III SA/Gd 728/25
WyrokWSA w Gdańsku2026-03-19
Skład orzekający: Jolanta Sudoł, Bartłomiej Adamczak, Adam Osik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu tożsamości sprawy, jeśli strona powołuje się na nowe okoliczności faktyczne, które nie były przedmiotem wcześniejszego rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu tożsamości sprawy, jeśli strona powołuje się na nowe okoliczności faktyczne, które nie były przedmiotem wcześniejszego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, aby ocenić, czy nowe okoliczności uzasadniają wyrejestrowanie pojazdu na podstawie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 79 ust. 1 pkt 5 P.r.d.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o wyrejestrowanie pojazdu, powołując się na jego kradzież/przywłaszczenie. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając tożsamość sprawy z wcześniejszymi postępowaniami, w których odmówiono wyrejestrowania pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Spółka zarzuciła naruszenie art. 79 ust. 1 pkt 2 P.r.d. i art. 61a k.p.a., wskazując na nowe okoliczności, w tym postanowienie komornika o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu braku odnalezienia pojazdu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 października 2025 r. oraz postanowienie Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 8 sierpnia 2024 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor sądowy WSA Adam Osik (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi V. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 października 2025 r. nr SKO Gd/4637/24 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr O-K.5410.1.4.2024.
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr O-K.5410.1.4.2024, wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej jako "k.p.a.", Prezydent Miasta Sopotu odmówił wszczęcia na wniosek V. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu marki Renault Trafic, nr identyfikacyjny [...], rok produkcji 2008, nr rejestracyjny [...].
Organ pierwszej instancji stwierdził, że V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej również jako: "wnioskodawczyni", "skarżąca") do swego wniosku z dnia 23 kwietnia 2024 r. dołączyła następujące dokumenty:
- uzasadnienie do wniosku o wyrejestrowanie pojazdu Renault Trafic, nr rejestracyjny [...] na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym,
- umowa leasingu operacyjnego nr [...] zawarta dnia 2 lutego 2009 r. pomiędzy A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. a firmą M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. reprezentowaną przez M. Ż. i M. M.,
- wyrok Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie, Sąd Gospodarczy XVI Wydział Gospodarczy z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt XVI GC 504/14,
- postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie w sprawie egzekucji z wniosku wierzyciela V. sp. z o.o.,
- oświadczenie złożone dnia 11 kwietnia 2024r. przez V. sp. z o.o. Oddział w Polsce o braku dowodu rejestracyjnego wydanego na pojazd marki Renault Trafic, nr rejestracyjny [...], tablic rejestracyjnych oraz oświadczono, iż w dniu 10 lutego 2014 r. dokonano przywłaszczenia mienia ruchomego w postaci ww. pojazdu powierzonego leasingobiorcy na podstawie umowy leasingowej,
- pełnomocnictwa,
- opłaty za wydane pełnomocnictwo,
- opłata za wyrejestrowanie pojazdu,
- KRS firmy V. sp. z o.o.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że z akt pojazdu marki Renault Trafic, nr rejestracyjny [...] wynika, że 24 lutego 2017 r. Prezydent Miasta Sopotu decyzją nr O-K.5410.1.1.2017 orzekł o odmowie wyrejestrowania pojazdu marki Renault Trafic, nr rejestracyjny [...].
Dnia 24 maja 2019 r. firma A. sp. z o.o. (poprzednia nazwa firmy) złożyła ponownie wniosek o wyrejestrowanie pojazdu. Decyzją z dnia 9 października 2020 r., nr O- K.5410.1.1.2020 Prezydent Miasta Sopotu ponownie orzekł o odmowie wyrejestrowania pojazdu marki Renault Trafic, nr rejestracyjny [...].
A. sp. z o.o. wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Sopotu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 kwietnia 2021 r., nr SKO Gd/4769/20 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Na ww. decyzję Kolegium została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 540/21 oddalił skargę. Z treści wyroku wynika m.in. że w obydwu sprawach tj. zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 24 lutego 2017 r. jak i zainicjowanej wnioskiem spółki z dnia 24 maja 2019 r. zachodzi tożsamość zarówno pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Co prawda, w sytuacji gdyby zmieniły się okoliczności faktyczne i prawne, możliwe stałoby się rozpatrzenie ponownie złożonego wniosku o wyrejestrowanie spornego pojazdu na tej samej podstawie prawnej, jednak w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Rozstrzygnięcie na mocy ostatecznej decyzji z dnia 24 lutego 2017 r. ma ponadto tę doniosłość prawną, że ponowne rozważenie kwestii wyrejestrowania tego pojazdu przez organ w odniesieniu do treści art. 79 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest niedopuszczalne.
Organ ustalił w oparciu o elektroniczny portal: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, że od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 3 marca 2022 r., III SA/Gd 540/21 została wywiedziona skarga kasacyjna, w następstwie której zapadło wyrok NSA z 22 czerwca 2023 r., II GSK 1018/22 oddalający skargę kasacyjną. NSA wskazał m.in., że: "Z art. 79 ust. 1 pkt 2 P.r.d. wynika, że pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania
Jednakże jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2443/18, a obecny skład orzekający NSA w pełni stanowisko to podziela, oświadczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt. 2 P.r.d. istotnie jest elementem wniosku w sprawie wyrejestrowania pojazdu i jednocześnie wystarczającym warunkiem do otrzymania pozytywnej dla strony decyzji, ale tylko wówczas, gdy organ administracyjny nie dysponuje przeciwnymi dowodami w tej sprawie. Tymczasem w sprawie niniejszej zostało prawomocnie przesądzone, że przedmiotowy pojazd ani nie został skradziony ani przywłaszczony. Samo zatem złożenie przez skarżącą spółkę, w okolicznościach niniejszej sprawy, stosownego oświadczenia, nie mogło stanowić spełnienia przesłanki z art. 79 ust. 1 pkt. 2 P.r.d."
Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wnioskujący żąda wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., co wyraźnie wskazał w treści uzasadnienia do wniosku, szczegółowo odnosząc się do tej konkretnej przesłanki wymienionej w przedmiotowym przepisie, a także próbując wykazać jej spełnienie poprzez załączone do wniosku dokumenty oraz prezentując swoje stanowisko w zakresie rozumienia tej, konkretnej przesłanki.
Treść żądania została w sposób jednoznaczny oraz nie budzący wątpliwości wyartykułowana przez wnioskującego. Żąda wyrejestrowania pojazdu z uwagi na wyczerpanie w ocenie wnioskującego przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. to jest kradzieży (oszustwa, czy przywłaszczenia) skutkującej bezprawnym pozbawieniem właściciela możności władania pojazdem.
Organ nie jest związany podstawą prawną żądania, jednak w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek oraz dokumenty przedstawione przez stronę mają wykazać w ocenie wnioskującego utratę pojazdu w rozumieniu pkt 2 przedmiotowego przepisu, tym samym treść żądania została jasno i stanowczo przedstawiona przez wnioskującego.
W sprawie pojazdu - samochodu marki Renault Trafic, nr rejestracyjny [...] Prezydent Miasta Sopotu prowadził już z wniosku spółki postępowanie w sprawie wyrejestrowania tego pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Postępowanie to zostało zakończone decyzją z dnia 24 lutego 2017 r. o odmowie wyrejestrowania pojazdu. Decyzja ta z uwagi na brak zaskarżenia stała się ostateczna.
Ponadto w sprawie zainicjowanej wnioskiem spółki z 24 maja 2019 r. również zostało wydane ostateczne rozstrzygnięcie (decyzja SKO z 19 kwietnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z 9 października 2020 r. o odmowie wyrejestrowania pojazdu (podstawa prawna decyzji to m.in. art. 79 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 p.r.d.).
W ocenie organu w zakresie wniosku z 11 kwietnia 2024 r. zachodzi tożsamość zarówno pod względem podmiotowym i przedmiotowym.
W sytuacji gdyby zmieniły się okoliczności faktyczne i prawne, możliwe stałoby się rozpatrzenie ponownie złożonego wniosku o wyrejestrowanie spornego pojazdu na tej samej podstawie prawnej, jednak w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi Już wstępna analiza wniosku z 11 kwietnia 2024 r. wskazuje, że dotyczy on stanu faktycznego tożsamego z tym, jaki podlegał merytorycznej ocenie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 27 lutego 2017 r.
Zarówno w poprzednio prowadzonym postępowaniu, jak i w przedmiotowej sprawie, domagano się wyrejestrowania samochodu marki Renault Trafic, nr rejestracyjny [...] z uwagi na jego utratę wskutek przywłaszczenia go przez leasingobiorcę. W odniesieniu do tej okoliczności dokonano już jednak oceny w poprzednim postępowaniu, w świetle przesłanki warunkującej wyrejestrowanie pojazdu a określonej w art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. Przepisy prawa materialnego nie uległy natomiast zmianie w takim zakresie, który w zaistniałych okolicznościach faktycznych dawałby podstawę do ponownego rozpoznania sprawy. Ponadto, składając wniosek w niniejszej sprawie, nie wskazano żadnych nowych okoliczności, czy dokumentów, które wskazywałyby na zmianę stanu faktycznego.
W postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta Sopotu z 24 lutego 2017 r. organ wykluczył, by uprawnioną podstawę wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu stanowił art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., ponadto, również w decyzji z 2020 r. wykluczył taką możliwość. Obecnie przyjąć trzeba, że powyższa kwestia ostatecznie została rozstrzygnięta decyzją administracyjną. Załączone do wniosku o wyrejestrowanie pojazdu postanowienie komornika z 28 marca 2024 r. w ocenie organu nie zmienia stanu faktycznego, w taki sposób, aby można było ponownie rozpatrywać sprawę bez narażenia się na zarzut ponownego rozpatrywania uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
W świetle powyższego zasadnym jest wydanie postanowienia a odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. tj. z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte ( zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa).
W zażaleniu na powyższe postanowienie V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniosła o jego uchylenie zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu podczas gdy w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji o jego wyrejestrowaniu oraz art. 61a k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy niniejsze postępowanie jest odmiennym od tego prowadzonego wcześniej przez Prezydenta Miasta Sopotu w sprawie wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu.
Postanowieniem z dnia 17 października 2025 r. nr SKO Gd/4637/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Jak wyjaśniło Kolegium, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach oczywistych, z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. Jedną z uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania jest wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną (tożsamość spraw).
O tożsamości sprawy można mówić, wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i tego samego, niezmienionego stanu faktycznego. Przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy.
Kolegium podało, że rozpatrywało już odwołania strony od decyzji organu pierwszej instancji o odmowie wyrejestrowania opisanego powyżej pojazdu.
Z akt sprawy, w tym z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 kwietnia 2021 r., wynika, że w drodze decyzji z 24 lutego 2017 r. Prezydent Miasta Sopotu orzekł o odmowie wyrejestrowania pojazdu z uwagi na to, że z przedstawionych przez wnioskodawcę materiałów (postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 kwietnia 2013 r., XVIII Kp 288/13 o utrzymaniu w mocy postanowienia Policji z 22 lutego 2013 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie przywłaszczenia m.in. pojazdu opisanego w osnowie) wynika, że w sprawie nie zachodzi wskazana przez stronę przesłanka wyrejestrowania pojazdu o której mowa w art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d.
Zgodnie z treścią tego przepisu pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania. Nie doszło bowiem do popełnienia czynu zabronionego w postaci przywłaszczenia pojazdu.
Skład orzekający zauważył przy tym, że jakkolwiek przesłanka ta nie została w podstawie prawnej ani uzasadnieniu ww. decyzji przywołana wprost, to wynika ona z okoliczności sprawy. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych odnosi się ona nie tylko do przestępstwa kradzieży lecz wszystkich czynów zabronionych popełnionych przeciwko mieniu. Decyzja ta na skutek niewniesienia od niej odwołania stała się ostateczna i nie została do dnia dzisiejszego usunięta z obrotu prawnego. Oznacza to, że stosownie do art. 16 k.p.a. w sprawie może zachodzić res iudicata co do ww. przesłanki a ponowne rozpatrzenie sprawy w oparciu o nią mogłoby skutkować koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w sprawie zakończonej inną decyzją ostateczną. Tryb przypuszczający jest tu uzasadniony z uwagi na to, że stan faktyczny sprawy zakończonej ww. decyzją niewątpliwie uległ zmianie po wydaniu ww. decyzji na skutek działań skarżącego zmierzających do odzyskania pojazdu w tym m.in. kolejnych postępowań karnych inicjowanych na wniosek skarżącego, jakkolwiek miały one tożsamy wynik tj. stwierdzono, że zarzucany przez skarżącego czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.
Stanowisko Kolegium zostało pozytywnie zweryfikowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z 3 marca 2022 r., III SA/Gd 540/21 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2023 r., II GSK 1018/22.
Strona "nowych okoliczności" niewątpliwie upatruje w przedstawionym postanowieniu Komornika Sądowego umarzającego postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika M. Sp. z o.o. w którym wskazano, że w toku egzekucji nie odnaleziono pojazdu.
Zdaniem Kolegium postanowienie to nie zmienia stanu faktycznego w zakresie przesłanki o której mowa w art. 77 ust. 1 pkt 2 p.r.d. - nie wynika z niego (bo wynikać nie może), że do utraty pojazdu doszło w wyniku popełnienia czynu zabronionego. Rozważania zawarte w ww. decyzji Kolegium oraz w orzeczeniach sądów administracyjnych zachowują zatem aktualność - do utraty posiadania nie doszło w wyniku popełnienia czynu zabronionego lecz w wyniku nienależytego wykonania umowy. Oświadczenie strony o kradzieży pojazdu jest zatem sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i nie może zostać uwzględnione a tym samym pojazd nie może być wyrejestrowany na tej podstawie. Co więcej, zgodnie z art. 826 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm.), umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, lecz nie pozbawia wierzyciela możności wszczęcia ponownej egzekucji, chyba że z innych przyczyn egzekucja jest niedopuszczalna. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie może naruszać praw osób trzecich.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie V. Spółka z o.o. w W. zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
- przepisów prawa materialnego: art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. poprzez jego nie zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu podczas gdy w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji o wyrejestrowaniu przedmiotowego pojazdu;
- przepisów prawa procesowego: art. 61a k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu z uwagi, iż w niniejszej sprawie było już przeprowadzone postępowanie zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, podczas gdy niniejsze postępowanie jest odmiennym od tego prowadzonego wcześniej przez Prezydenta Miasta Sopotu w sprawie wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. dla uwzględnienia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu w związku z jego kradzieżą wystarczy, że właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania, co skarżąca uczyniła. Podkreśliła także, że w dalszym ciągu nie jest w posiadaniu przedmiotowego pojazdu. Ustawa nie przewiduje więc żadnych innych warunków dla uwzględnienia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu z powodu kradzieży / przywłaszczenia. Dla uwzględnienia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu w związku z jego kradzieżą wystarczy, aby właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania.
Zdaniem skarżącej komplet dokumentów wymaganych przepisami prawa został złożony przez wraz z jej wnioskiem o wyrejestrowanie przedmiotowego pojazdu w dniu 23 kwietnia 2024 r. Fakt przywłaszczenia przedmiotowego pojazdu wynika wprost z ustaleń faktycznych poczynionych w przedmiotowej sprawie. Skarżąca jako leasingodawca zawarł z M. Sp. z o.o. dnia 2 lutego 2009 r. umowę leasingu operacyjnego niekonsumenckiego z wysoką wartością końcową nr [...], której przedmiotem był pojazd: marka, typ, model Renault Trafic Furgon dotychczasowy numer rejestracyjny [...] nr identyfikacyjny VIN/ nr nadwozia (podwozia) [...].
Wskutek niepłacenia rat leasingowych ww. umowa została wypowiedzenia, a leasingobiorca obowiązany był do zwrotu właścicielowi pojazdu. Do dnia dzisiejszego pojazd nie został zwrócony.
W dniu 25 czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie wydał wyrok zaoczny o sygn. akt XVI GC 504/14, w którym wskazał, że M. Sp. z o.o. jest zobowiązana do wydania w/w samochodu na rzecz wnioskodawcy wraz z kosztami procesowymi.
W dniu 28 marca 2024 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Żoliborz w Warszawie wydał postanowienie, z którego wynika, że prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do zaspokojenia roszczenia wierzyciela w całości. W toku podjętych czynności nie odnaleziono pojazdu Renault Trafic Furgon nr rej. [...] VIN: [...], który podlegał wydaniu zgodnie z tytułem wykonawczym, tj. prawowitemu właścicielowi V. Spółce z o.o.
Bezsprzecznym jest zatem fakt, że skarżąca utraciła ww. pojazd, a stan ten ma charakter trwały, utrzymujący się przez dłuższy czas. Były leasingobiorca nie uregulował również do dnia dzisiejszego powstałego zadłużenia.
Co więcej na gruncie przedmiotowej sprawy - wbrew twierdzeniom organów obu instancji - pojawiły się nowe okoliczności oraz dowody. Nową okolicznością kolejny raz potwierdzającą utratę i przywłaszczenie przedmiotowego pojazdu przez leasingobiorcę jest przeprowadzone postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie A. M. W toku czynności egzekucyjnych Komornik nie ujawnił przedmiotowego pojazdu, co oznacza, że skarżąca jest całkowicie pozbawiona bezprawnie władztwa nad nim. Dotychczas nie były prowadzone żadne czynności dokonywane przez organy władzy publicznej mające na celu odnalezienie przedmiotowego pojazdu. Tymczasem komornik jest takim organem zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1458).
Na potwierdzenie powyższego skarżąca wraz z wnioskiem o wyrejestrowanie przedmiotowego pojazdu z dnia 11 kwietnia 2024 r. przedłożyła postanowienie z 28 marca 2024 r. Komornika o umorzeniu postępowania dotyczącego przedmiotowego pojazdu z powodu bezskuteczności egzekucji.
Powyższy dowód z dokumentu był nowym dowodem dotychczas nie znanym w sprawie. Organy obu instancji błędnie twierdzą, że przedmiotowa sprawa jest całkowicie tożsama ze sprawą uprzednio zakończona, która dotyczyła wskazanego pojazdu. Decyzja Prezydenta Miasta Sopotu z 9 października 2020r. odmawiająca wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu dotyczyła innego stanu faktycznego niż ten, który obowiązywał w momencie wydawania zaskarżonej decyzji z 8 sierpnia 2024r.
Skarżąca dodała, że w obecnej sytuacji prawnej przedmiotowego pojazdu jest zmuszona do ponoszenia opłat za obowiązkowe ubezpieczenie OC bezterminowo, brak wyrejestrowania pojazdu powoduje impas i konieczność regulowania składek na ubezpieczenie OC w nieskończoność. Ewidencja w tej chwili wykazuje fikcyjny stan rzeczy, gdyż pojazd jest zarejestrowany na osobę, która nie ma żadnego władztwa nad nią.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej jako: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu stanowił art. 61a § 1 k.p.a., który w zdaniu pierwszym stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o wydanie określonej decyzji administracyjnej pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o wydanie decyzji uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wydania decyzji.
W doktrynie, na gruncie przywołanego przepisu zauważa się, że poza przesłankami podmiotowymi i przesłankami przedmiotowymi, które są podstawą do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, należy wskazać też inne przyczyny uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Do takich innych uzasadnionych przyczyn można zaliczyć np.: żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie. (tak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, prof. dr hab. Barbara Adamiak, prof. dr hab. Janusz Borkowski, 2021)
W przypadku, kiedy organ dopuszcza wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na istniejący stan res iudicata, warunkiem koniecznym wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyrok NSA z 28 grudnia 2012 r., I OSK 1948/18, za: Art. 61a k.p.a. red. R.Hauser 2021, wyd. 7/Stankiewicz).
Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko NSA wyrażone w uchwale z 13 listopada 2023 r., II GPS 2/22 (to i kolejne powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym tożsamość sprawy administracyjnej wyznaczają elementy określające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotów oraz identyczność obu podstaw - prawnej i faktycznej
W rozpatrywanej sprawie nie można mówić o tożsamości sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej z dnia 11 kwietnia 2024 r. oraz sprawy zakończonej decyzją Prezydenta Miasta Sopotu z 9 października 2020 r. o odmowie wyrejestrowania pojazdu Renault Trafic.
Podkreślić należy, że w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym podstawowe znaczenie powinna mieć zasada związania organu administracji treścią podania złożonego przez stronę (zgłoszonym żądaniem), wywodzona z art. 61 § 1 k.p.a. Jeśli postępowanie może toczyć się na wniosek (a nie tylko z urzędu), to treść wniosku determinuje zakres obowiązków spoczywających na organie właściwym (por. wyrok NSA z 16 marca 2022 r., II OSK 870/19).
W związku z powyższym niezbędnym jest przedstawienie zarówno treści dotychczas zgłaszanych przez skarżącą żądań i sposobu ich rozpatrzenia przez organy oraz konsekwentnie treści zapadłych w odniesieniu do zapadłych decyzji organów wyroków tutejszego Sądu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Analizę przebiegu i wyników ww. postępowań należy przy tym odnieść do treści przepisów prawa materialnego odnoszących się do przesłanek wyrejestrowania pojazdu. Art. 61a § 1 k.p.a. powinien być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które wyznaczają zakres sprawy załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Złożenie bowiem przez podmiot zainteresowany wniosku o wyrejestrowanie pojazdu wymaga od organu administracji publicznej analizy sprawy pod kątem wystąpienia przewidzianych w przepisach prawa przesłanek pozytywnych i negatywnych rozstrzygnięcia. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z 25 maja 2022 r., I OSK 1811/21).
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.), a w szczególności art. 79 ust. 1 tej ustawy.
Zgodnie z art. 79 ust. 1 p.r.d. pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku:
1) przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, o którym mowa w ust. 2 bądź w art. 24 ust. 1 pkt 2 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie;
2) kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania;
3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę;
4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą;
5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności;
6) przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie;
7) wycofania pojazdu z obrotu, o którym mowa odpowiednio w art. 41 rozporządzenia 167/2013, art. 46 rozporządzenia 168/2013 albo art. 51 rozporządzenia 2018/858.
Dodać należy, że uzupełnienie procedury wyrejestrowania pojazdu uregulowane zostało, zgodnie z zawartą w art. 76 ust. 1 p.r.d. delegacją ustawową, w przepisach wykonawczych, tj. w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz. U. z 2024 r., poz. 1709).
Zgodnie § 19 ust. 1 ww. rozporządzenia w celu wyrejestrowania pojazdu właściciel pojazdu składa do organu rejestrującego właściwego ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu wniosek o wyrejestrowanie pojazdu na formularzu, którego wzór jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia, a w przypadku pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy, na formularzu, którego wzór jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia, do którego dołącza:
1) w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 1 ustawy - dokument, o którym mowa w tym przepisie, dowód rejestracyjny oraz tablice (tablicę) rejestracyjne;
2) w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy - dowód rejestracyjny i oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań;
3) w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 3 ustawy - dokument potwierdzający zbycie pojazdu za granicę i oświadczenie o zbyciu pojazdu za granicę lub kopię dokumentu potwierdzającego zarejestrowanie pojazdu za granicą;
4) w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 4 ustawy - dokument potwierdzający zniszczenie (kasację) pojazdu za granicą, dowód rejestracyjny oraz tablice (tablicę) rejestracyjne;
5) w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - dokument potwierdzający trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu, dowód rejestracyjny, tablice (tablicę) rejestracyjne oraz dokument potwierdzający wniesienie opłaty, o której mowa w art. 79 ust. 5 ustawy;
6) w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 6 ustawy - dokument, o którym mowa w tym przepisie, dowód rejestracyjny oraz tablice (tablicę) rejestracyjne;
7) w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 7 ustawy - dokument potwierdzający wycofanie pojazdu z obrotu.
Prezydent Miasta Sopotu uzasadniając swą decyzję z 9 października 2020 r., wydaną na wniosek spółki z 24 czerwca 2019 r., odmawiającą wyrejestrowania pojazdu Renault Trafic, nr rej. [...] wskazał, że mając na uwadze przedstawione wówczas przez skarżącą dokumenty przesłanka określona w art. 79 ust 1 pkt 2 p.r.d. nie została spełniona, albowiem pojazd nie został skradziony ani przywłaszczony. W postanowieniu o umorzeniu dochodzenia Prokurator Prokuratury Rejonowej Warszawa-Wola w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r. wskazał bowiem, że przesłanki czynu z art. 284 § 2 k.k. nie zostały wypełnione, a zatem brak jest przestępstwa kradzieży/przywłaszczenia pojazdu. Organ wyjaśnił ponadto, że ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika jednoznacznie, że dalsze korzystanie z pojazdu zgodnie z jego przeznaczeniem nie jest możliwe. Organ wskazał, że pełnomocnik spółki podał, iż do trwałej i zupełnej utraty pojazdu doszło na skutek zaboru pojazdu o nr rej. [...] przez leasingobiorcę. Jednakże zabór mienia w postaci tego pojazdu nie stanowił przestępstwa w rozumieniu prawa karnego, co wynika z ww. postanowienia Prokuratora o umorzeniu dochodzenia wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, które to postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli postanowieniem z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II Kp 844/18. W ocenie wówczas rozstrzygającego organu dokumenty złożone przez skarżącą nie wskazują, by doszło do przesłanek wskazanych w art. 79 ust. 1 pkt 2 i 5 p.r.d. Strona postępowania nie udokumentowała, że wykazywany przez nią zabór pojazdu o nr rej. [...], stanowiącego przedmiot leasingu, jest równoważny trwałej utracie posiadania tego pojazdu czy kradzieży tego pojazdu.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, decyzją z 19 kwietnia 2021 r. utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta Sopotu, w uzasadnieniu wyjaśniając m.in. że skarżący nie udokumentował trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, a jedynymi dokumentami przedstawionymi przez stronę wskazującymi na próbę podjęcia załatwienia sprawy na drodze cywilnej jest wyrok zaoczny i wezwanie do wydania rzeczy. Z materiałów i wyjaśnień przedstawionych przez pełnomocnika strony nie wynika przy tym, aby sprawa miała swój ciąg dalszy w szczególności na drodze egzekucji.
W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 marca 2022 r., III SA/Gd 540/21, zapadłym na skutek skargi wniesionej przez spółkę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 kwietnia 2021 r., Sąd ten wyjaśnił przede wszystkim, że skoro w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta Sopotu z 24 lutego 2017 r. organ wykluczył, by uprawnioną podstawę wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu stanowił art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., to obecnie przyjąć trzeba, że powyższa kwestia - ostatecznie rozstrzygnięta decyzją administracyjną, w związku z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a, nie podlega kontroli Sądu, gdyż pozostaje poza granicami niniejszej sprawy. Rozstrzygnięcie na mocy ostatecznej decyzji z dnia 24 lutego 2017 r. o braku podstaw do wyrejestrowania ww. pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. ma ponadto tę doniosłość prawną, że ponowne rozważanie kwestii wyrejestrowania tego pojazdu przez organ w odniesieniu do treści art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. jest niedopuszczalne. Nieuwzględnienie tej okoliczności prowadziłoby bowiem do oczywistej obrazy wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej, która sankcjonowana jest zastosowaniem rygoru stwierdzenia nieważności decyzji. Organ odwoławczy zasadnie zatem przyjął, że w sprawie zainicjonowanej wnioskiem spółki z dnia 24 czerwca 2019 r. rozpatrywać można wyłącznie ziszczenie się przesłanki wyrejestrowania pojazdu uregulowanej w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d., bowiem przywłaszczenie pojazdu, w przypadku, gdy doszło do odmowy wszczęcia postępowania z powodu niestwierdzenia przestępstwa, może uzasadniać wyrejestrowanie pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d., tj. w przypadku udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności.
Sąd w dalszej kolejności zważył, że utrata posiadania pojazdu może mieć zatem charakter czasowy, gdyż właścicielowi rzeczy przysługuje roszczenie windykacyjne z art. 222 § 1 k.c. Tymczasem, warunkiem sine qua non wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem zawartym we wniosku właściciela pojazdu złożonym na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. jest udokumentowanie trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu. Bezsporne jest, że przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie precyzują sposobu udokumentowania trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu. Udokumentowanie trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu nastąpić może przy wykorzystaniu zarówno dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 76 k.p.a., jak i dokumentów prywatnych (np. umowy).
Sąd, orzekając w sprawie III SA/Gd 540/21, zważył, że z przedłożonych do wniosku spółki z 24 czerwca 2019 r. orzeczeń (zwłaszcza z postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt III Kp 844/18) wynika, iż czyn zarzucany przez spółkę, tj. przywłaszczenie mienia w postaci pojazdu marki Renault Trafic Furgon 2,0 DCI, nie nosi znamion czynu zabronionego, lecz może i powinien być oceniany wyłącznie w kontekście ewentualnego nieprawidłowego wykonania umowy leasingu i roszczeń stron w tym zakresie. Leasingobiorca podejmował próby ostatecznego uregulowania sprawy ze stroną w zakresie przeniesienia własności pojazdu, co ostatecznie nie doszło do skutku. Raty leasingowe zostały zapłacone i przekroczyły wartość pojazdu. Nie zostały uregulowane jedynie kary umowne z tytułu zwłoki w płatności kolejnych rat. Ponadto spółka pomimo posiadania wyroku zaocznego w zakresie wydania przedmiotowego pojazdu (wyrok Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt XVI GC 504/14) nie skierowała sprawy do egzekucji komorniczej. Zgodnie z oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 27 lipca 2020 r., jak również zgodnie z uzasadnieniem postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia 22 listopada 2017 r., skarżąca spółka ograniczyła się jedynie do jednokrotnego wystosowania do leasingobiorcy ostatecznego przedsądowego wezwania do wydania pojazdu (pismo z dnia 8 kwietnia 2016 r.), aby następnie, wobec braku odbioru wezwania (pismo wróciło do Spółki z adnotacją "Zwrot Wyprowadził"), podjąć czynności windykacyjne za pośrednictwem G. Sp. z o.o. Sp. komandytowa. Pracownik windykacji Spółki G. w dniu 24 marca 2016 r. udał się z interwencją pod adres: [...] w W. (adres siedziby leasingobiorcy wskazany w umowie leasingu operacyjnego). Na miejscu nie zastał leasingobiorcy. Dowiedział się od administratora budynku, że leasingobiorca wyprowadził się na przełomie 2014/2015, nie podając nowego adresu. Zgodnie z oświadczeniem tego pracownika, nie podejmował on próby dotarcia do dłużnika na adres wskazany w KRS (ul. [...], G. – adres widniejący w KRS na dzień przesłuchania pracownika przez Prokuraturę Rejonową Warszawa-Wola , tj. 18 listopada 2016 r.). Innych prób egzekucji wyroku zaocznego z dnia 25 czerwca 2014 r. spółka nie podejmowała. Za to pismem z dnia 15 września 2016 r. złożyła zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej Warszawa-Wola o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przywłaszczenia pojazdu marki Renault Trafic Furgon 2,0 DCI.
Jak zważył Sąd w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie III SA/Gd 540/21, z okoliczności sprawy wynika zatem, że spółka w istocie inicjowała postępowania karne zamiast doprowadzić do uregulowania sprawy z leasingobiorcą na drodze cywilnej, który - jak wynika m.in. z orzeczenia pochodzącego z 2018 r. - nie tylko podejmował korespondencję ale też sam czynił starania w celu ostatecznego załatwienia sprawy. Jedynymi dokumentami przedstawionymi przez spółkę, wskazującymi na próbę podjęcia załatwienia sprawy na drodze cywilnej jest wyrok zaoczny i wezwanie do wydania rzeczy. Z materiałów i wyjaśnień przedstawionych przez pełnomocnika spółki (zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowego) nie wynika, aby były podejmowane inne próby wyegzekwowania wyroku zaocznego, a sprawa miała swój "ciąg dalszy", w szczególności na drodze egzekucji. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, skarżąca nie mogła wyrejestrować spornego pojazdu, bowiem stan faktyczny sprawy nie przemawia za tym, aby uznać, iż utraciła ona trwale i zupełnie jego posiadanie bez zmiany w zakresie prawa własności. Stan uraty przedmiotowego pojazdu może być bowiem przejściowy. Nawet jeśli przyjąć, że spór skarżącej spółki z leasingobiorcą pojazdu jest długotrwały, to jednak jest w toku i docelowo ma szansę zostać rozstrzygnięty w ramach adekwatnego postępowania (egzekucyjnego lub polubownego), wobec czego nie można w tych okolicznościach twierdzić, że ziściły się warunki, o których mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d.
Wyrokiem z 22 czerwca 2023 r., II GSK 1018/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącej spółki od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W uzasadnieniu wydanego wyroku NSA zważył przede wszystkim, że oświadczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. istotnie jest elementem wniosku w sprawie wyrejestrowania pojazdu i jednocześnie wystarczającym warunkiem do otrzymania pozytywnej dla strony decyzji, ale tylko wówczas, gdy organ administracyjny nie dysponuje przeciwnymi dowodami w tej sprawie. Tymczasem w sprawie niniejszej zostało prawomocnie przesądzone, że przedmiotowy pojazd ani nie został skradziony, ani przywłaszczony. Samo zatem złożenie przez skarżącą spółkę, w okolicznościach niniejszej sprawy, stosownego oświadczenia, nie mogło stanowić spełnienia przesłanki z art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d.
Naczelny Sąd Administracyjny podał, że w stanie faktycznym sprawy skarżąca spółka uzasadnia przesłankę z art. 79 ust. 1 pkt 5 P.r.d. faktem braku zwrotu pojazdu przez leasingobiorcę, prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego nakazującym leasingobiorcy zwrot na rzecz leasingodawcy przedmiotowego pojazdu, pisemnym wezwaniem leasingobiorcy do wydania pojazdu oraz podjęciem czynności windykacyjnych za pośrednictwem G. Sp. z o.o. Sp. k., której pracownik w dniu 24 marca 2016 r. udał się do siedziby leasingobiorcy pod adres wskazany w umowie leasingu, nikogo tam nie zastał i nie podejmował już innych czynności. Także skarżąca spółka nie podjęła żadnych innych czynności egzekucyjnych w związku z posiadaniem prawomocnego wyroku o wydanie przedmiotowego pojazdu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko skarżącej spółki ocenić należy jako zaniechanie w kierunku windykacji przedmiotowego pojazdu, a to z kolei powoduje, że nie można uznać, że nastąpiła trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu przez skarżącą. Gdyby bowiem skarżąca wszczęła postępowanie egzekucyjne i prawidłowo je przeprowadziła, to być może pojazd byłby jej zwrócony. Fakt trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu może być i winien być dowodzony przez stronę za pomocą wielu środków dowodowych i dlatego zaniechanie strony nie może oznaczać tego, że to organy i Sąd I instancji utrzymują stan fikcji prawnej, a właściciel jest pozbawiony prawa wyrejestrowania pojazdu. Ustawa Prawo o ruchu drogowym wyraźnie wyłącza dopuszczalność wyrejestrowania pojazdów z innych przyczyn niż te wymienione w art. 79 ust. 1. Decyzja o wyrejestrowaniu pojazdu jest decyzją związaną. (...) Wyrejestrowanie pojazdu zależy bowiem wyłącznie od wypełnienia przez wnioskodawcę określonych ustawowo przesłanek. W innych przypadkach wniosek właściciela pojazdu nie może być uwzględniony. Ustawa Prawo o ruchu drogowym nie przewiduje bowiem żadnych wyjątków od ustanowionych w niej zasad.
Analiza wniosku skarżącej spółki z dnia 11 kwietnia 2024 r. o wyrejestrowanie tego samego pojazdu, w świetle zapadłych wyżej wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3 marca 2022 r. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2023 r., które to wyroki oraz zawartą w nich argumentację Sąd obecnie orzekający w pełni podzielił, prowadzi do wniosku, że w istocie skarżąca spółka domagała się wydania decyzji wyrejestrowującej pojazd na podstawie okoliczności przemawiąjących w jej ocenie za wypełnieniem przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d.
W tym zakresie należało odnieść się bowiem do treści ww. wniosku spółki w całej jego rozciągłości, nie zaś tylko do tej jego części, w której spółka wskazywała wprost na przepis art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., jako uzasadniający wyrejestrowanie pojazdu. Zaznaczyć bowiem należy, że w dalszej części podania spółka wskazała, że utraciła pojazd, dowód rejestracyjny oraz tablice rejestracyjne, na dowód czego przedłożyła stosowne oświadczenie. Podnosiła również fakt wydania przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie w dniu 28 marca 2024 r. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z wniosku skarżącej spółki mającego prowadzić do zaspokojenia roszczenia wierzyciela. Wskazano w uzasadnieniu tegoż postanowienia, że w toku podjętych czynności nie odnaleziono pojazdu marki Renault Trafic, VIN [...], który podlegał wydaniu zgodnie z tytułem wykonawczym, tj. wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie Sąd Gospodarczy z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt XVI/GC 504/14.
Z treści tak sformułowanego wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów wynikało zatem, że skarżąca spółka – kierując się stanowiskiem zawartym w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych na skutek jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 kwietnia 2021 r. - podjęła inne dalsze czynności egzekucyjne w związku z uzyskaniem prawomocnego wyroku o wydanie przedmiotowego pojazdu.
Sąd stwierdził wobec powyższego, że - wbrew stanowisku organów - z akt sprawy przedłożonych Sądowi wraz ze skargą nie wynika, by pomiędzy sprawami zainicjowanymi wnioskami skarżącej z 24 czerwca 2019 r. i z 11 kwietnia 2024 r. zachodził stan powagi rzeczy osądzonej.
Skarżąca powołała się bowiem na okoliczności wskazujące na zmianę stanu faktycznego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, to jest uwzględnienie w drugim z wniosków kwestii podjęcia czynności zmierzających do wyegzekwowania prawomocnego wyroku zaocznego nakazującego pozwanemu M. Spółce z o.o. wydanie na rzecz skarżącej spółki samochodu marki Renault Trafic VIN [...] i wydanie w tym zakresie postanowienia Komornika Sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które to okoliczności nie były rozpatrywane przy wydaniu przez organ I instancji decyzji z 9 października 2020 r.
Okoliczności wskazywane przez skarżącą, oceniane w ich całokształcie – w tym zatem również dotyczące ww. postanowienia Komornika Sądowego i podjętych przez niego czynności egzekucyjnych, wymagały weryfikacji przez ograny pod kątem wypełnienia przesłanki wyrejestrowania pojazdu przewidzianej w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. To zaś oznaczało konieczność wszczęcia postępowania administracyjnego celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie zmienionego stanu faktycznego sprawy. W tej sytuacji nie zachodziły przesłanki do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, bowiem zawsze, gdy trzeba przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie oceny przesłanek jego prowadzenia, za bezzasadne należy uznać stosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Niedopuszczalna jest bowiem rozszerzająca wykładnia instytucji odmowy wszczęcia postępowania.
Dodać w tym miejscu warto, że kontrola sądowa zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nie mogła obejmować weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych przez spółkę naruszenia przepisu Prawa o ruchu drogowym, w oparciu o które spółka wywodziła, że w sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji o wyrejestrowaniu przedmiotowego pojazdu. Przedmiotem ustaleń organu była bowiem wyłącznie kwestia tożsamości sprawy objętej żądaniem skarżącej i postępowania zakończonego wcześniejszą decyzją ostateczną, przy czym, co należy podkreślić rzeczą organu było dokonanie oceny podniesionych okoliczności przez skarżącą spółkę w celu wyjaśnienia, czy w stosunku do skarżącej zachodzi przesłanka wyrejestrowania pojazdu z uwagi na udokumentowaną trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności (art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d.). Zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta Sopotu natomiast zostało oparte na ustaleniu, że zgłoszone przez spółkę okoliczności nie zmieniają stanu faktycznego w zakresie przesłanki, o której mowa w art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. Prowadzi to do wniosku, że organy w sposób niedopuszczalny - po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, a więc po dokonaniu oceny wartości dowodowej podniesionej przez stronę okoliczności faktycznej - wydały postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe trzeba zauważyć, że twierdzenie organów, jakoby stan faktyczny sprawy był tożsamy ze sprawą już załatwioną wcześniejszą decyzją ostateczną, jest bezzasadne i co najmniej przedwczesne. Wniosek spółki wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, prowadzonego w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu, na które składa się między innymi dokonanie analizy przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Prowadząc ponownie postępowanie organy administracji uwzględnią dokonaną w niniejszym wyroku ocenę prawną (art. 153 P.p.s.a.) i zgodnie z nią rozpoznają wniosek skarżącej z 11 kwietnia 2024 r. o wyrejestrowanie przedmiotowego pojazdu, a następnie podejmą odpowiednie rozstrzygnięcie przewidziane przepisami prawa.
Podsumowując, organy obu instancji naruszyły art. 61a § 1 K.p.a., bowiem nie ustaliły okoliczności uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu.
Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło