III SA/Gd 70/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 2 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 9 lipca 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta w następstwie wniosku z dnia 19 czerwca 2012 r. odmówił przyznania S. M. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup okularów. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ przywołał art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") w zw. z art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w związku z wnioskami w przedmiocie przyznania różnych świadczeń z pomocy społecznej przeprowadzona została aktualizacja wywiadu środowiskowego dotyczącego S. M. Na jej podstawie oraz zebranych w toku postępowania dokumentów ustalono, że wnioskodawca jest osobą samotną, bezrobotną, której dochód wynosi 238,50 zł (w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Dochód ten nie przekracza zatem kryterium dochodowego wynoszącego w świetle art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej 477 zł. Pomimo spełniania przez wnioskodawcę kryterium dochodowego umożliwiającego uzyskiwanie świadczeń z pomocy społecznej organ pierwszej instancji postanowił odmówić świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup okularów. W świetle bowiem art. 3 ust. 3 ww. ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 4 ww. ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ponadto, zasiłek celowy – zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Stronie przyznano z pomocy społecznej zasiłek okresowy (na okres 1 lipca – 30 września 2012 r.) oraz w następstwie wniosków z dnia 19 czerwca 2012 r., następujące świadczenia: - świadczenie w postaci gorących posiłków (w okresie 2 lipca – 30 września 2012 r.); - zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 40 zł miesięcznie (na okres 1 lipca – 30 września 2012 r.); - zasiłek celowy na zakup biletu komunikacji miejskiej w kwocie 50 zł, środków czystości w kwocie 20 zł, obuwia w kwocie 40 zł i odzieży w kwocie 50 zł (łącznie 160 zł). Z powyższego zestawienia wynika, że strona ma obecnie zabezpieczone niezbędne potrzeby bytowe, a pomoc na zakup okularów została stronie udzielona decyzją z dnia 22 marca 2012 r. nr [...]. Ponadto MOPR w G. dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych na realizację zasiłków celowych i nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich zgłaszanych przez stronę potrzeb. Kwota przypadająca na jedno środowisko na rok 2012 wynosi 939,18 zł, co miesięcznie daje kwotę 78,26 zł. W tym stanie należało wydać decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego. W odwołaniu od ww. decyzji S. M. zakwestionował fakt zaliczenia zasiłku okresowego do jego dochodu oraz wysokość przyznanych świadczeń z pomocy społecznej w kontekście realnych wydatków związanych z potrzebami bytowymi. Podał ponadto, że przyznana na zakup okularów kwota 100 zł została wydatkowana na zakup odzieży i środków higieny osobistej. Odwołujący wskazał, że wnioskował o pomoc w kwocie 169 zł bo tyle wynosi koszt zakupu nowych okularów. Ograniczone możliwości MOPR w G. nie są zaś żadnym argumentem przemawiającym za odmową przyznania wnioskowanej pomocy. Decyzją z dnia 2 stycznia 2013 r. (sygn. akt [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 8 ust. 1, 3 i 4 art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy odnosząc się do regulacji zawartych w ustawie o pomocy społecznej oraz wydanych wobec odwołującego rozstrzygnięć przyznających określone świadczenia wskazał, że gmina nie może w sposób całkowity przejąć na siebie utrzymania wszystkich osób potrzebujących, gdyż nie posiada odpowiednich środków finansowych. Zadaniem gminy jest wspieranie osób potrzebujących pomocy i doprowadzanie do ich usamodzielniania. W związku z tym osoba uprawniona do pomocy winna współpracować z ośrodkiem pomocy społecznej w przezwyciężaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Co ważne, przyznanie zasiłku celowego zależy od uznania organu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił sytuację strony przyznając jej szereg świadczeń. Odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup okularów nie narusza zaś prawa, tym bardziej, że wcześniejszą decyzją taka pomoc została odwołującemu przyznana. Ponadto w ocenie Kolegium zasadnym było wliczenie do dochodu odwołującego się zasiłku okresowego. Świadczenie to nie zostało bowiem w ustawie o pomocy społecznej wymienione wśród tych dochodów, których nie wlicza się do dochodu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. decyzję organu odwoławczego S. M. podniósł zarzut naruszenia określonego w k.p.a. terminu na rozpatrzenie odwołania i naruszenia art. 6 Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka. W ocenie skarżącego niemożliwość zakupu okularów pozbawiła go możliwości uczestniczenia w proponowanym przez powiat urząd pracy kursie spawacza dającym możliwość zarobkowania na poziomie 5 – 7 tysięcy zł miesięcznie. Ponadto skarżący podniósł argument istnienia korupcji urzędniczej oraz przedstawił przyczyny jej powstawania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Prawidłowe było bowiem ustalenie stanu faktycznego sprawy jak i jego ocena prawna dokonana w oparciu o regulacje normatywne mające w sprawie zastosowanie. Wskazać należy, że zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przedmiotowa regulacja oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1464/06; vide: System Informacji Prawnej Lex nr 299415), iż z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Ponadto, organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy społecznej w Polsce dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega ponadto wątpliwości, iż organ pomocy społecznej nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń jedynie w wysokości oczekiwanej przez te osoby. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. W pierwszej kolejności organy prawidłowo ustaliły kryterium dochodowe wnioskodawcy, a następnie precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres przyznanych świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji przy wydawaniu decyzji dotyczącej S. M. uwzględniły wskazane wyżej kryteria dotyczące możliwości przyznania pomocy finansowej a kwestionowane przez skarżącego decyzje nie przekraczają granic uznania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy skarżący regularnie korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej. Jego sytuacja materialna i życiowa jest znana pracownikom Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. Skarżącemu udzielana jest wszechstronna pomoc, m.in. w postaci zasiłków okresowych, zasiłków celowych na zakup żywności, obuwia, środków czystości oraz okularów (vide: decyzja z dnia 22 marca 2012 r.). W związku z powyższym odmowa przyznania w niniejszej sprawie wnioskowanej przez skarżącego pomocy została należycie umotywowana a organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonej w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się z kolei do podnoszonych przez skarżącego zarzutów, w tym zarzutu nieuwzględnienia wskazanej przez niego kwoty 169 zł na zakup okularów należy zauważyć, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jak wskazano powyżej udzielanie świadczeń z pomocy społecznej nie polega na ich przyznawaniu jedynie w wysokości oczekiwanej przez beneficjentów tej pomocy. Jeżeli zaś organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego w żądanej wysokości, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, System Informacji Prawnej LEX nr 194040 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 387/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych okoliczności nie można organom orzekającym w sprawie postawić zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące regulacje normatywne, a o odmowie przyznania świadczenia w pełnym zakresie decydowała zarówno sytuacja życiowa skarżącego, jak również możliwości finansowe konkretnego ośrodka pomocy społecznej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję w zakresie o którym mowa w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Jako nie mające wpływu na ocenę zakwestionowanej do sądu administracyjnego decyzji należy poczytać podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące korupcji urzędniczej i przyczyn jej powstawania. Ocena ww. zjawiska nie leży w zakresie kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sąd administracyjny, co wynika wprost z art. 184 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., art. 3 i 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sadów administracyjnych. Mając na względzie powyższe okoliczności jak i wskazaną regulację normatywną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.