III SA/Gd 647/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz WSA Alina Dominiak (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 14 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu oddala skargę. J. R. – opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej G. K., współwłaścicielki spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G., pismem z dnia 9 stycznia 2006 r. wniosła o wymeldowanie z pobytu czasowego z tego lokalu A. K. Wezwana do sprecyzowania żądania wniosła o usunięcie zapisu o zameldowaniu na pobyt czasowy A. K. w przedmiotowym lokalu. Decyzją z dnia 30 czerwca 2006 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], powołując się na treść art. 47 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.), orzekł o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu A. K. na pobyt czasowy w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że J. K. przesłuchany w toku postępowania administracyjnego zeznał, iż dokonał zameldowania żony A. K. w spornym lokalu, gdyż zamieszkała w nim na początku grudnia 2005 roku i nadal mieszka. Jedynie czasami bywa w miejscu stałego zameldowania, aby odwiedzić swoją córkę. A. K. w złożonym zeznaniu potwierdziła, iż w spornym lokalu zamieszkała 4 lub 5 grudnia 2005 r., gdyż była żona J. K. – G. K. opuściła mieszkanie w październiku 2005 roku. Korzysta wraz z J. K. z jednego z trzech pokoi, przeniosła do mieszkania swoje rzeczy codziennego użytku. Zarówno J. K. jaki i A. K. zgodnie zeznali, iż J. R. jest wrogo do nich nastawiona. Następnie organ podał, iż przeprowadzone zostały dwie kontrole meldunkowe. W trakcie pierwszej z nich, przeprowadzonej przez Komisariat Policji w G.-O. w miejscu zameldowania A. K. na pobyt czasowy nikogo nie zastano, a sąsiedzi odmówili wyjaśnień. A. K. zastano natomiast w miejscu jej stałego zameldowania, to jest pod adresem G., ulica [...] i wyjaśniła ona, iż zamieszkuje pod oboma adresami. Kontrola przeprowadzona przez organ meldunkowy wykazała zaś, że A. K. nie mieszka w spornym lokalu i miejscem jej zamieszkiwania jest lokal nr [...] przy ulicy [...]. Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy organ pierwszej instancji wywiódł, że A. K. nie zamieszkała faktycznie w grudniu 2005 roku w spornym lokalu. Ani A. K., ani też J. K. nie przedstawili żadnych dowodów na potwierdzenie swoich zeznań. Wobec powyższego wobec A. K. nie powstał obowiązek zameldowania pod adresem G., ulica [...]. Dokonanie zatem tej czynności przez nią w dniu 9 grudnia 2005 r. spowodowało powstanie fikcji meldunkowej. Od powyższej decyzji odwołania wnieśli A. K. i J. K. A. K. powołując się na treść art. 6 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazała na różnice pojęć "pobyt czasowy" i "pobyt stały". Podała, iż nie zdarzyło się, by przebywała pod innym adresem dłużej niż 3 doby od czasu zameldowania się w spornym lokalu. Zarzuciła, że niesprecyzowane, ogólne pytania do lokatorów mieszkań przy ulicy [...] wymusiły ogólnikowe odpowiedzi. Wskazała ponadto, iż organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie podał przyczyn, dla których nie dał wiary zeznaniom osób zamieszkujących przy ulicy [...] (to jest odwołującej, J. K., A. K.), dał zaś wiarę J.R. Wskazała, że przy ulicy [...] nie spotykała J. R., nie widywali jej także na osiedlu, czy w pobliżu bloku mieszkalnego inni mieszkańcy. W ocenie A. K. również przeprowadzone kontrole meldunkowe nie mogą prowadzić do wniosku o nieprzerwanym lub czasowym jej pobycie poza miejscem czasowego zameldowania. Do odwołania dołączyła oświadczenia sąsiadów na potwierdzenie faktu, że zamieszkała w spornym lokalu w grudniu 2005 roku. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i nie wykreślanie zapisu o jej zameldowaniu w spornym mieszkaniu. J. K. wskazał, że przed złożeniem wniosku o usunięcie z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu A. K. w spornym mieszkaniu J. R. – jako opiekun prawny dla całkowicie ubezwłasnowolnionej G. K. miała obowiązek stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wystąpić do sądu rodzinnego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na złożenie takiego wniosku. Z akt administracyjnych nie wynika, by J. R. miała zezwolenie sądu opiekuńczego na złożenie przedmiotowego wniosku. Wskazał, iż nie zdarzyło się, by A. K. przebywała pod innym adresem dłużej niż 3 doby od czasu zameldowania się w spornym lokalu. Stwierdził ponadto, iż organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie podał przyczyn, dla których nie dał wiary zeznaniom osób bezpośrednio zamieszkujących w spornym lokalu – A. K., odwołującemu oraz A. K. – córce. W ocenie J. K. dokonana przez organ pierwszej instancji interpretacja przeprowadzonych kontroli meldunkowych jest krzywdząca dla A. K. i pozostałych domowników, zaś szczególnie korzystna dla J. R., osoby agresywnej i skonfliktowanej z mieszkańcami spornego lokalu. J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i nie wykreślanie zapisu o zameldowaniu A. K. w spornym mieszkaniu. Rozpoznając odwołanie Wojewoda [...] decyzją z dnia 14 września 2006 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że A. K. nie zamieszkała w spornym lokalu w dacie zameldowania. Jednakże strona do odwołania załączyła oświadczenia sąsiadów, z których wynika, iż zamieszkała w nim w grudniu 2005 roku. W związku z tym, jako że dowody te załączono już po zakończeniu postępowania i wydaniu decyzji, zdaniem organu odwoławczego należałoby ponownie przeprowadzić postępowanie wraz z rozprawą administracyjną i przesłuchać świadków obu stron. Ponadto meldunek jako ewidencja stanu faktycznego nie jest sprawą szczególnej wagi i J. R. miała prawo wystąpić z wnioskiem w sprawie niniejszej jako opiekun prawny G. K. Skargę na powyższą decyzję wniosła w imieniu skarżącej G. K. jej opiekun prawny J. R., zarzucając naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności towarzyszących zaskarżonej decyzji mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz naruszenie art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie całego materiału dowodowego. W uzasadnieniu wskazała, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne, nie badające materii sprawy, pomijające twierdzenia przedstawione w odpowiedzi na odwołania wniesione przez A. K. i J. K. Takie działanie organu jest sprzeczne z dyspozycją art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. i niewątpliwie nie pogłębia zaufania obywateli do organów administracyjnych. Następnie podała, że organ odwoławczy całkowicie pominął okoliczność, iż J. K. pozostaje w faktycznej separacji z G. K. Nadto wskazała, iż J. K. nie zgłaszał się w wyznaczonym terminie w organie meldunkowym, by wyjaśnić powstałe wątpliwości, nie przedstawił także na potwierdzenie swoich twierdzeń zeznań świadków. W ocenie J. R. dowody, jakie dostarczył po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji powinny zostać pominięte w toku postępowania administracyjnego, a nie pociągać za sobą skutek uchylenia prawidłowej decyzji. Zarzuciła ponadto, iż podpis pod oświadczeniem A. I. K. jest podobny do podpisu obecnej żony J. K. – A. K. i mógł zostać sfałszowany, gdyż A. I. K. w dacie składania oświadczenia przebywała zagranicą. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności - stosownie do treści art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Zgodnie zaś z regulacją ust. 2 art. 47 powołanej ustawy, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ. W tym przypadku następuje odstępstwo od zasady, iż obowiązek meldunkowy, wynikający wprost z przepisów ustawy nie wymaga konkretyzacji w decyzji administracyjnej (czynność zameldowania ma z reguły tylko materialno-techniczny charakter). Wydawana na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzja administracyjna winna być poprzedzona przeprowadzeniem przez rozstrzygający organ postępowania dowodowego mającego na celu usunięcie zachodzących wątpliwości. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja kasacyjna wydana w trybie art. 138 § 2 k.p.a. W postępowaniu administracyjnym zasadą, wynikającą z art. 138 k.p.a., jest merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jest wyjątkiem od tej zasady. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji jest zatem ograniczona wymogiem spełnienia w/w przesłanek. Przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Jako podstawę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji organ odwoławczy podał, iż po jej wydaniu i zakończeniu postępowania A. K. do złożonego odwołania załączyła oświadczenia sąsiadów, że mieszkała w spornym lokalu w dacie zameldowania, to jest w grudniu 2005 roku. W ocenie organu odwoławczego fakt ten powoduje konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego wraz z rozprawą administracyjną. Stwierdzić trzeba, że załączenie przez A. K. do złożonego odwołania oświadczeń sąsiadów uprawniało organ odwoławczy do uchylenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części dotyczącej ustalenia, czy A. K. faktycznie zamieszkała w spornym lokalu. W niniejszej sprawie ścierają się bowiem dwa stanowiska: J. R. (przedstawiciel ustawowy inicjatorki postępowania G. K.) zeznała, iż A. K. w grudniu 2005 roku nie zamieszkała w spornym lokalu i nie przebywa w nim, zaś sama zainteresowana, jak i J. K. oraz A. K. (jego córka) twierdzą przeciwnie. Co więcej A. K. – jak już wskazano wyżej - do złożonego odwołania załączyła oświadczenia sąsiadów, że mieszkała w spornym lokalu w dacie zameldowania, to jest w grudniu 2005 roku. Nadmienić należy, że organ pierwszej instancji nie przesłuchał także świadków zawnioskowanych w toku postępowania (w piśmie z dnia 9 stycznia 2006 r.) przez przedstawicielkę ustawową skarżącej. Powyższe oznacza potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Okoliczności te sprawiły, że organ odwoławczy mógł mieć wątpliwości co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a , co za tym idzie, mógł zgodnie z prawem wydać decyzję opartą o przepis art. 138 § 2 k.p.a. Odnośnie zarzutów skargi, że zgłoszonych przez odwołujących się wniosków dowodowych zawartych w odwołaniach organ II instancji nie powinien brać pod uwagę wskazać trzeba, że w doktrynie przyjmuje się, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia( art. 10 § 1 k.p.a.). W aktach sprawy brak dowodu, że organ I instancji prowadzący postępowanie pouczył strony o przysługującym im prawie, a w aktach znajduje się tylko pismo organu skierowane jedynie do J. K. z pytaniem, "czy będzie przestawiał świadków", co nie wyczerpuje znamion art. 10 § 1 k.p.a., a poza tym pismo to nie było skierowane także do innych stron postępowania, w szczególności do A. K. Podnieść należy, iż złożenie przez J. R. - opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej G. K. wniosku o usunięcie z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu na pobyt czasowy A. K. w spornym lokalu będącym współwłasnością G. K. nie stanowi czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, a tym samym nie zachodziła konieczność uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego na złożenie owego wniosku. Opiekun sprawując pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką podlega nadzorowi sądu opiekuńczego (art. 155 § 1 k.r. i o. w zw. z art. 175 k.r. i o.), przy czym we wszelkich "ważniejszych sprawach" dotyczących osoby lub majątku pozostającego pod opieką musi uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego, co wynika wprost z treści art. 156 k.r. i o. Miernikiem czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu jest ciężar gatunkowy dokonywanej czynności, jej skutków w sferze majątku pozostającego pod opieką, wartości przedmiotu danej czynności oraz szeroko pojęte dobro tej osoby i ochrona jej interesów życiowych (por. wyrok SN z 16.11.1982 r. sygn. I CR 234/82, System Informacji Prawnej LEX nr 8486). Zatem przy wykładni pojęcia "ważniejszych spraw" należy mieć na uwadze, że u podłoża tego przepisu leży dobro osoby pozostającej pod opieką i ochrona jej interesów majątkowych. Złożenie przedmiotowego wniosku przez J. R. nie powoduje naruszenia składników majątkowych G.K., nie powoduje powstania po jej stronie żadnych zobowiązań cywilnoprawnych. Złożenie zatem tegoż wniosku leżało w interesie ubezwłasnowolnionej całkowicie G. K., nie narażało bowiem ani jej dobra, ani też interesów majątkowych. Rację ma skarżąca wywodząc, iż uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest dość lakoniczne, jednakże Sąd podzielił stanowisko organu drugiej instancji uznając je za trafne. Wskazać przy tym trzeba, że naruszenie przepisów postępowania może spowodować uwzględnienie skargi tylko wówczas w myśl art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.