III SA/Gd 610/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-10-27
Skład orzekający: Anna Orłowska, Bartłomiej Adamczak, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego, uwzględniając charakter opuszczenia lokalu jako dobrowolny i trwały?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy A. S. opuścił lokal dobrowolnie i trwale. Brak jest wystarczających dowodów na to, że lokal przestał być centrum życiowym skarżącego. Z tego powodu zaskarżone decyzje zostały uchylone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Skarżący opuścił lokal w 2012 roku, wyjeżdżając do pracy za granicę. Po powrocie nie został wpuszczony do lokalu przez byłą żonę, która wymieniła zamki. W toku postępowania organy uznały, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił lokal, co nie stanowi już jego centrum życiowego. Skarżący kwestionował te ustalenia, wskazując na brak możliwości powrotu do lokalu, chorobę uniemożliwiającą udział w postępowaniu oraz fakt, że lokal nadal stanowi centrum jego aktywności życiowej i zawodowej, a także jest jego współwłasnością.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia 13 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 lutego 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. S. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Z wnioskiem o wymeldowanie A. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w G. przy ul. [...] 2 wystąpiła w 2014 r. do Prezydenta Miasta G. H. S., ówcześnie właścicielka nieruchomości, której dotyczy postepowanie.
Decyzją z dnia 15 grudnia 2014 r. Prezydent Miasta G. - na podstawie art. 104 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego w wyżej wskazanym lokalu.
Uzasadniając wydaną decyzję organ pierwszej instancji wyjaśnił, między innymi, że w dniu 15 września 2012 r A. S. wyjechał – do pracy – na Filipiny, a po powrocie nie został przez H. S. wpuszczony do domu, więc wynajął mieszkanie w G. i mieszkał w nim do kwietnia 2014 r., potem wyjechał do znajomych, a od lipca 2014 r. mieszka w G. Ze spornego lokalu zabrał też swoje rzeczy osobiste.
Zgodnie z wyjaśnieniami H. S., były mąż w dniu 15 września 2012 r. wyjeżdżał na kontrakt. Tego dnia A. S. wyrwał wszystkie zamki w drzwiach domu i wstawił nowe. Klucze do nowych zamków zabrał ze sobą. W tej sytuacji zeznająca zmuszona była do wymiany zamków. Po powrocie do Polski były mąż nie zamierzał powrócić do spornego lokalu. Ponadto zabrał z niego swoje rzeczy osobiste. Ostatni raz były mąż w spornym lokalu nocował we wrześniu 2012 r. Zeznająca dodała, że w sądzie toczy się postępowanie dotyczące cofnięcia darowizny spornej nieruchomości.
Zdaniem Prezydenta Miasta G. w realiach rozpatrywanej sprawy przesłanki uzasadniające wymeldowanie A. S. z pobytu stałego zostały spełnione. A. S. opuścił bowiem lokal przy ul. [...] 2 i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wyżej wymieniony oraz jego była żona potwierdzili w toku postępowania, że zameldowany nocował ostatni raz w lokalu we wrześniu 2012 r., to jest jeszcze przed wyjazdem za granicę. Co istotne, po powrocie do kraju A. S. nie podjął żadnych czynności prawnych zmierzających do powrotu w miejsce stałego zameldowania. A. S. nie ma kluczy do spornego lokalu jak i nie ma w nim swoich rzeczy osobistych. Tym samym nie można uznać, że lokal przy ul. [...] 2 w G. stanowi nadal centrum życiowe wyżej wymienionego.
W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji A. S. wskazał, że lokal przy ul. [...] 2 w G., wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, nadal stanowi centrum życiowe odwołującego się. W lokalu tym znajdują się bowiem praktycznie wszystkie rzeczy ruchome osobiste należące do odwołującego się. Ponadto w spornym lokalu znajduje się siedziba firmy odwołującego się. Decyzja organu pierwszej instancji pozbawia odwołującego zdolności kredytowej i odcina go od zasilania finansowego niezbędnego dla istnienia firmy i osiągania przychodów.
