzeba wskazać, że na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. nr 139, poz. 1328 ze zm.), zwane dalej - rozporządzeniem. Oba te akty prawne zasadniczo regulują postępowanie przed zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności. Stosownie do § 16 ust. 1 rozporządzenia osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Zgodnie zaś z § 19 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia wojewódzki zespół wydaje postanowienie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W myśl art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, iż w odniesieniu do niektórych postanowień procesowych i incydentalnych, których nie reguluje ww. ustawa z racji odesłania mają zastosowanie przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Stąd też w tych sprawach przysługują środki prawne przewidziane w k.p.a., a następnie skarga do sądu administracyjnego (zob. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2000 r. - OPS 12/99, ONSA 2000/2/ 47 i z dnia 6 listopada 2000 r. OPS 8/00 - ONSA 2001/ 2/ 51, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1520/09, baza Lex nr 745061). Jednym z tego typu orzeczeń jest właśnie postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zatem zastosowanie znajduje również art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Bezspornym było, że orzeczenie miejskiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało doręczone skarżącej w dniu 5 czerwca 2012 r. Zatem ostatnim dniem 14 - dniowego terminu do złożenia odwołania był dzień 19 czerwiec 2012 r. Należy podkreślić, że orzeczenie zawierało prawidłowe pouczenie o trybie i terminie do wniesienia odwołania. Poza sporem było również, że skarżąca złożyła odwołanie w dniu 22 czerwca 2012 r. (vide: data stempla pocztowego na kopercie zawierającej odwołanie znajdująca się w aktach administracyjnych). Nie ulegało więc wątpliwości, ani nie było kwestionowane, że skarżąca złożyła odwołanie z uchybieniem terminu, o którym mowa w § 16 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. W konsekwencji organ wydał zaskarżone postanowienie stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, organ wydając przedmiotowe postanowienie nie naruszył prawa. Niepełnosprawność czy problemy zdrowotne skarżącej nie mogą powodować, że organ odwoławczy może rozpatrzyć merytorycznie odwołanie złożone po terminie. Termin do wniesienia odwołania ma charakter zawity, a rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie terminu musi być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1878/11, baza Lex nr 1167293). W pierwszej kolejności należy podnieść, że w treści złożonego przez skarżącą odwołania z dnia 22 czerwca 2012 r. nie można dopatrzeć się wniosku o przywrócenie terminu. Analiza wniesionego odwołania, nie daje podstaw do tego, aby można było wyinterpretować istnienie takiego wniosku. Skarżąca wyraźnie podaje zaskarżony akt i twierdzi, że nie zgadza się z nim, gdyż "zostałam przez państwo pokrzywdzona". Wskazuje m.in. na przebytą operację amputacji piersi i zabieg na serce oraz na istnienie dolegliwości, w tym zawroty głowy. Konkluduje, że po operacjach i zabiegach stan jej zdrowia się pogorszył. Niewątpliwie, przy ustalaniu charakteru wniesionego przez stronę pisma istotna jest również ocena intencji dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności. Taką intencją skarżącej było podważenie zapadłego orzeczenia. Należy podnieść, że poprzednie orzeczenia, w tym ostatnie z dnia 5 kwietnia 2011 r. zaliczały skarżącą - do stopnia niepełnosprawności znacznego. Natomiast orzeczenie z dnia 29 maja 2012 r., które skarżąca zakwestionowała - do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego. Zatem zgodnie z treścią tego pisma organ miał obowiązek potraktować je jako odwołanie (co też uczynił). Nie powstał również po stronie organu obowiązek żądania od strony sprecyzowania pisma. Obowiązek ten dotyczy tylko pism, które zredagowane zostały w sposób niezręczny, niezrozumiały czy nie pozwalający na ustalenie rzeczywistej woli strony. Nie dotyczy pism, które w swej treści są jasne i zrozumiałe, a taki charakter miało wniesione przez skarżącą odwołanie. W tym stanie rzeczy organ w sposób prawidłowy wydał postanowienie stwierdzające uchybienie do wniesienia odwołania. Przechodząc dalej, to należy odnieść się do podnoszonej przez stronę skarżącą kwestii dotyczącej pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Trzeba podkreślić, że przepisy nie nakładają na organ obowiązku pouczenia strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jest oczywistym, że organ ma obowiązek pouczenia strony o trybie i terminie zaskarżenia orzeczenia. Takie pouczenie zostało zawarte w orzeczeniu organu pierwszej instancji i było ono prawidłowe. W ocenie Sądu, brak jest też podstaw do przyjęcia, aby w niniejszej sprawie zaistniał "szczególny wypadek", który nakładałby na organ obowiązek pouczenia skarżącej o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Istnienia takiego obowiązku nie można upatrywać w przedmiocie postępowania. Niewątpliwie, spóźnione odwołanie dotyczyło orzeczenia o niepełnosprawności. Jednak w związku z przedmiotem tego postępowania przepisy prawa nie przewidują "innej" regulacji w zakresie terminu czy możliwości jego przywrócenia. Przepisy jednoznacznie nakładają na zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności obowiązek prawidłowego pouczenia strony o trybie i terminie zaskarżenia orzeczenia. Trudno uznać, mając na uwadze przedmiot postępowania, aby same li tylko "liczne schorzenia i problemy w codziennej egzystencji" skarżącej mogły uzasadniać powstanie obowiązku pouczenia po stronie organu. Przywołane bowiem w odwołaniu okoliczności, zostały podniesione przez skarżącą w związku z zakwestionowaniem orzeczenia o zaliczeniu jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i miały na celu jego podważenie. Należy w tym miejscu wskazać, że niewątpliwie informację o wniesieniu odwołania po terminie, skarżąca powzięła z zaskarżonego postanowienia. Jednak po otrzymaniu tego postanowienia nie podjęła nawet próby wytłumaczenia się czy wyjaśnienia organowi przyczyn, dla których spóźniła się z odwołaniem. Dopiero w skardze swoje spóźnienie usprawiedliwia, ogólnie wskazując na "stały niepokój, chaos myśli, niepewność, brak rozeznania co pilne i ważne, a co można odłożyć", co pozostaje jednak bez wpływu na prawidłowość wydanego postanowienia, ani też nie daje podstaw do uznania tych okoliczności za "szczególny wypadek". Trzeba podkreślić, że Sąd w niniejszym postępowaniu poddaje kontroli - legalność zaskarżonego postanowienia, nie rozpoznaje zaś merytorycznie sprawy. Jest to o tyle ważne, gdyż skarżąca w skardze powołuje się na dotykające ją dolegliwości, schorzenia, a także leczenie się u specjalistów, uzasadniając pokrzywdzenie jakiego doznała z powodu pozbawienia jej stopnia niepełnosprawności w stopniu znacznym ("czuję się pokrzywdzona pozbawieniem mnie niepełnosprawności w stopniu znacznym"). Zdaniem Sądu, zawarty w art. 9 k.p.a. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy nie może być utożsamiany z udzielaniem stronie pomocy prawnej czy też instruowaniem o wyborze optymalnego sposobu postępowania, a przede wszystkim z zastępowaniem jej aktywności. W przytoczonych powyżej okolicznościach sprawy, należy uznać, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie działał zgodnie z prawem. Strona skarżąca została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Nie zaszedł też "szczególny wypadek" w niniejszej sprawie. Stąd nie można uznać zasadności zarzutów pełnomocnika skarżącej o naruszeniu art. 7, 8 i 9 k.p.a. Brak też podstaw do wyeliminowania przedmiotowego aktu z obrotu prawnego. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).