III SA/Gd 852/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 852/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 sierpnia 2016 r. wydaną w sprawie świadczenia wychowawczego. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony M. J. w dniu 29 grudnia 2016 r. W dniu 29 grudnia 2016 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. W następstwie rozpoznania tego wniosku skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w G. wyznaczyła do sprawy adwokata i pismem z dnia 15 lutego 2017 r. poinformowała o tym Sąd. W dniu 20 lutego 2017 r. zwrócono się do wyznaczonego pełnomocnika skarżącej o oświadczenie, czy wykonywanie usług na zasadzie prawa pomocy wchodzi w zakres prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi z dnia 22 lutego 2017r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że usługi na zasadzie prawa pomocy wchodzą w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Z kolei zarządzeniem z dnia 31 marca 2017 r. wezwano Okręgową Radę Adwokacką w G. do nadesłania informacji zawierającej wskazanie daty doręczenia wyznaczonemu pełnomocnikowi zawiadomienia o wyznaczeniu. W odpowiedzi Rada poinformowała Sąd, że zawiadomienie zostało odebrane przez kancelarię wyznaczonego pełnomocnika w dniu 20 lutego 2017 r. ( w załączeniu kopia potwierdzenia odbioru pisma). Pismem z dnia 24 lipca 2017 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyżej wymienionego wyroku, składając jednocześnie skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik wskazał, że dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 17 lipca 2017 r. w trakcie analizy akt sprawy, tj. po zapoznaniu się z wykonanymi przez upoważnionego substytucyjnie adwokata fotokopiami akt. W tym dniu doszło do pierwszej możliwej czynności, za pomocą której pełnomocnik mógł się zapoznać z aktami sprawy i powziął wiadomość o uprawomocnieniu się wyroku. Zaznaczył, że nie doręczono mu odpisu wyroku Sądu z dnia 1 grudnia 2016 r. Nadto, powołując się na treść art. 177 § 3 p.p.s.a stwierdził, że wyznaczenie do reprezentowania strony będzie skuteczne dopiero z momentem stworzenia pełnomocnikowi możliwości świadczenia pomocy prawnej stronie. Zdaniem pełnomocnika brak podstaw do uznania, że doszło do skutecznego wyznaczenia pełnomocnika z urzędu w sytuacji kiedy zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej ogranicza się jedynie do wskazania osoby wyznaczonej, z pominięciem okoliczności wskazanych przez Sąd w piśmie skierowanym do Rady o wyznaczenie pełnomocnika. Zdaniem wnioskodawcy nie ponosi on winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 177 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej skrócie jako "p.p.s.a.", w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W myśl art. 86 § 1 p.p.s..a, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w okresie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie też z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Należy wskazać, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone przesłanki przywrócenia terminu zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Powszechnie akceptowany w orzecznictwie jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 752/13, 24 października 2016 r. sygn. akt I FZ 267/16 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przystępując do merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że został on złożony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wraz z wnioskiem pełnomocnik skarżącej złożył również skargę kasacyjną, a więc dopełnił czynności, której nie dokonał w terminie. Jednakże okoliczności podniesione przez pełnomocnika w motywach wniosku nie dowodzą braku jego winy w uchybieniu terminu i z całą pewnością nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Przede wszystkim na podkreślenie zasługuje fakt, że uchybienie terminu zostało dokonane przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej będącego adwokatem. Należy nadmienić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który reprezentuje stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona reprezentowana przez pełnomocnika ponosi ryzyko ujemnych skutków jego niestarannego zachowania. Wobec tego, przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt I OZ 520/17). W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują, że pełnomocnik ponosi winę w uchybieniu terminu. Jak wynika z akt sprawy wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej został powiadomiony o wyznaczeniu przez Okręgową Radę Adwokacką w G. w dniu 20 lutego 2017 r. (karta 59 akt sprawy). Nadto Sąd wezwał pełnomocnika do oświadczenia czy wykonywanie usług na zasadzie prawa pomocy wchodzi w zakres prowadzonej działalności gospodarczej. Pełnomocnik w dniu 24 lutego 2017 r. wysłał odpowiedź do Sądu. Nadto, w dniu 4 maja 2017r. ORA przesłała do Sądu za pośrednictwem telefaxu pismo informujące o dacie powiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, z którego wynika, że zostało wysłane do wiadomości również pełnomocnikowi. Nie ma zatem wątpliwości, że pełnomocnik miał pełną świadomość o wyznaczeniu go w niniejszej sprawie i winien był niezwłocznie podjąć niezbędne czynności. Tymczasem od dnia 20 lutego 2017 r. nie zostały podjęte żadne czynności, a wniosek o wykonanie fotografii z akt sprawy został złożony dopiero w dniu 17 lipca 2017r. W ocenie Sądu nie jest żadnym usprawiedliwieniem fakt, że pełnomocnikowi skarżącej nie przesłano odpisu wyroku z dnia 1 grudnia 2017 r. W tym zakresie można wskazać, że Sąd informował Okręgową Radę Adwokacją o wydaniu wyroku oddalającego skargę, co stanowi wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 253 § 1 p.p.s.a. Niewątpliwie przy zachowaniu właściwej staranności pełnomocnik skarżącej mógł dowiedzieć się o wydaniu tego wyroku w Sądzie, jak i w Okręgowej Radzie Adwokackiej w G. Wynika z powyższego, że przez okres prawie pięciu miesięcy od otrzymania informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu adwokat A. G. nie uczynił nic ażeby ustalić stan sprawy, w której miał reprezentować skarżącą. Zauważyć należy, że nic nie stało na przeszkodzie ażeby informacje w tym przedmiocie otrzymać telefonicznie. W ocenie Sądu, już z chwilą doręczenia zarządzenia o wyznaczeniu danej osoby jako pełnomocnika z urzędu, pełnomocnik jest zobligowany do zapoznania się ze sprawą i podjęcia czynności bez zbędnej zwłoki celem zapoznania się z aktami sprawy. Porównując daty zawiadomienia o wyznaczeniu i datę złożenia wniosku wraz ze skargą kasacyjną należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącej nie dochował staranności w szybkim zapoznaniu się z aktami sprawy. Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że prezentowane we wniosku stanowisko, że nie doszło w sprawie do skutecznego wyznaczenia pełnomocnika z urzędu, jest niezasadne. Nie można – ze wskazanych wyżej przyczyn - podzielić również poglądu pełnomocnika, że nie zostały mu stworzone możliwości świadczenia pomocy prawnej, bowiem w piśmie ORA pełnomocnik nie został powiadomiony o stanie sprawy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OZ 374/17: "To, że w zawiadomieniu o wyznaczeniu (...) pełnomocnikiem z urzędu w sprawie nie wskazano, iż wyznaczony jest do sporządzenia skargi kasacyjnej, nie podważa oczekiwania, że pełnomocnik z chwilą jego wyznaczenia w sprawie winien niezwłocznie zasięgnąć wiedzy o jej sprawy i ustalić powinne działania. (...) od pełnomocnika wyznaczonego z urzędu można oczekiwać postawy czynnej, nie zaś biernej, a zatem po wyznaczeniu powinien on sam powziąć czynności celem dowiedzenia się, czy i jakie w sprawie biegną terminy." Powyższe stanowisko NSA, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje i podziela. Jak wskazano wcześniej, obowiązkiem wnioskodawcy było uwiarygodnienie stosowaną argumentacją, że dochowano staranności w zachowaniu terminu, a mimo podjętych wysiłków nie zdołano zapobiec negatywnym konsekwencjom tego uchybienia. W stanie faktycznym sprawy okoliczności takich – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – nie uprawdopodobniono, co uzasadniało odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.