III SA/Gd 62/19

WyrokWSA w Gdańsku2019-03-14

Skład orzekający: Jolanta Sudoł, Alina Dominiak, Paweł Mierzejewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zasiłek celowy z ustawy o pomocy społecznej może zostać przyznany na usunięcie szkód w nieruchomości, która nie jest codziennym miejscem zamieszkania wnioskodawcy i której potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone w innym miejscu?
Ratio decidendi
Zasiłek celowy z ustawy o pomocy społecznej, przyznawany na podstawie art. 40, nie ma charakteru odszkodowawczego i służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych w najcięższych sytuacjach. Nie może być przyznany na remont nieruchomości, która nie jest codziennym miejscem zamieszkania wnioskodawcy, a jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone gdzie indziej. Organy prawidłowo ustaliły brak codziennego zamieszkiwania na podstawie wywiadu środowiskowego i rachunków za media, a nie tylko oświadczeń.
Stan faktyczny
T. M. wniosła o zasiłek celowy na usunięcie szkód w nieruchomości po nawałnicy. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że nieruchomość nie była zamieszkiwana na stałe, a potrzeby życiowe wnioskodawczyni były zaspokojone w innym miejscu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podzielając ustalenia organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że zasiłek celowy nie jest odszkodowaniem i nie przysługuje na nieruchomość, która nie jest codziennym miejscem zamieszkania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 31 sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2018 r., wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3, art. 4, art. 40 ust. 1 i 3 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) Burmistrz, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił przyznania T. M. zasiłku celowego. W dniu 22 sierpnia 2017 r. T. M. wniosła o pomoc finansową w związku ze zniszczeniami nieruchomości przy ul. T. [...] w C. w wyniku nawałnicy w dniu 11 sierpnia 2017 r. Podała, że uszkodzony został dach i okna, a na pierwszym piętrze domu mieszkalnego zalane zostało mieszkanie składające się z korytarza, kuchni, dużego pokoju i małego pokoju. Dom nie był ubezpieczony, a ona nie posiada pieniędzy na usunięcie skutków nawałnicy. Organ I instancji wyjaśnił, że pracownicy socjalni próbowali parokrotnie zastać stronę we wskazanym miejscu zamieszkania. W wyniku przeprowadzonego w dniu 13 marca 2018 r. wywiadu środowiskowego oraz wywiadu z sąsiadami ustalono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dwa mieszkania (na parterze i na piętrze), położone w budynku około osiemdziesięcioletnim. Mieszkania sprawiają wrażenie niezamieszkałych. W mieszkaniu na piętrze oprócz stołu, trzech krzeseł i taboretu nie ma żadnych innych mebli, kuchnia jest niewyposażona w jakiekolwiek sprzęty czy meble. Mieszkanie pozbawione jest energii elektrycznej, brak bieżącej wody. Strona nie ponosi żadnych kosztów związanych z wywozem śmieci. Z uzyskanych informacji wynika, że strona nie mieszka pod wskazanym adresem, lecz w miejscowości W., a do C. przyjeżdża średnio co miesiąc. W mieszkaniu na parterze poza zaciekami na ścianach, suficie nie stwierdzono żadnych uszkodzeń, które miały powstać w wyniku nawałnicy. Stwierdzone uszkodzenia, tj. zacieki nie powodują niemożliwości przebywania w lokalu. Wskazując na treść art. 2 ust. 1, art. 3 oraz art. 40 ust. 1, 2 i 3 ustawy organ I instancji wyjaśnił, że zasiłki przyznawane w oparciu o art. 40 ustawy nie mają charakteru odszkodowania za poniesione szkody w wyniku zdarzeń losowych, lecz mają służyć obywatelom w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie. Pomoc w postaci zasiłku celowego dla osób poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych przysługuje, jeśli w dniu zdarzenia w nieruchomości prowadzone było gospodarstwo domowe. Gdy osoba ubiegająca się o pomoc ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu, wówczas pomoc Państwa nie jest jej niezbędna. W pierwszej kolejności powinny być zabezpieczone żywność, odzież, schronienie, a strona podczas wywiadu podała, że potrzeby te ma zabezpieczone. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że lokal był zamieszkany, a ustalenia pracowników socjalnych są nieprawdziwe. Wniosła o przeprowadzenie dowodów z oświadczenia świadków T. C. i G. N. na okoliczność zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w nieruchomości objętej wnioskiem, prowadzonych remontów oraz wyglądu wnętrza lokalu na piętrze i parterze przed sierpniem 2017 r. i po sierpniu 2017 r., rachunku nr [...] z dnia 12 stycznia 1994 r. za wykonanie przyłącza wodociągowego na okoliczność, że strona ma dostęp do sieci wodociągowej i ponosi stosowne opłaty, rachunku nr [...] z dnia 29 sierpnia 1994 r. na zakup farb, klejów, w związku z prowadzonymi remontami w latach 90-tych, aktu notarialnego z dnia 20 stycznia 1982 r., na dowód , że mieszkanie położone jest zarówno na parterze jak i na piętrze, centrum życiowe strony mieści się na parterze i to tam znajdują się wszystkie meble i sprzęty, zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 maja 2018 r. ze Szpitala na okoliczność konieczności zapewnienia stronie właściwych warunków bytowych w związku z chorobą. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 40 ust. 1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że w świetle art. 40 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 3 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo i w szczególnych sytuacjach, uniemożliwiających normalną egzystencję. Uregulowana w art. 40 ustawy pomoc w formie zasiłku celowego nie może być traktowana jako forma odszkodowania za całość poniesionych strat. Celem zasiłku celowego nie ma być przywrócenie stanu sprzed zdarzenia losowego, czego domaga się strona, lecz umożliwienie dostosowania warunków bytowania do warunków umożliwiających normalne funkcjonowanie. Kolegium uznało za wiarygodny dowód w postaci przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wyjaśniając, że stanowi on jednocześnie protokół w rozumieniu k.p.a., ma zatem charakter dokumentu urzędowego, do którego należy stosować art. 68 § 1 i 2 k.p.a. Z zestawienia ustaleń poczynionych w trakcie wywiadu środowiskowego ze znajdującym się w aktach sprawy materiałem dowodowym należy uznać, że przedmiotowy lokal w momencie zaistnienia zdarzenia losowego wskazanego we wniosku nie był lokalem zamieszkiwanym. Wynika to m.in. z dokumentacji zdjęciowej załączonej do akt sprawy. Uwidocznione na nich zniszczenia lokalu są charakterystyczne dla lokali nieużytkowanych - długotrwałe zacieki, stan ścian, podłóg i okien. Powyższe koresponduje ze ustaleniami pracowników socjalnych organu I instancji, z których wynika, że w mieszkaniu jest mało mebli, sprzęty odłączone są od energii elektrycznej, brak rzeczy osobistych. Kolegium wskazało, że oświadczenia strony budzą wątpliwości co do ich prawdziwości – ich treść zmieniała wielokrotnie, np. w zakresie stałego zamieszkiwania odmawiała podania informacji o adresie zamieszkania, następnie wskazała na zamieszkanie w C. u p .K., a finalnie wskazała , że stale mieszka w nieruchomości objętej wnioskiem. Przedstawione rachunki za prąd i gaz były rachunkami za liczniki, nie za zużycie mediów. Strona wskazała ponadto, że nie ponosi opłat za wodę oraz zagospodarowanie odpadów oraz że ma zagwarantowane środki bytowe. W protokole ujęto, że mieszkanie ma funkcję pomocniczą, co wskazała strona (negując następnie to wskazanie). W ocenie Kolegium prowadzenie gospodarstwa domowego w oczywisty sposób wiąże się z wytwarzaniem odpadów oraz zapotrzebowaniem i zużywaniem podstawowych mediów, jak woda czy gaz. Z wywiadu środowiskowego wynika, że strona nie zadeklarowała wytwarzania odpadów na przedmiotowej nieruchomości, nie ponosi także opłat za dostarczanie wody, a liczniki gazu są odłączone. Taka sytuacja jest w ocenie Kolegium wystarczającym dowodem potwierdzającym stanowisko organu I instancji o niezamieszkiwaniu przez stronę w lokalu objętym wnioskiem. Strona wielokrotnie podawała, że obecnie nie zamieszkuje w nieruchomości, co potwierdza stanowisko sąsiadów, którzy wskazywali, że w nieruchomości na stałe nie mieszka, a jedynie okazjonalnie przebywa tam na krótką chwilę. Przedstawione rachunki za materiały budowlane i artykuły malarskie pochodzą z 1994 r. Dowody te z oczywistych względów nie mogą stanowić podstawy do uznania, że strona prowadziła prace remontowo-budowlane w 2017 r. Jedynymi dowodami wskazującymi na zamieszkiwanie przez stronę w nieruchomości i prowadzenie aktualnych prac remontowych są przedłożone przez stronę oświadczenia dwóch osób, które jednak nie znajdują oparcia w materiale dowodowym. Kolegium przyjęło, że nieruchomość objęta wnioskiem nie była zamieszkiwana w dacie zdarzenia losowego i nadal nie jest zamieszkiwana. Strona ma zagwarantowane potrzeby bytowe w innym miejscu, a nieruchomość objęta wnioskiem nie jest podstawowym miejscem jej zamieszkania. Zdaniem Kolegium organ w pierwszej kolejności powinien przeznaczać środki na pomoc osobom, które utraciły jedyne miejsce zamieszkania, bądź uległo ono poważnym uszkodzeniom. Okoliczność taka nie ma w niniejszej sprawie miejsca, w związku z czym decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego T. M. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji nienależyte rozpoznanie zarzutów zawartych w odwołaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło to do nie uwzględnienia jej wniosku i dotyczy to zarzutów naruszenia: 1) art. 7, art. 10, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a mianowicie: a) bezpodstawne uchylenie się organu I instancji od przeprowadzenia dowodów osobowych, tj. nie przesłuchanie w charakterze świadków T. C. i G. N. oraz uchylenie się od analizy pisemnych oświadczeń tych osób na okoliczność zamieszkiwania oraz prowadzenia gospodarstwa domowego pod adresem ul. T. [...] w C., prowadzonych remontów oraz wyglądu wnętrza lokalu położonego na piętrze i parterze budynku przed sierpniem 2017 r. i po sierpniu 2017 r. (tj. po nawałnicy), b) bezpodstawne i sprzeczne ze stanem faktycznym pominięcie, że lokal skarżącej jest położony zarówno na parterze jak i na piętrze i składa się na parterze z w pełni wyposażonych dwóch pokoi, przedpokoju, kuchni i łazienki, a na piętrze z kuchni i dwóch pokoi, uchylenie się od opisania, w tym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak wygląda część lokalu na parterze - że jest w pełni wyposażona - w kuchni w kuchenkę gazową z piekarnikiem, meble kuchenne, zamrażarkę, lodówkę, zlew, doprowadzoną wodę miejską i wbrew twierdzeniom skarżąca ma wodę, w łazience: pralkę automatyczną, wannę, zlew, pokoje wyposażone są w meblościanki, stoły, ławy, krzesła, łóżka, co miało wpływ na wynik sprawy oraz bezpodstawne przyjęcie, iż skarżąca nie zamieszkuje; takie ustalenia wskazują o braku umiejętności gromadzenia materiału dowodowego i braku logicznego rozumowania, c) bezpodstawne pominięcie, że część lokalu na parterze jest w pełni wyposażona, co miało istotny wpływ na wynik i bezpodstawne przyjęcie, iż rzekomo skarżąca nie zamieszkuje przy ul. T. 15 w C., d) bezpodstawne przyjęcie, że podczas wywiadu skarżąca miała powiedzieć, że ma zabezpieczone potrzeby życiowe, co byłoby nielogiczne w kontekście tego, że złożyła wniosek do MOPS o pomoc oraz dalszą dokumentację w postaci zaświadczeń lekarskich, e) opieranie się przez organ I instancji na tzw. informacjach "ze środowiska", których nie można zweryfikować, w szczególności odnośnie zabezpieczenia potrzeb skarżącej, 2) art. 6, art. 8, art. 9 i 79a § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego pominięcie i uchylenie się organu I instancji w postępowaniu wszczętym na żądanie strony od wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane i co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż strona mogłaby przedłożyć dowody celem wykazania spełnienia przesłanek podnoszonych we wniosku; w uzasadnieniu decyzji podano nieprawdziwe okoliczności, że w mieszkaniu nie ma wody (Gmina w 1994 r. doprowadziła całą kanalizację z wodą i cały czas dostarcza wodę), że piętro i parter to jedno mieszkanie, a nie dwa oddzielne, część parterowa lokalu jest w pełni wyposażona, czego organ I instancji nie zbadał i nie odniósł się do wyjaśnień skarżącej z dnia 26 kwietnia 2018 r. 3) art. 8 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ I instancji istotnych ustaleń faktycznych w sposób sprzeczny z zebranym materiałem dowodowym oraz z zasadami logicznego rozumowania odnośnie zacieków, które były widoczne jeszcze przed wydaniem pierwszej decyzji uchylonej przez SKO, a wszystkie ustalenia faktyczne wraz z oględzinami były dokonywane przez pracowników socjalnych, czyli przez osoby nie mające wiedzy specjalistycznej z dziedziny budownictwa ani wykształcenia technicznego umożliwiającego dokonywanie oceny przyczyn, rozmiaru oraz skutków powstania szkód w obiektach budowlanych , co miało istotny wpływ na wynik sprawy, 4) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ I instancji ustaleń faktycznych w sposób sprzeczny z zebranym materiałem dowodowym oraz z zasadami logicznego rozumowania, a także nie wyczerpanie wszystkich możliwości dowodowych w związku z nie przesłuchaniem strony postępowania, a mianowicie : a) nie wykazanie przez organ I instancji, na jakiej podstawie przyjął, że zacieki na ścianach i suficie budynku mieszkalnego nie stanowią o utracie możliwości przebywania przez stronę i prowadzenia gospodarstwa domowego w lokalu, skoro z innych ustaleń wynika, że w pomieszczeniach nie było już mebli i prywatnych rzeczy, świadczących o ich usunięciu w związku ze skutkami nawałnicy, b) sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania przyjęcie przez organ I instancji, że powstałe skutki wichury z dnia 11 na 12 sierpnia 2017 r., w szczególności zacieki na ścianach i suficie budynku mieszkalnego nie stanowią o utracie możliwości przebywania przez stronę i prowadzenia gospodarstwa domowego w lokalu, skoro w dniu 11 września 2017 r. pracownicy socjalni nie zastali pod adresem zamieszkania strony w związku z obawami przed pogorszeniem się jej stanu zdrowia - strona postępowania jest w podeszłym wieku oraz schorowana, c) dowolne oraz sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym przyjęcie przez organ I instancji, że strona ma zabezpieczone potrzeby życiowe w innym miejscu, w sytuacji gdy te ustalenia wynikają jedynie z notatek służbowych, które nie mogą stanowić dowodu w sprawie i nie nadają się do weryfikacji, a pracownicy nigdy nie byli w innym miejscu niż ul. T. [...] w C., co powoduje, że ustalenia organu I instancji są dowolne i chybione. Wniosła ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i zgłoszonych w odwołaniu , których nie przeprowadził organ odwoławczy, na wskazane tam okoliczności - z oświadczeń T. C. i G. N., rachunków z dnia 12 stycznia 1994 r. i 29 sierpnia 1994 r. , umowy sprzedaży z dnia 20 stycznia 1982 r. , zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 maja 2018 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone decyzje wydane zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1508 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Jak stanowi art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy ( art. 3 ust.3 ). Zgodnie z art. 40 ust.1 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Z kolei art. 40 ust.2 ustawy stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust.3). Z przepisu art. 40 ustawy o pomocy społecznej wynika, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego. Kontrola sądowa nie obejmuje celowości wydatkowania środków, jakimi dysponuje pomoc społeczna, lecz wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy organ nie nadużył uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 107/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczącym pomocy finansowej udzielanej na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej wskazuje się, że zasiłek celowy z art. 40 ust. 1 ustawy nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej uszkodzonej nieruchomości. Takie funkcje spełniają organy ubezpieczeniowe pod warunkiem zawarcia odpowiedniej umowy (por. NSA w wyrokach: z dnia 20 listopada 2014 r., I OSK 2216/14, z dnia 12 marca 2014 r., I OSK 2846/13, z dnia 27 lipca 2012 r. I OSK 880/12, z dnia 20 lipca 2012 r. I OSK 913/12, publ. CBOSA). Pomoc, o jakiej mowa w art. 40 ustawy, realizowana jest z uwzględnieniem ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Pomoc w postaci zasiłku celowego z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy ma zatem służyć obywatelom w najcięższych sytuacjach życiowych, kiedy zaspokojenie ich podstawowych potrzeb jest zagrożone. Odnosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że organy uznały, że stwierdzony przez nie stan faktyczny nie upoważnia do udzielenia skarżącej wnioskowanej przez nią pomocy. Swe stanowisko przekonująco uzasadniły, nie przekraczając, w ocenie Sądu, uznania administracyjnego. Przede wszystkim zaaprobować należy stanowisko organów, że przedmiotowy zasiłek celowy, który służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb w najcięższych sytuacjach życiowych nie musi być przyznany na usunięcie szkód wyrządzonych w lokalu, który nie służy zaspokajaniu codziennych potrzeb mieszkaniowych wnioskodawcy. Że lokal objęty wnioskiem takim potrzebom skarżącej nie służy, organy ustaliły po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Wbrew zarzutom skargi organy przeprowadziły dowody zaoferowane przez stronę, ale wnioski, jakie wyciągnęły z całego zebranego materiału dowodowego nie pokrywały się ze stanowiskiem skarżącej. Nie oznacza to jednak, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Okoliczność nie przebywania skarżącej na co dzień w nieruchomości stanowiącej jej własność organy ustaliły przede wszystkim na podstawie wywiadu środowiskowego oraz rachunków za media. Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że w kwestii zamieszkiwania – bądź nie zamieszkiwania w nieruchomości bardziej wiarygodne są dokumenty dotyczące korzystania z mediów, nie zaś oświadczenia lub zeznania świadków. Rachunki takie bowiem obiektywnie wskazują nie tylko na kwoty , które należało uiścić, ale także na wielkość faktycznego zużycia prądu, wody, gazu itp. W rachunkach za media ujmowane są bowiem także opłaty nie związane z faktycznym ich zużyciem, np. opłaty przesyłowe. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w decyzji organu odwoławczego z dnia 17 listopada 2017 r., który uchylił pierwotnie wydaną decyzję organu pierwszej instancji z dnia 22 września 2017 r. wyraźnie wskazano, że ustalenia dotyczące sugerowanego zamieszkania strony poza lokalem objętym wnioskiem winny być ustalone w oparciu o materiał dowodowy , którym może być np. wykaz zużycia mediów - wody, energii elektrycznej, ścieków, odpadów. Skarżąca była wobec tego świadoma, w jaki sposób może i powinna wykazać fakt zamieszkiwania w lokalu i po wydaniu wspomnianej decyzji złożyła różnego rodzaju rachunki i dokumenty. Dodatkowe rachunki i dokumenty skarżąca dołączyła też do wniesionego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Mając to na uwadze nie można podzielić zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania - art. 9, art. 10 , art. 79a § 1 i 2 k.p.a., poprzez brak wskazania przez organ I instancji przesłanek zależnych od skarżącej, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jej żądaniem - co zdaniem skarżącej miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem mogłaby przedłożyć dodatkowe dowody celem dalszego wykazania spełnienia przesłanek podnoszonych we wniosku. Naruszenie przepisów postępowania może skutkować uwzględnieniem skargi jedynie w przypadku, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca nie powołała się jednak na żadne konkretne dokumenty ( rachunki) , które przeczyłyby ustaleniom organów w omawianym zakresie, ani takich dokumentów nie przedstawiła. Sąd za prawidłowe uznaje stanowisko organu odwoławczego, że prowadzenie gospodarstwa domowego w oczywisty sposób wiąże się z wytwarzaniem odpadów oraz zużywaniem podstawowych mediów jak woda czy gaz. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca nie zadeklarowała wytwarzania odpadów na przedmiotowej nieruchomości , a liczniki gazu są odłączone. Skarżąca nie przedłożyła żadnych rachunków, które przeczyłyby tym zapisom, choć kwestionowała ustalenia wywiadu środowiskowego. Przedłożone przez skarżącą rachunki za energię elektryczną nie dotyczą okresu wskazanego przez skarżącą jako czas uszkodzenia lokalu. Wszystkie noszą daty późniejsze, a ponadto opiewają na niewysokie kwoty. Jak już wskazano, rachunki za media , np. za energię elektryczną, nie obejmują jedynie faktycznego zużycia, ale także opłaty od tego zużycia niezależne. Podobnie kwestia opłat za wodę - przedłożone przez skarżącą dokumenty dotyczące doprowadzenia wody do posesji nie świadczą o tej wody zużyciu, a jedyny przedłożony rachunek nie jest wysoki i pochodzi z okresu nie zbliżonego bezpośrednio z datą wskazaną przez skarżącą jako czas powstania szkody. Nadmienić w tym miejscu należy, że sama skarżąca, która kwestionowała ustalenia organów dotyczące zaopatrzenia nieruchomości w wodę, we wniosku o przyznanie przedmiotowego zasiłku wskazała, że wody bieżącej brak, a wniosek opatrzyła swoim podpisem. Okoliczności te korespondują z poczynionymi ustaleniami, że nieruchomość sprawia wrażenie niezamieszkałej na co dzień, a skarżąca jedynie od czasu do czasu bywa w przedmiotowym lokalu, co nie oznacza stałego w nim zamieszkiwania. Słusznie też organ odwoławczy wskazuje na labilność stanowiska skarżącej w kwestii miejsca jej zamieszkiwania. Nie ma także znaczenia , czy prawidłowo czy też nieprawidłowo nieruchomość skarżącej określano jako dwa odrębne mieszkania, skoro w toku postępowania – w protokole z wywiadu środowiskowego i notatce służbowej z dnia 13 marca 2018 r., opisano oba poziomy nieruchomości, w tym wyposażenie i zakres stwierdzonych zniszczeń. Skarżąca ponadto także w kwestii umeblowania lokalu prezentuje różne stanowiska – raz, że mieszkanie było w pełni umeblowane, czego miano nie uwzględnić w protokole oględzin, innym razem – że meble zostały usunięte na skutek zalania. Zauważyć też należy, że samo wyposażenie nieruchomości w meble i sprzęty nie oznacza jeszcze zamieszkiwania w niej. Organ odwoławczy uzasadniając swe stanowisko o niezamieszkiwaniu skarżącej na co dzień w nieruchomości wskazuje też na dokumentację zdjęciową stwierdzając, że uwidocznione zniszczenia – zacieki, stan podłóg i okien są charakterystyczne dla lokali nieużytkowanych. Stwierdzenia w tej sytuacji wymaga, że w przypadku postępowań w sprawach dotyczących pomocy społecznej brak jest podstaw do dokonywania ustaleń faktycznych w oparciu o oględziny biegłych , np. z zakresu budownictwa, bowiem postępowanie w sprawie zasiłku celowego, jak już wyżej wskazano, nie ma charakteru odszkodowawczego, a służy niesieniu pomocy w związku z wystąpieniem trudnej sytuacji życiowej, której nie trzeba oceniać przez pryzmat wiadomości specjalnych. Nie zasługuje tym samym na aprobatę zarzut skarżącej, dotyczący nieprawidłowego dokonania oględzin jej nieruchomości przez pracowników socjalnych. Należy ponadto podzielić stanowisko organu odwoławczego, że rachunki za – ogólnie mówiąc - materiały budowlane, pochodzące z 1994 r. , nie mogą świadczyć o bieżących pracach remontowych, a oświadczenia dwóch osób na temat obecnych prac remontowych i zamieszkiwaniu skarżącej w nieruchomości nie znajdują oparcia w pozostałym materiale dowodowym. Wszystkie te okoliczności prowadzą do wniosku, że organom obu instancji nie można skutecznie zarzucić , że wadliwie uznały, że skarżącej pomoc w postaci zasiłku celowego nie może być przyznana. W ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że przyznanie zasiłku celowego na remont nieruchomości , która nie jest przez skarżącą na co dzień zamieszkiwana, a skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, wyklucza przyznanie jej takiej pomocy. Organy zasadnie też uznały, że w pierwszej kolejności pomoc powinna być udzielona osobom, które utraciły całkowicie jedyne miejsce zamieszkania lub uległo ono poważnym uszkodzeniom. W niniejszym przypadku sytuacja taka nie miała miejsca. Należy podzielić też stanowisko, że – co do zasady - stwierdzone w nieruchomości skarżącej uszkodzenia ( niezależnie od źródła ich powstania) nie powodują niemożliwości zamieszkiwania w niej. W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. nie są zasadne. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie wskazanych przez nią w skardze dowodów, których jakoby nie przeprowadziły organy wyjaśnić należy, że sąd administracyjny, co do zasady, nie prowadzi postępowania dowodowego. Możliwość przeprowadzenia na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodów uzupełniających z dokumentów ograniczona jest do sytuacji, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie dowody wskazane przez stronę zostały przeprowadzone, przy czym - jak już wcześniej wskazano - na ich podstawie nie poczyniono ustaleń oczekiwanych przez skarżącą. W tej sytuacji nie było przesłanek do przeprowadzenia przez Sąd dowodów wnioskowanych w skardze. Mając na uwadze powyższe Sąd, nie podzielając zarzutów skargi i nie stwierdzając naruszenia przez organy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło