III SA/Gd 83/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska ( spr. ) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 27 października 2010 r. Burmistrz Miasta [...] po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem "A" Sp. z o.o. w [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) orzekł o wymeldowaniu G.M. z pobytu stałego w domu położonym w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż G. M. opuściła miejsce pobytu stałego we wrześniu 2008 r., kiedy to wyjechała czasowo do [...], a po powrocie nie zamieszkała w lokalu, przy czym zarówno okoliczności, w jakich nastąpiło opuszczenie lokalu jak i to, z jakich przyczyn G. M. do lokalu nie powróciła są sporne. M. M. twierdzi, że G.M. opuściła lokal trwale i dobrowolnie, zaś G. M. – że uczyniła to w wyniku awantury, a po powrocie z [...] w grudniu 2008 r. do domu nie została wpuszczona. Zamieszkuje w kontenerze w [...] przy ul. [...] twierdząc, że domu w [...] nie opuściła trwale. W dniu 22.03.2010 r. małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód, toczą się postępowania dotyczące podziału majątku wspólnego stron, w wyroku rozwodowym sąd nie orzekał o sposobie korzystania z mieszkania. Organ dodał, że o trwałym opuszczeniu mieszkania przy ul. [...] w [...] przez G. M. świadczy również fakt, iż strona nie występowała z powództwem o przywrócenie posiadania mieszkania. W odwołaniu od decyzji G. M. zarzuciła, że decyzja organu I instancji jest błędna, a w szczególności - błędne jest ustalenie, iż odwołująca się trwale i dobrowolnie opuściła miejsce wspólnego zamieszkiwania z rodziną. Organ nie wziął pod uwagę m.in. ustaleń poczynionych w toku postępowania rozwodowego, z których wynika, ze odwołująca się została podstępnie pozbawiona całego majątku przez byłego męża, nie została wpuszczona do wspólnego mieszkania, w którym zresztą, z obawy o nękanie przez M. M., obawia się zamieszkiwać, co nie oznacza, że opuściła wspólny dom trwale i dobrowolnie. Świadczy o tym, między innymi, fakt, że we wniosku o podział majątku wspólnego odwołująca domaga się przyznania jej nieruchomości zabudowanej domem przy ul. [...] w [...]. Przeczy to przyjętej przez organ I instancji ocenie, że skarżąca nie podejmowała środków prawnych w celu powrotu do domu, z którego została wymeldowana. Wojewoda [...] decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Burmistrza Gminy [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że z okoliczności sprawy wynika, iż mieszkanie przy ul. [...] w [...] utraciło charakter tzw. centrum życiowego G. M. od przeszło dwóch lat, upłynął też termin do wniesienia powództwa o przywrócenie utraconego posiadania lokalu, zatem brak działania skarżącej w tej materii stanowi podstawę do przyjęcia, że opuszczenie przedmiotowego lokalu ma charakter dobrowolny i jest trwałe. Utrzymywanie zameldowania w domu w [...] stanowiłoby fikcję meldunkową, bowiem meldunek ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu osoby, a w tym przypadku odwołująca się przebywa w [...] od ponad dwóch lat. W przypadku powrotu G. M. do domu w [...] odwołująca się winna się tam zameldować. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku G. M. wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji, o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, w szczególności – organ odwoławczy winien zweryfikować, czy istotnie jest tak, że skarżąca opuściła lokal z zamiarem opuszczenia go na stałe, wykazując chęć przeniesienia swego centrum życiowego w nowe miejsce. W [...] przy ul. [...] skarżąca przebywa i zamieszkuje prowizorycznie, a nie wykazuje chęci powrotu do domu w [...] obawiając się nękania ze strony byłego męża, co nie oznacza, że nie wyrażała woli powrotu do tego domu. Organ nie rozważył okoliczności odnośnie negatywnych zachowań byłego męża skarżącej, nie przywiązał wagi do starań skarżącej o zapewnienie sobie centrum życiowego przy ul. [...] w [...]. Skarżąca nie podziela również poglądu organu II instancji, iż nie podjęła środków prawnych – w danej sytuacji najbardziej skutecznych i celowych – do przywrócenia sobie praw do domu przy ul. [...] w [...]. Zdaniem skarżącej prowadzone starania o podział majątku, w tym – o prawo własności domu w [...], jest takim właśnie środkiem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi nie znajdując podstaw do zmiany wcześniejszego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), który stanowił podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle cytowanego przepisu, organ administracji dokonuje czynności wymeldowania w sytuacji opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Nie ma przy tym znaczenia to czy strona miała, czy też nadal ma uprawnienie do przebywania w tym miejscu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., sygn. akt V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Należy przy tym podkreślić, iż tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r. sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831). Biorąc pod uwagę powyższe, rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącej wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy skarżąca opuściła miejsce dotychczasowego pobytu i czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, charakter trwały i dobrowolny. Wskazać należy, iż ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd doszedł do wniosku, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniony został w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Organy ustaliły, że lokal przy ul. [...] w [...] utracił charakter tzw. centrum życiowego skarżącej od przeszło dwóch lat, upłynął też termin do wniesienia powództwa o przywrócenie utraconego posiadania lokalu, zatem brak działania skarżącej w tej materii stanowił podstawę do przyjęcia, że opuszczenie przedmiotowego lokalu ma charakter dobrowolny i jest trwałe. Opierając się na właściwie dokonanych ustaleniach uznać należało spełnienie wymaganej prawem przesłanki do wymeldowania skarżącej z miejsca stałego zameldowania - w postaci niewątpliwego ustania jej pobytu w spornym lokalu. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd zauważa, że na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się sytuacje, w których wprawdzie opuszczenie lokalu następuje pod przymusem lub w wyniku bezprawnego usunięcia, ale osoba nie korzysta ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania. Sąd zgadza się w tej kwestii z organem orzekającym, iż niezainicjowanie przez skarżącą tego rodzaju postępowania świadczy o braku skuteczności jej działań w celu powrotu do mieszkania. W tym miejscu warto przytoczyć prezentowany w orzecznictwie i aprobowany przez Sąd w niniejszym składzie pogląd, iż dla ustalenia przesłanek wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych istotne jest nie tylko, kiedy skarżąca opuściła lokal, w którym była zameldowana, ale również jest istotne, że w chwili wydawania decyzji o wymeldowaniu tam nie przebywała. Nie jest również najważniejsze, że do opuszczenia tego lokalu skarżąca została przymuszona, jeżeli skutecznie nie zdołała przywrócić naruszonego posiadania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 1987/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie pozostaje eksponowana w skardze okoliczność podejmowania przez skarżącą starań o podział majątku, w tym – o prawo własności domu w [...] przy ul. [...]. Pamiętać należy, iż zarówno instytucja zameldowania, jak i wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie - nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to wyłącznie czynności, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Nawet w przypadku przywrócenia prawa własności domu w [...] skarżąca może tam nie zamieszkać i w tym znaczeniu jest to okoliczność nieistotna z punktu widzenia prowadzenia ewidencji miejsca pobytu osób. Z podanych wyżej względów skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlegała oddaleniu o czym orzeczono w sentencji wyroku.