Decyzją z dnia 21 stycznia 2015 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych -.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że A. S. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego. Świadczą o tym wyjaśnienia samego zainteresowanego jak i jego byłej żony. Ponadto A. S. nie podjął jakichkolwiek środków prawnych umożliwiających powrót do spornego lokalu. Tym samym zainteresowany pogodził się ze stanem faktycznym, a zatem z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem miejsca pobytu stałego.
Równocześnie organ podniósł, że sprawa cywilna w przedmiocie cofnięcia darowizny nie rzutuje na orzekanie o meldunku w lokalu. Warunkiem zameldowania jest bowiem zamieszkiwanie w lokalu z zamiarem pobytu stałego. W realiach rozpatrywanej sprawy warunek ten nie jest przez odwołującego wykonywany od ponad dwóch lat.
W skardze na wyżej wskazaną decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, A. S. podniósł zarzut braku przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i uwzględnienie jedynie twierdzeń wnioskodawczyni. Ponadto skarżący podniósł zarzut nieuwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania o wymeldowanie z uwagi na prowadzone przed Sądem Okręgowym w G.postępowanie cywilne o cofnięcie darowizny.
W ocenie skarżącego z uwagi na istniejący konflikt pomiędzy stronami organy winny przeprowadzić szersze postępowanie dowodowe, w tym przesłuchać dodatkowych świadków.
Opisane decyzje organów obu instancji uchylone zostały wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2015 r. w sprawie IIISA/Gd 296/15 ze skargi A. S..
W uzasadnieniu do wyroku Sąd, napisał, między innymi, że: " analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, w ocenie Sądu, rodzi wątpliwość w zakresie prawidłowości ustaleń dotyczących trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego.
Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala, zdaniem Sądu, przyjąć, iż w/w opuścił definitywnie przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanego aktu normatywnego. /...../. Wyjaśnić ponadto należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym brak wystąpienia z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia samodzielnego postępowania nakierowanego na ustalenie, jaki charakter ma opuszczenie lokalu. Reasumując stwierdzić należy, że organy nie wyjaśniając w sposób prawidłowy istotnej dla niniejszej sprawy przesłanki tj. charakteru opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy" oraz, że: "W dalszym toku postępowania organy winny uwzględnić w/w rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego".
Po zwrocie organowi akt sprawy, organ I instancji pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r. zawiadomił H. S. o planowanych na dzień 30 września 2015 r. oględzinach lokalu przy ul. [...] 2 w G. (k-69,70 akt adm.), a z przeprowadzonej czynności sporządził protokół (k -74-77 akt adm.).
W dniu 2 października 2015 r. wezwano A. S. do złożenia wniosków dowodowych( k-81), a w dniu 22 października 2015 r. pełnomocnik A. S. przedłożył w organie zaświadczenie lekarskie, informujące, m.in., że ze względu na stan zdrowia przewidywany termin zdolności do stawienia się A. S. na wezwanie lub zawiadomienie to czas :- "po dniu 10 grudnia 2015r. (k-93 akt adm.).
Pomimo powyższej okoliczności pismem z dnia 27 października 2105 r. zawiadomiono pełnomocników stron o rozprawie wyznaczonej na dzień 20 listopada 2015 r.(k-98,99 akt).
Przedsięwzięta przez pełnomocnika A. S. próba odroczenia rozprawy (k-112 -114 akt) nie powiodła się.
Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 8 lutego 2016 r. Prezydent Miasta G., powołując, m.in. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.) ponownie orzekł o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] 2 w G..
W uzasadnieniu organ opisał przebieg postępowania, w tym – postępowania dowodowego w sprawie, a reasumując podano, że z ustaleń wynika, iż A. S. nie zamieszkał w spornym lokalu po powrocie z Filipin, czyli – nie zamieszkuje tam od 2012 roku, nie ma kluczy do tego domu, działalność firmy jest zawieszona od 22.09.2014 r. Osoby z najbliższej rodziny skarżącego podały, że ojciec nie wyrażał chęci powrotu do lokalu ani nie domagał się wydania kluczy. Przeprowadzone oględziny lokalu wykazały, że w nieruchomości nie ma rzeczy osobistych skarżącego.
Zdaniem organu okoliczność, czy A. S. jest, czy nie jest współwłaścicielem spornej nieruchomości, której dotyczy postępowanie, nie ma znaczenia w sprawie, jak również – brak było podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika uczestnika postępowania tj. P. P. o umorzenie postepowania.
Zasadnicze znaczenie w sprawie ma bowiem okoliczność, czy osoba, w stosunku do której prowadzone jest postępowanie, zamieszkuje zgodnie z zameldowaniem. Ponieważ organy ustaliły, że A. S. w lokalu nie zamieszkuje – orzeczono jak w osnowie decyzji.
W odwołaniu od decyzji pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie.
Uzasadniając zarzuty i wnioski napisał, że " zgodnie z nieprawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w G. w sprawie IC 869/13 A. S. jest ponownie współwłaścicielem domu przy ul. [...] 2 w G..
Miejsce to – wbrew twierdzeniom organu – nadal jest jedynym "centrum aktywności społecznej i zawodowej" A. S., pomimo braku fizycznego tam przebywania.
Do miejsca zamieszkania A. S. nie został wpuszczony przez H. S., nawet podczas wizji lokalnej, o której został zawiadomiony telefonicznie już po jej przeprowadzeniu. Urzędowe zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało przejęte przez byłą żonę.
A. S. nie mógł uczestniczyć w postępowaniu do dnia 10 grudnia 2015 r. z powodu choroby i nie mógł uczestniczyć w przeprowadzonych w tym czasie rozprawach administracyjnych, tj. składać wniosków i zadawać pytań.
Zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza sądowego zostało złożone do akt.
Strona przeciwna nadal nie udowodniła, że A. S. wyprowadził się z lokalu dobrowolnie. Córka i zięć, przesłuchani przez organ jako świadkowie, w procesie rozwodowym opowiedzieli się po stronie wnioskodawczyni."
Zdaniem piszącego "wobec powrotu A. S. do własności domu przy ul. [...] 2 w G., jego wymeldowanie z domu będącego jego własnością jest niemożliwe".
Decyzją z dnia 13 kwietnia 2016 r. Wojewoda [...], powołując art. 138 §1 pkt 1 kpa i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy zaakcentował, między innymi, że skoro strona posiada pełnomocnika, to – mimo choroby – nie było podstaw do odraczania rozprawy administracyjnej, w jej toku zaś ustalono, że odwołujący się nie mieszka w spornym lokalu już od 2012 roku, kiedy to, wyjeżdżając do pracy na Filipiny, wymienił zamki w drzwiach wejściowych do domu. Od tego czasu do domu nie powrócił, jakiś czas mieszkał u syna, potem wyjechał do Stanów Zjednoczonych, potem wynajął mieszkanie w G.
W takiej sytuacji pozostawienie stałego zameldowania w spornym lokalu byłoby "fikcją meldunkową," bo odwołujący się winien zameldować się w miejscu obecnego zamieszkania.
Organ odwoławczy dodał również, że sporny lokal bez wątpienia nie jest centrum życiowym A. S., gdyż odwołujący się w innym miejscu mieszka i tam koncentrują się jego interesy życiowe. Na pozostawienie meldunku w lokalu, w którym skarżący nie zamieszkuje nie ma także wpływu fakt, że w sądzie toczy się postępowanie cywilne z wniosku skarżącego o cofnięcie darowizny przedmiotowego domu na rzecz byłej żony, a sprawa nie jest jeszcze prawomocnie zakończona. Nie wpływa to bowiem na posiadanie meldunku w lokalu, ponieważ do jego posiadania niezbędne jest zamieszkiwanie w lokalu z zamiarem stałego pobytu, a ten obowiązek od czterech lat nie jest przez skarżącego wykonywany. Natomiast jeśli skarżący, jak to wskazał w odwołaniu, powróci kiedykolwiek do spornego lokalu i zamieszka w nim z zamiarem stałego pobytu, wówczas nic nie stoi na przeszkodzie, by dokonał w nim ponownego zameldowania. W takim stanie sprawy decyzję organu I instancji uznano za uzasadnioną faktycznie i prawnie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. S. ponownie napisał, że nie zgadza się z wymeldowaniem z miejsca swego stałego pobytu, z którego został usunięty ("wyrzucony") przez byłą żonę i z powodu wymiany zamków w drzwiach do chwili obecnej nie ma swobodnego dostępu. Organ I instancji potraktował skarżącego nonszalancko nie zawiadamiając go skutecznie o toczącym się postępowaniu i nie respektując zaświadczenia lekarskiego oraz wniosku, by na czas choroby odroczyć postępowanie administracyjne.
Przesłuchani świadkowie nie potwierdzili, że skarżący opuścił miejsce swego zamieszkania i przeprowadził się dobrowolnie do nowego miejsca pobytu.
Dom, z którego został wymeldowany, stanowi dla skarżącego stałe miejsce aktywności życiowej i zawodowej. Ponowiono wniosek o umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje (orzeczenia) pod kątem ich zgodności z prawem.
Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Art.153 cyt. ustawy stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie te organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W świetle zarzutów w niej podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania decyzji, stanowić winna wykładnia art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, iż organ gminy /.../ wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu czasowego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Sąd przypomina, iż nadal instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby, aczkolwiek z faktu zameldowania wypływa domniemanie prawa do pobytu w danym lokalu (tzw. domniemanie faktyczne).
Ponownie ( w tej sprawie) należy zauważyć, że ustalenie stanu przebywania na stałe w danym lokalu nie wyłącza możliwości przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, co nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Istotny jest w tym względzie zamiar osoby zainteresowanej utrzymaniem zameldowania w danym lokalu na pobyt stały.
Zgodnie z utrwalonym i aktualnym nadal orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować (jedynie) wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały.
Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny, z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz w sposób przekonywujący przedstawienie ustaleń w uzasadnieniach do decyzji.
Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanek do wymeldowania A. S. z lokalu przy ul. [...] nr 2 w G., w ocenie Sądu, rodzi wątpliwość w zakresie prawidłowości ustaleń dotyczących trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego. albowiem materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala przyjąć, iż w/w opuścił definitywnie przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art. 35 cyt. ustawy.
Co istotne, organu obu instancji, prowadząc opisywane postępowanie, związane były wytycznymi z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w sprawie IIISA/Gd 296/15 z dnia 28 maja 2015 r., w uzasadnieniu do którego Sąd napisał m.in., że:
"Wyjaśnić ponadto należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym brak wystąpienia z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia samodzielnego postępowania nakierowanego na ustalenie, jaki charakter ma opuszczenie lokalu.
Reasumując stwierdzić należy, że organy nie wyjaśniając w sposób prawidłowy istotnej dla niniejszej sprawy przesłanki tj. charakteru opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy./..../
W dalszym toku postępowania organy winny uwzględnić w/w rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego. ‘
Zatem - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, dla prawidłowego orzeczenia o wymeldowaniu A. S. z przedmiotowego lokalu niezbędne było ustalenie, że skarżący w chwili orzekania w lokalu tym nie zamieszkuje i wskazany lokal .opuścił trwale i dobrowolnie, a ów zamiar można zweryfikować na podstawie obiektywnych mierników.
Ze względu na rejestracyjny charakter zameldowania, ustalenia dotyczyć mają czasu poprzedzającego bezpośrednio decyzję o wymeldowaniu. Należy przy tym pamiętać, że fakt zameldowania ma charakter ewidencyjny, rejestracyjny i powinien odzwierciedlać istniejący stan faktyczny, wskazywać aktualne miejsce pobytu osób i tylko tym celom ma służyć.
W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku organów, okoliczności niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu ze spornego lokalu A. S. nie zostały stwierdzone w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym poprzedzającym podjęcie decyzji. W szczególności, wbrew twierdzeniu organów, z przeprowadzonych czynności dowodowych nie wynika, że w czasie poprzedzającym podejmowanie decyzji o wymeldowaniu przez organy I i II instancji, A. S. sporny lokal opuścił w znaczeniu, o jakim mowa w zacytowanym przepisie ustawy o ewidencji ludności, tj. brak jest danych pozwalających ocenić, że skarżący przeniósł do innego lokalu swoje, jak to nazwały organy, ,"centrum życiowe".
W szczególności już na poprzednim etapie postępowania było bezsporne, że A. S. fizycznie opuścił dom w G. i najpierw wyjechał do pracy na Filipinach a następnie - zatrzymał się u syna, wyjechał do znajomych, następnie ponownie za granicę, następnie wynajął mieszkanie w G. Chęć powrotu do miejsca zamieszkania zamanifestował wymieniając zamki w drzwiach wejściowych i – co przyznała H. S. - wracał do wspólnej nieruchomości w połowie roku 2014 po swoje rzeczy osobiste. Było to już po tym, jak zamki w drzwiach wymienione zostały przez H. S. (k-17 akt adm.-), a wizycie towarzyszyła asysta funkcjonariuszy Policji, wezwanych przez H. S. W tym czasie toczyły się już sprawy: rozwodowa i o cofnięcie darowizny domu, co przyznają zarówno H. jak i A. S.
Zadaniem organów, a w szczególności – organu I instancji w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji będących przedmiotem kontroli sądu w niniejszym postępowaniu, nie było zatem ustalanie, że A. S. w spornym domu nie przebywa, lecz – że nie ma zamiaru tam przebywać, bowiem przeniósł swoje centrum życiowe do innego lokalu i ewentualnie - do jakiego.
Okoliczności tych organy nie ustaliły, a czynności dowodowe tj. oględziny lokalu i rozprawy administracyjne przeprowadzone zostały sprzecznie z wymogami wynikającymi z art. 6,7, 8, 9, 10 § 1, 11 i 12, 77§1 i 80 kpa, co prowadziło do podjęcia wadliwych rozstrzygnięć.
Jak wynika z akt administracyjnych, organ I instancji dwukrotnie zawiadamiał o planowanych oględzinach lokalu H. S. (k-70,71), natomiast o czynności tej nie powiadomiono skutecznie ani razu A. S. (k-73 akt adm.).
Wezwanie do wskazania świadków "na okoliczność opuszczenia lokalu" do A. S. zaadresowane i przesłane zostało również na ul. [...] w G. i – podjęte przez H. S. (k-82 ).
W dniu 22 października 2015 r. ustanowiony pełnomocnik A. S. przedłożył do akt zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia skarżącego, z którego wynikało, m.in. że A. S. oczekuje na hospitalizację i do dnia 10 grudnia 2015 r. nie jest zdolny do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie (k-93 akt).
Organ I instancji zarządził jednak przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, na którą nie wezwano zresztą skarżącego i nie uwzględnił ani wniosku o przesunięcie terminu podania świadków przez skarżącego ani – o odroczenie rozprawy do czasu, kiedy mógłby w niej uczestniczyć skarżący (k-99, 112,113 akt).
Zatem – opisane czynności podjęto z rażącym naruszeniem art. 9 i 10 § 1 kpa, a skoro ich celem było dowiedzenie, że skarżący opuścił sporny lokal dobrowolnie i trwale (tj. nie wykazuje zamiaru powrotu do lokalu) to – wobec celowego pominięcia dowodu z zeznań strony, ich przeprowadzanie było bezcelowe..
O terminie II rozprawy (16.12.2015 r.) nie zostali skutecznie zawiadomieni ani A. S., ani jego pełnomocnik P.K.P.(k123-125 i 148 akt).
Organ nie tylko nie uwzględnił ale pominął w całości wniosek o ponowne przeprowadzenie oględzin lokalu mimo, iż pierwsze oględziny – jak wyżej wskazywano - przeprowadzono z naruszeniem praw strony (k -155 akt).
Opisane wady postępowania powodują, że decyzji organu I instancji podjętej w dniu 8 lutego 2016 r., jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego nie można było zaaprobować, jak uczynił to organ odwoławczy, niejako "przenosząc" opisane wady postępowania do decyzji II instancji.
Co więcej, organy obu instancji pominęły w swych rozważaniach wytyczne wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2015 r. sygn. akt IIISA/Gd296/15, z których wyraźnie i jasno wynikało, że celem ponownego postępowania jest wyjaśnienie, jaki charakter miało opuszczenie lokalu przez A. S., tj. – czy było ono dobrowolne i trwałe.
Dla tej okoliczności – wbrew twierdzeniu organu odwoławczego – nie jest bez znaczenia fakt, że A. S. wszczął przed sądem cywilnym postępowanie w przedmiocie cofnięcia darowizny domu dla H. S., bowiem może mieć to na celu umożliwienie skarżącemu powrotu do domu. Tę okoliczność, tj. – zamiar skarżącego, może organ ustalić również, a może – jedynie, poprzez bezpośrednie przesłuchanie A. S..
Jeżeli prawomocnie utrwaliły się zmiany w zakresie prawa własności do spornej nieruchomości, organ winien również rozważyć ich znaczenie w świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności, bowiem złożenie przez H. S. wniosku o wymeldowanie współwłaściciela nieruchomości, jako czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną, byłoby bezskuteczne.
Prawidłowe stosowanie art. 35 ustawy o ewidencji ludności wymaga, by, przed podjęciem decyzji o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego w określonym lokalu, zostało ustalone w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, iż osoba ta przedmiotowy lokal opuściła dobrowolnie w sposób trwały.
Stanowisko takie było konsekwentnie przyjmowane w orzecznictwie sądowym i administracyjnym na tle stosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a przecież analizowane postępowanie zostało wszczęte w czasie jej obowiązywania (por. np. wyrok WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 600/05 z dnia 22.09.2005 r., LEX nr 192912: "2. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych"; oraz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.08.2005 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 506/05, LEX nr 192004: "Ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu przez uczestnika postępowania nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji"; a nadto: wyrok NSA w Warszawie z dnia 17.03.2003 r. w sprawie V SA 2323/02, LEX nr 159183:
"Prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01)" i inne. W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z przepisami art. 25 ust. 1 obowiązującej obecnie ustawy o ewidencji ludności (podobnie jak ) pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Skarżący podczas trwania postępowania konsekwentnie twierdził, że omawiany lokal jest miejscem, w którym skarżący prowadzi firmę i ma zamiar stale zamieszkiwać. Z uwagi na treść przytoczonego przepisu art. 25 ust.1 u.e. deklarowany zamiar skarżącego nie może być pomijany przez organy orzekające przy analizowaniu materiału dowodowego sprawy jak również i to, że z akt sprawy nie wynika, by A. S. był zameldowany na pobyt czasowy w jakimkolwiek innym miejscu niż przy ul. [...] 2 w G., a organy nie sprawdziły, czy jakiekolwiek inne mieszkanie, w którym skarżący przebywa, jest mieszkaniem, w którym miałyby się "koncentrować interesy życiowe" A. S.
Przedstawione fakty uzasadniają stwierdzenie, że decyzje organów obu instancji w tej sprawie podjęte zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 9, 77 §1, 80, 107 § 1 i 3 kpa i art. 35 cyt. ustawy o ewidencji ludności, a uchybienia tym przepisom miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w pkt. 2 w myśl art. 200 ustawy.
Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy o wymeldowanie A. S. z opisywanego lokalu organy wezmą pod uwagę powyższe stwierdzenia sądu oraz przeprowadzą prawidłową ocenę materiału dowodowego w sprawie prowadzonej na H. S. Podjęta decyzja winna zawierać prawidłową ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy uwidocznioną w uzasadnieniu do decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło