III SA/Gd 602/13
WyrokWSA w Gdańsku2013-10-03
Skład orzekający: Anna Orłowska, Alina Dominiak, Elżbieta Kowalik – Grzanka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwrocie nienależnie pobranego stypendium stażowego może zostać wydana w jednej decyzji administracyjnej, która jednocześnie orzeka o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane, oraz czy samo pouczenie o przesłankach utraty statusu osoby bezrobotnej jest wystarczające do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, jeśli kwestia opodatkowania dochodów była sporna?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie może być wydana w tej samej decyzji, która orzeka o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane. Ponadto, samo formalne pouczenie o przesłankach utraty statusu osoby bezrobotnej nie jest wystarczające do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, jeśli kwestia opodatkowania dochodów była sporna i strona mogła działać w dobrej wierze. W takich przypadkach organ musi wykazać subiektywną winę strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody utrzymującej w mocy decyzję Starosty o uznaniu stypendium stażowego pobranego przez M.J.-L. za nienależne i zobowiązaniu do jego zwrotu. M.J.-L. uzyskał status bezrobotnego, odbywał staż w Samorządowym Kolegium Odwoławczym, a jednocześnie został powołany na pozaetatowego członka tego kolegium. Organy uznały, że dochody z tytułu pełnienia funkcji członka kolegium przekroczyły połowę minimalnego wynagrodzenia, co skutkowało utratą statusu bezrobotnego i prawa do stypendium. Skarżący zarzucił naruszenie KPA, błędną wykładnię przepisów oraz brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, wskazując na niejasności dotyczące opodatkowania dochodów z funkcji członka kolegium.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2013 r. sprawy ze skargi M.J. L. na decyzję Wojewody z dnia 28 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 26 kwietnia 2013 r. nr [...].; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 maja 2013 r. Wojewoda [...], działając m.in. na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U 2008 Nr 69, poz. 415 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] orzekającą o uznaniu stypendium pobranego przez M. J.- L. w okresie od 1 września 2013 r. do 28 lutego 2013 r. w kwocie 5 718, 60 zł za nienależne świadczenie i zobowiązującą M. J.- L. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w ww. kwocie na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w S.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją Starosty [...] z dnia 28 lutego 2012 r. M. J.- L. uzyskał status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. W marcu 2012 r. skarżący został skierowany przez Powiatowy Urząd Pracy w S. na staż w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S., który odbył w okresie od dnia 12 marca 2012 r. do dnia 11 marca 2013 r. wykonując obowiązki pracownika administracyjno-biurowego za miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 913 zł brutto.
Od dnia 1 lipca 2012 r., a więc w trakcie odbywania stażu, M. J.-L. został powołany na pozaetatowego członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na 6 letnią kadencję. Z wystawionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. informacji PIT - 11 oraz PIT- R wynika, że z tytułu czynności związanych z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, o którym mowa w art. 13 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2012, poz. 361 ze zm.) M. J. - L. wypłacono świadczenia w wysokości 4 410 zł, odprowadzając zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Starosta [...] decyzją z dnia 30 marca 2013 r. działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit h, art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a i b, art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. 2008, Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) orzekł o utracie przez M. J.- L. z dniem 1 września 2012 r. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do stypendium stażowego. Rozstrzygnięcie organu I instancji w tym przedmiocie zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia 18 kwietnia 2013 r.
W konsekwencji orzeczenia o utracie przez M. J. - L. statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium, decyzją z dnia 26 kwietnia 2013 r. Starosta [...] orzekł o uznaniu pobranego w okresie od 1 września 2013 r. do 28 lutego 2013 r. stypendium w kwocie 5 718,60 zł za nienależne świadczenie i zobowiązał M. J.- L. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w tej kwocie na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w S. w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 9 ust. 1 pkt 14 lit c i art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Organ wyjaśnił, że pomimo utraty prawa do świadczenia zostało ono błędnie przekazane na konto osobiste M. J.- L. z uwagi na opóźnienie w uzyskaniu informacji powodującej ustanie prawa do stypendium.
W złożonym odwołaniu M. J.- L. zarzucił, że wydane przez organ rozstrzygnięcie narusza art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 16 § 2 oraz art. 107 § 3 KPA. Do jego wydania doszło bowiem jeszcze przed uprawomocnieniem się decyzji Wojewody [...]z dnia 18 kwietnia 2013 r. (O utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium). Nadto, jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, nie można w jednej decyzji orzec o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i jednocześnie zobowiązać strony do jego zwrotu. Strona nie została powiadomiona o prowadzeniu postępowania zmierzającego do wydania decyzji o naliczeniu i zobowiązaniu do zwrotu nienależnego świadczenia i przez to - pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w tym - złożenia wyjaśnień. Niedostatecznie wyjaśniono stan faktyczny sprawy ponieważ nie rozważono, że odwołujący się jako pozaetatowy członek Kolegium nie miał prawa do ubezpieczenia zdrowotnego, a dochody przez niego uzyskiwane w poszczególnych miesiącach były niskie. Dodatkowo organ dokonał jedynie literalnej wykładni ustawy o promocji zatrudnienia, nie uwzględniając przy tym w ogóle słusznego interesu strony oraz okoliczności świadczących na jej korzyść. Piszący podkreślił, że nie miał wpływu na wysokość dochodu uzyskiwanego przez niego w poszczególnych miesiącach w Kolegium, co wyłącza jego winę w zaistniałej sytuacji.
Decyzją z dnia 28 maja 2013 r. Wojewoda [...] utrzymał decyzję Starosty [...] stwierdzając, że ustalony w sprawie stan faktyczny sprawy wyczerpuje znamiona art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia.
W uzasadnieniu wskazano, że M. J. – L., legitymując się statusem bezrobotnego bezspornie uzyskał we wrześniu 2012 r. przychód, z tytułu innego niż zatrudnienie, w kwocie przekraczającej połowę obowiązującego w tym czasie minimalnego wynagrodzenia za pracę. O tym fakcie poinformował jednak Urząd Pracy dopiero w dniu 19 marca 2013 i powinien mieć świadomość, jakie to wywrze skutki prawne. Okoliczność ta jest bowiem, zgodnie z unormowaniami art. 2 ust. 1 pkt 2 lit h ustawy o promocji zatrudnienia, negatywną przesłanką uniemożliwiającą posiadanie statusu osoby bezrobotnej i co się z tym faktem wiąże - prawa do stypendium, z uwagi na unormowanie art. 53 ust. 6 tej ustawy, przyznającego prawo do stypendium tylko osobie bezrobotnej. O wskazanej przesłance strona była prawidłowo pouczona podpisując stosowne oświadczenia w karcie rejestracyjnej bezrobotnego oraz otrzymując egzemplarz "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy". Będąc zatem w prawidłowy sposób pouczona o przeszkodach posiadania statusu osoby bezrobotnej, strona pobrała stypendium pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania.
Mając na uwadze wskazane przepisy organ uznał, że pozostałe okoliczności powołane przez odwołującego się pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia - w szczególności te dotyczące opodatkowania przychodu osiąganego w Kolegium, jako rozstrzygnięte już wcześniej w decyzji Starosty pozbawiającej stronę prawa do stypendium.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. J. - L. wskazał, że zobowiązanie do zwrotu kwoty 5718,60 zł brutto z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w formie stypendium dla osoby bezrobotnej jest dolegliwością niewspółmierną do stopnia, w jakim skarżący przyczynił się do zaistniałej sytuacji. Wyjaśnił, że podjął się funkcji pozaetatowego członka Kolegium chcąc w ten sposób zdobywać wiedzę i doświadczenie, które pomogą mu w znalezieniu stałego zatrudnienia. Orzekając o zwrocie stypendium organy nie wzięły jednak uwagę, że skarżący starał się usamodzielnić od pomocy Państwa, działał w dobrej wierze, a dochody uzyskiwane z tytułu wykonywanych czynności społecznych i obywatelskich nie były kwotami wysokimi. Skarżący jest świadom, że we wrześniu 2012 r., listopadzie 2012 r., grudniu 2012 r. oraz lutym 2013 r. dochody przekroczyły połowę najniższego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Skarżący podkreślił jednak, że nie miał świadomości, że od uzyskiwanych dochodów pobierana jest zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych i przez cały okres trwania stażu przekonany był, że dochody te są zwolnione z podatku, podobnie jak diety radnych i ławników w sądach powszechnych. Po raz kolejny skarżący wskazał, że opodatkowanie tego rodzaju dochodu nie wynika z żadnego przepisu prawa, a jego pobieranie jest wynikiem stanowiska zajętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wobec Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2009r. Sygn. akt. II FPS 7/08. Pomimo podjęcia tej uchwały, w kraju wciąż istnieją poważne rozbieżności w stanowiskach poszczególnych samorządowych kolegiów odwoławczych co do jej treści, co skarżący sygnalizował organom w trakcie postępowania. Reasumując, skarżący wskazał, że organy nie wyjaśniły w przedmiotowej sprawie wszystkich istotnych okoliczności. W ocenie skarżącego organy dokonały także błędnej wykładni przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bowiem orzekły o trwałej utracie statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji - prawa skarżącego do stypendium od dnia 1września 2012 r., podczas gdy strona odbyła pełny roczny staż, a tylko w czterech miesiącach doszło do uzyskania kwoty przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiot oceny w sprawie jest prawidłowość decyzji orzekającej o uznaniu stypendium pobranego przez M. J.-L. w okresie od 1 września 2012 r. do 28 lutego 2013 r., w kwocie 5 718, 60 zł, za nienależne świadczenie i o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Dla przypomnienia: zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 i 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta może skierować bezrobotnego do odbycia stażu, w okresie którego bezrobotnemu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, wypłacane przez starostę.
W myśl art. 76 ust. 1 cyt. ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. W ustępie 2 tego przepisu ustawodawca zawarł katalog przypadków spełniających przesłanki do uznania pobranego świadczenia za nienależne. Zgodnie zatem z treścią art. 76 ust. 2 zd. pierwsze ustawy, zastosowanego w sprawie, za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się:
1. świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących
ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;
W przedmiotowej sprawie organy uznały, że skarżącemu wypłacono stypendium pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, o których to okolicznościach pobierający świadczenie był pouczony. Stypendium, o którym mowa w art. 53 ustawy, może być wypłacane jedynie osobom bezrobotnym, a więc - spełniającym warunki określone w art. 2 ust. 2 ustawy. Jednym z nich jest warunek nieuzyskiwania przez daną osobą miesięcznego przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 2 ust. 2 lit. h ustawy).
Ponieważ w czasie pobierania stypendium skarżący otrzymywał również świadczenia z tytułu pełnienia funkcji pozaetatowego członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., organy przyjęły, że skoro skarżący, pomimo pouczenia o treści art. 2 ust. 2 lit. h ustawy, pobierał stypendium, to musiał mieć świadomość, że jest ono nienależne, bowiem przestał spełniać warunki pozwalające uznać go za osobę bezrobotną.
Skarżący wyjaśnia, że nie miał świadomości, iż uzyskiwanie przez niego świadczeń z tytułu pełnienia funkcji pozaetatowego członka SKO może być potraktowane jako uzyskiwanie wynagrodzenia. Zarzucił również, że organ I instancji w sposób nieuprawniony orzekł o uznaniu świadczenia za nienależne oraz o nakazie zwrotu tego świadczenia jedną decyzją administracyjną, co zaaprobował organ odwoławczy.
W ocenie Sądu zarzuty skargi są w części zasadne.
Z art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, że można nakazać zwrot pobranych świadczeń, o ile są one świadczeniami nienależnie pobranymi. Prawidłowy tok postępowania w tego typu sprawach jest taki, że najpierw należy zakwalifikować pobrane świadczenie jako świadczenie pobrane nienależnie i dopiero wówczas można nakazać zwrot świadczenia pobranego nienależnie osobie, która takie świadczenie pobrała.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się na to, że "nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Dopiero zatem gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można o takim świadczeniu mówić i nakazać jego zwrot" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 620/10 publ. LEX nr 694359). Stanowisko to, aczkolwiek wyrażone na gruncie przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych, zachowuje aktualność również w przedmiotowej sprawie. W powołanym wyroku NSA dokonał wykładni art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dn.28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 Nr 139, poz. 992 ze zm.). Interpretowany przepis zawiera analogiczną regulację do treści wynikającej z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, będącego podstawą zaskarżonych decyzji. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie o zwrocie nienależnego świadczenia niewątpliwie nie zostało poprzedzone wydaniem odrębnej decyzji o uznaniu pobranego przez skarżącego stypendium za nienależne świadczenie. Sąd podziela tym samym pogląd, że w przedmiotowej sprawie orzeczenie przez organy o zwrocie świadczenia należy uznać za - co najmniej - przedwczesne.
Niezależnie od powyższego, w ocenie sądu, organy nie wyjaśniły dostatecznie - mając na uwadze treść art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - czy w sprawie rzeczywiście zaistniały podstawy do uznania pobranego przez skarżącego stypendium za nienależnie pobrane świadczenie. Z powołanego przepisu wynika bowiem, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane konieczne jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek. Po pierwsze - muszą zaistnieć okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania świadczenia. Po drugie - pobierający świadczenie musi być wcześniej pouczony o konsekwencjach takich okoliczności. Zdaniem Sądu obie przesłanki wskazane w przepisie art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Dlatego też organ jest zobowiązany do ustalenia, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i - w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego w rozumieniu art. 76 ust. 2 ustawy. W okolicznościach faktycznych sprawy przyjęcie, że pobrane przez M. J. - L. świadczenie było nienależne w rozumieniu 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia /..../ wymagało zatem wykazania negatywnego zachowania skarżącego ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Zdaniem Sądu wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wpłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09, CBOiS).
Przenosząc powyższe rozważania na stan rozpatrywanej sprawy Sąd orzekający stanął na stanowisku, że dla jej prawidłowego rozpatrzenia, biorąc pod uwagę fakt, że stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, istotne jest, czy i od kiedy skarżący był świadomy braku prawa do pobierania spornego stypendium.
Jak wynika z akt sprawy, w tym zakresie organy orzekające nie poczyniły żadnych ustaleń ani rozważań. Argumentację swoją ograniczyły jedynie do stwierdzenia, że skarżący, rejestrując się jako bezrobotny, otrzymał "Informację dla osób rejestrujących się w PUP", z której wynika, że status osoby bezrobotnej może posiadać osoba, która nie uzyskuje miesięcznie przychodu z innego tytułu niż zatrudnienie, inna praca zarobkowa, zasiłek lub inne świadczenie wypłacane z Funduszu Pracy, podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. W ocenie organów okoliczność pouczenia skarżącego o treści art. 2 ust. 2 h ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy należy uznać za wystarczającą dla stwierdzenie, że pobierając stypendium skarżący miał świadomość, że jest ono nienależne. Z takim stanowiskiem organów orzekających Sąd nie może się zgodzić. Oznaczałoby to bowiem, że przepis art. 76 ust. 2 ustawy jest w ogóle zbędny i nie niesie za sobą żadnych treści normatywnych, a zatem jest nieistotny z punktu widzenia oceny przez organ sposobu zachowania się korzystania ze statusu osoby bezrobotnej, w tym – do prawa do stypendium, oraz - zindywidualizowania zawartej w tym przepisie normy prawnej do konkretnego stanu faktycznego zaistniałego w rozpatrywanej przez organ sprawie. Sąd podkreśla, że "pouczenie" o którym mowa w powołanym przepisie musi być charakter rzeczywisty, a nie formalny. Powinno być zatem udzielone i zrozumiane w sposób dający pewność co do zaistnienia po stronie osoby pouczanej świadomości, że dane jej zachowanie spowoduje utratę prawa do świadczenia. Z tych względów w szczególności nie można zaaprobować aby sam fakt, że odpadła podstawa wypłaconego świadczenia (bowiem, jak okazało się post factum, skarżący uzyskał przychód opodatkowany podatkiem dochodowym w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę) oznaczał, aby doszło do wyczerpania dyspozycji art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy pozwalającego uznać świadczenie za nienależnie pobrane.
Tymczasem z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby M. J. - L. w okresie od 1 września 2012 r. do 28 lutego 2013 r. był świadomy braku prawa do pobierania przedmiotowego stypendium, na co niewątpliwie miała wpływ wskazana przez skarżącego okoliczność, że kwestia opodatkowania świadczeń wypłacanych pozaetatowym członkom samorządowych kolegiów odwoławczych była przedmiotem kontrowersji i rozbieżności tak na gruncie praktyki samych kolegów, jak i orzecznictwa sądów administracyjnych. Kontrowersje te stały się m.in. powodem podjęcia uchwały NSA z dnia 30 marca 2009 r., sygn. akt II FPS 7/08, stwierdzającej, że "świadczenie wypłacane pozaetatowym członkom samorządowego kolegium odwoławczego na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) nie korzysta ze zwolnienia, o jakim mowa w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.). Jak wskazuje skarżący, wydanie uchwały nie przełożyło się jednak na ujednolicenie praktyki. Skarżący podaje, że w kraju wciąż istnieje podział na kolegia, które uznają, że świadczenia wypłacane pozaetatowym członkom, jako dieta, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i na te kolegia, które uznają że świadczenia te powinny być opodatkowane. Skarżący wskazał również na wystąpienia pokontrolne NIK odnoszące się do kontroli przeprowadzonej w SKO w Tarnowie i w SKO w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie zaznaczono, że odprowadzanie lub nieodprowadzanie podatku z tytułu ww. świadczeń przez dane kolegium, nie zostało uregulowane przez ustawodawcę i stanowi decyzję podjętą indywidualnie przez kolegium, przy czym jest to aprobowane przez miejscowo właściwe organy skarbowe.
Decyzja o utracie statusu bezrobotnego została wobec skarżącego wydana dopiero w marcu 2013 r., po złożeniu PIT-u. Wcześniej skarżący niewątpliwie nie został wprost poinformowany ani pouczony, że uzyskanie określonej wysokości świadczeń z tytułu pełnienia funkcji pozaetatowego członka kolegium spowoduje utratę przez niego prawa do stypendium wypłacanego bezrobotnym skierowanym przez PUP na staż. W ocenie Sądu, świadomości takiej - z uwagi na sygnalizowaną w praktyce i orzecznictwie złożoność problemu - nie mogło zaś u skarżącego wywołać samo pouczenie, że utratę prawa do stypendium spowoduje uzyskanie określonej wysokości świadczeń opodatkowanych podatkiem dochodowym. Zważywszy na okoliczności – tej konkretnej sprawy – nie sposób podzielić argumentacji organów, że o skuteczności pouczenia mógł przesądzać zatem sam fakt okazania skarżącemu treści przepisów ustawy o promocji zatrudnienia. Tym bardziej, że w chwili rejestracji jako osoba bezrobotna skarżący nie pełnił jeszcze funkcji pozaetatowego członka kolegium, na staż do kolegium został skierowany właśnie przez PUP, a zagadnienie opodatkowania świadczeń pozaetatowych członków SKO jest zagadnieniem wciąż budzącym zastrzeżenia poszczególnych kolegiów.
W konsekwencji, z uwagi na to, że organy nie wyjaśniły, czy udzielone skarżącemu pouczenie może być uznane za skuteczne i rzeczywiste w okolicznościach sprawy nie sposób a priori przyjąć, że pobierając jednocześnie: stypendium i świadczenia z tytułu pełnienia funkcji pozaetatowego członka SKO, skarżący działał w złej wierze. A tylko w takiej sytuacji – jak już wyżej wskazano, świadczenie można byłoby uznać za nienależnie pobrane. W związku z powyższym uznać należało, iż zaskarżona decyzja wydana została również z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Na zasadzie art. 152 ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Ponowne rozpatrzenie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem powyższych rozważań sądu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło