III SA/Gd 784/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi A.S. – S. na decyzję Rektora [...] z dnia 8 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W piśmie stanowiącym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Rektora [...] z dnia 8 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając złożony wniosek skarżąca wskazała, że skreślenie jej z listy doktorantów przed rozpoznaniem skargi będzie dla niej nader dotkliwe i uciążliwe. Ponadto skreślenie z listy doktorantów oznacza dla skarżącej konsekwencje naukowe (brak możliwości dalszego rozwoju naukowego) oraz materialne (wstrzymanie wypłaty stypendium doktoranckiego przyznanego decyzją Rektora [...] na rok akademicki 2014/2015). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a., gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Należy w tym miejscu wskazać, że przedmiotem udzielenia tzw. ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (mają być w przyszłości wykonane). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy z kolei rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. W sytuacji, gdy wykonanie decyzji nie polega na zrealizowaniu przez adresata obowiązku zaistnienia stanu zgodnego z rozstrzygnięciem decyzji jej wykonanie należy rozumieć jako spowodowanie przez organ takiego skutku. W tym ostatnim kontekście rozważanie dopuszczalności wstrzymania wykonania aktu administracyjnego może dotyczyć także takiego aktu, którego wykonanie pozostaje jedynie w gestii organu administracji. W ocenie Sądu uznać dodatkowo należy, że wskazane przepisy nie dają podstaw do przyjęcia, że wstrzymanie wykonania aktu obejmuje również takie akty, które już zostały wykonane, to jest wywołały materialne skutki faktyczne i prawne. W takiej sytuacji wstrzymanie wykonania aktu stanowiłoby bowiem swoistą restytucję stanu rzeczy istniejącego przed wykonaniem zaskarżonego aktu. Z powołanych przepisów wynika jedynie dopuszczalność wstrzymania wykonania aktu, który nie został jeszcze wykonany. Przepisy nie dają zaś możliwości wstrzymania skutków, jakie wywołał wykonany już akt (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 410/10; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Po 273/15; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania w realia rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że będące skutkiem wykonania ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich przerwanie nauki i będąca jego następstwem konieczność rozpoczęcia ponownie studiów, nawet przy wzięciu pod uwagę ewentualnej możliwości ich wznowienia, może wiązać się z ryzykiem wystąpienia po stronie uczestnika tych studiów znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niemniej jednak swój materialnoprawny skutek ostateczna decyzja o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich wywiera już z momentem jej wydania i doręczenia stronie. Decyzja taka nie wymaga bowiem, poza ewentualnym wykonaniem następczych czynności technicznych polegających w uproszczeniu na uczynieniu odpowiedniej adnotacji w ewidencji uczestników studiów doktoranckich (wykreślenia z listy uczestników), wydawania żadnych dalszych aktów lub podejmowania dalszych czynności warunkujących wykonanie decyzji. Jak zaś wcześniej wspomniano, w ocenie Sądu wstrzymanie wykonania decyzji nie może być utożsamiane z czasowym wstrzymaniem czy też zawieszeniem jej skutków faktycznych i prawnych (w odniesieniu do decyzji już wykonanej). Wykonanie decyzji ze swej istoty stoi bowiem na przeszkodzie dopuszczalności wstrzymania wykonania takiej decyzji. W tym świetle należy uznać, że dopiero prawomocny wyrok sądu administracyjnego uwzględniający skargę w niniejszej sprawie pozwoli skarżącej na restytucję jej sytuacji prawnej. Jeżeli bowiem skarżąca została skreślona z listy uczestników studiów doktoranckich, to tylko kwestionowanie formalnej i merytorycznej zasadności wydanej decyzji i ewentualne jej wyeliminowanie z obrotu prawnego przez sąd administracyjny może spowodować przywrócenie statusu, jaki skarżąca miała przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2008 r. (sygn. akt I OZ 896/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) skutki już wykonanej decyzji mogą być niwelowane jedynie przez pozytywne dla skarżącego orzeczenie sądu uwzględniające skargę, a nie przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Powyższe ustalenia prowadzić musiały do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.