III SA/Gd 696/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego W. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi W. K. na czynność Wojewody Pomorskiego z dnia 19 października 2023 r., nr SO-IV.6250.9.204.2023 w przedmiocie nieprzyjęcia wniosku o wydanie dokumentu paszportowego pozostawia wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej bez rozpoznania. Wyrokiem z dnia 18 lipca 2024 r. (sygn. akt III SA/Gd 696/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę W. K. Odpis wyroku wraz uzasadnieniem oraz pouczeniem o trybie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej został doręczony skarżącemu w dniu 26 sierpnia 2024 r. (vide: potwierdzenie odbioru - k. 46 akt o sygn. III SA/Gd 696/23). Skarżący wnioskiem zawartym w piśmie z dnia 24 września 2024 r. zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Skarżący nie złożył wniosku na urzędowym formularzu PPF. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego z dnia 13 listopada 2024 r. (sygn. akt III SPP/Gd 84/24) o pozostawieniu ww. wniosku bez rozpoznania. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 grudnia 2024 r. stwierdzono, że wydany w spawie wyrok jest prawomocny od dnia 24 września 2024 r. Kolejnym wnioskiem z dnia 3 lutego 2025 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 6 marca 2025 r., skarżący wystąpił o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 14 marca 2025 r. (sygn. akt III SPP/Gd 10/25), doręczonym 2 kwietnia 2025 r. (vide: k. 14 akt sprawy III SPP/Gd 10/25) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku umorzył postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano, że rozpoznanie przedmiotowego wniosku jest zbędne. Stosownie bowiem do art. 243 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przepis ten wyłącza możliwość złożenia skutecznego wniosku o przyznanie prawa pomocy po uprawomocnieniu się orzeczenia, co już nastąpiło w tej sprawie. Wobec tego, złożony po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 28 lipca 2024 r., a w konsekwencji po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wniosek nie został złożony w toku postępowania. Jednocześnie referendarz sądowy zauważył, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony już po formalnym uprawomocnieniu się orzeczenia będzie podlegał merytorycznemu rozpoznaniu, jeżeli zostanie on przez stronę złożony jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od tego orzeczenia. Skarżący jednak wraz z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy nie wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W konsekwencji nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy, złożonego po uprawomocnieniu się przedmiotowego wyroku. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2025 r. (sygn. akt III SPP/Gd 10/25) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał w mocy ww. zaskarżone postanowienie. W dniu 20 maja 2025 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz ponownie o przyznanie prawa pomocy. Wnosząc o przywrócenie terminu skarżący wyjaśnił, że przed uprawomocnieniem się wydanego w sprawie wyroku złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 13 listopada 2024 r. referendarz sadowy pozostawił wniosek bez rozpoznania. W uzasadnieniu wydanego na skutek rozpoznania jego sprzeciwu postanowienia, na stronie 3., Sąd wskazał, że: "wydanie niniejszego orzeczenia nie wyklucza możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy...". Mając to na uwadze skarżący w terminie 7 dni złożył taki wniosek. Nie miał jednak wiedzy, że wraz z takim wnioskiem powinien złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponadto po złożeniu ponownego wniosku Sąd prowadził korespondencje ze skarżącym i wezwał go pismem z dnia 10 lutego 2025 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wskutek tego skarżący sądził, że jego postępowanie jest poprawne, a wniosek zostanie ostatecznie merytorycznie rozpoznany. Cały czas skarżący pozostawał więc w przekonaniu, że termin do złożenia skargi nie minął wskutek prowadzonego postępowania w sprawie prawa pomocy. Dopiero z uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia 25 kwietnia 2025 r. (sygn. akt: III SPP/Gd 10/25) wynika, że w sprawie wymaga się złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący wskazał, że pozostawał w błędzie, co do daty uprawomocnienia wyroku. Ponadto wyjaśnił, że procedura sądowa związana ze złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy do wniesienia skargi kasacyjnej jest dla niego skomplikowana, a z pism sądowych nie mógł wywnioskować, iż uchybił jakimś obowiązkom. W szczególności sugestia sądu w uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 grudnia 2024 r. utwierdziła skarżącego w przekonaniu, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy będzie wystarczający do dalszego postępowania w sprawie. Wezwanie do uzupełnienia braków również wskazywało na to, że wniosek może zostać merytorycznie przyjęty. Skarżący wyjaśnił, że jest w podeszłym wieku, nie zna się na przepisach sądowoadministracyjnych. Starał się reagować na każde pismo, nie bez swojej winy uchybił więc terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2025 r. (sygn. akt III SPP/Gd 35/25) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z powodu niewykazania zasadności wniesionego żądania. Zarządzeniem z dnia 23 września 2025 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie – w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia złożonego wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania – skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2024 r. (sygn. akt III SA/Gd 696/23). Skarżący został jednocześnie pouczony o przymusie adwokackim. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 października 2025 r. (vide: potwierdzenie odbioru - k. 58 akt sądowych). Tym samym termin do wykonania zarządzenia upłynął 16 października 2025 r. Z akt sądowych wynika, że przedmiotowe wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Podkreślić należy, że dokonywanie czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej mierze terminami procesowymi, co ma służyć m.in. zdyscyplinowaniu stron, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie mówi art. 85 p.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminu stronę może uchronić złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu musi być jednakże złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu(art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Co zaś szczególnie istotne w okolicznościach sprawy, zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Niedopełnienie tego wymagania jest traktowane jako brak formalny, którego uzupełnienie powinno zostać zarządzone przez przewodniczącego w trybie art. 49 P.p.s.a., a takie zapatrywanie znajduje potwierdzenie w szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z dnia 29 sierpnia 2005 r. II FZ 515/05, z dnia 15 grudnia 2005 r. I FZ 648/05, z dnia 13 maja 2005 r. I OZ 437/05, z dnia 25 września 2025 r. II GZ 327/12, z dnia 29 października 2021 r. II GZ 368/21). Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem zarządzeniem z dnia 23 września 2025 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Pomimo skutecznie dokonanego doręczenia skarżącemu tego wezwania skarżący nie uzupełnił braku formalnego wniosku w przewidziany sposób. Przenosząc powyższe rozważania natury prawnej na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, do którego nie została załączona skarga kasacyjna sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika obarczony był wadą prawną. Skarżący, pomimo stosownego wezwania, braku wniosku o przywrócenie terminu nie usunął, a więc przedmiotowy wniosek zasługiwał na pozostawienie bez rozpoznania. Zgodnie bowiem z art. 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Osobnego wyjaśnienia wymaga, że podniesiona w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu argumentacja dotycząca ogólnie mówiąc nieznajomości prawa nie ma znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy, gdyż podstawowym warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej było złożenie (w zakreślonym terminie) skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika, o czym skarżący został pouczony, a którego to obowiązku nie dopełnił. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a., pozostawił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej bez rozpoznania. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).