III SA/Gd 868/17

WyrokWSA w Gdańsku2019-02-07

Skład orzekający: Jacek Hyla, Bartłomiej Adamczak, Paweł Mierzejewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy urlop rodzicielski żony, skutkujący obniżeniem jej dochodu, stanowi "utratę dochodu" w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która powinna zostać uwzględniona przy ustalaniu kryterium dochodowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że urlop rodzicielski żony, powodujący obniżenie jej dochodu, stanowi "utratę dochodu" w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organy administracji błędnie pominęły tę okoliczność, opierając się wyłącznie na dochodach z roku 2014 i nie badając faktycznego obniżenia dochodu rodziny w związku z urlopem rodzicielskim. W związku z tym zaskarżone decyzje zostały uchylone.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza ustawowe kryterium 800 zł, opierając się na dochodach z 2014 r. i częściowo z 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący podniósł, że jego żona od maja 2017 r. przebywa na urlopie rodzicielskim, co znacząco obniżyło dochód rodziny, a dochód na osobę wynosi 722,01 zł.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 sierpnia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 23 czerwca 2017 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 czerwca 2017 r. nr [...]. Wnioskiem z dnia 31 maja 2017 r. M. R. (dalej zwany "stroną" albo "skarżącym") wystąpił do Prezydenta Miasta o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko A. R. (ur. 24 grudnia 2016 r.). Decyzją z dnia 23 czerwca 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 18, art. 20, art. 22 i art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195; dalej w skrócie jako "ustawa"), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) oraz art. 104, art. 107 i art. 130 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej w skrócie jako "k.p.a.") Prezydent Miasta odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że ustalony dochód miesięczny rodziny strony wynosi 2.663,16 zł netto. Przy wyliczeniu dochodu organ pierwszej instancji uwzględnił dochód matki dziecka – E. R. z roku 2014 (w wysokości 23.844,93 zł netto) oraz dochód wnioskodawcy za drugi miesiąc pracy – kwiecień 2015 r. (uzyskany w następstwie podjęcia zatrudnienia od dnia 2 marca 2015 r.) w wysokości 676,08 zł netto. Zatem dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie obliczony w następujący sposób (23.844,93 zł : 12 + 676,08 zł = 2.663,16 : 3) wynosi 887,72 zł i przekracza maksymalny dochód określony w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (800 zł.) Strona odwołała się do decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że organ dokonał błędnych obliczeń. W szczególności w związku z przebywaniem żony strony na urlopie rodzicielskim od maja 2017 r. otrzymuje ona niższe wynagrodzenie. Według obliczeń strony ich dochód wynosi 722,01 zł netto na osobę w rodzinie, zatem świadczenie powinno zostać przyznane. Do odwołania dołączone zostało zaświadczenie z dnia 4 lipca 2017 r. wystawione przez pracodawcę E. R. – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. dotyczące kwoty otrzymywanego przez E. R. zasiłku rodzicielskiego. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieni wydanej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 tej ustawy). Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Stosownie do treści art. 2 pkt 2 ustawy dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z kolei w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ustawy). W myśl art. 48 ust. 1 i ust. 2 ustawy, w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia wejścia w życie ustawy, to jest od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Ustalając dochód rodziny organ pierwszej instancji wziął pod uwagę wskazane wyżej przepisy, a także okoliczności wynikające z uzyskanych w toku postępowania dowodów odnośnie wysokości dochodu rodziny osiągniętego w roku 2014, w tym dochodów utraconych i uzyskanych. Źródłem tego dochodu jest wynagrodzenie E. R. (łącznie 23.844,93 zł) osiągnięte w roku 2014. Taki stan rzeczy potwierdza otrzymana droga elektroniczną weryfikacja danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów. Z kolei strona w dniu 31 października 2014 r. przestała pracować, a zatem jej dochód za 2014 r. należało uznać za utracony. Od dnia 2 marca 2015 r. do chwili obecnej M. R. pozostaje w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę a wysokość wynagrodzenia za drugi miesiąc pracy to jest za kwiecień 2015 r. stanowi kwota 676,08 zł netto. W związku z powyższym, w wyniku powiększenia dochodu rodziny o miesięczną kwotę dochodu uzyskanego w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy otrzymano dochód w kwocie 2.663,16 zł (23.844,93 zł : 12 miesięcy = 1.987.07 zł + 676,08 zł), co oznacza że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 887,72 zł (2.663,16 zł: 3 osoby). Doszło zatem do przekroczenia ustawowej kwoty kryterium dochodowego i nie można było przyznać stronie prawa do świadczenia wychowawczego. W ocenie Kolegium powołane w odwołaniu zarzuty nie dają podstawy do zmiany decyzji organu pierwszej instancji. Wysokość dochodu osiągniętego przez małżonkę strony w 2014 r. wynika z weryfikacji dochodów za rok 2014 otrzymanej z Ministerstwa Finansów. Aktualna sytuacja finansowa związana z wysokością dochodu jaką z tytułu zatrudnienia osiąga członek rodziny nie zmienia faktu związanego z rzeczywistą wysokością dochodu osiągniętego w 2014 r. Ponadto działając zgodnie z art. 7 ust. 3 cyt. ustawy organ zobowiązany był do uwzględnienia w sytuacji dochodowej rodziny uzyskania przez stronę dochodu, który został uzyskany w kwietniu 2015 r., co przesadziło o przekroczeniu kryterium dochodowego przewidzianego ustawą i odmową przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. M. R. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna oraz zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres od 1 maja 2017 r. do 30 września 2017 r. w kwocie po 500 zł za każdy miesiąc. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7, art. 77, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a tym samym uniemożliwienie mu nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na syna. Skarżący podkreślił, że dochód jego rodziny w przeliczeniu na osobę począwszy od miesiąca maja 2017 r. nie przekracza kwoty 800 zł miesięcznie, bowiem po odliczeniu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne i składki zdrowotnej wynosi on 722,01 zł. W związku z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci skarżący podniósł, że jego rodzina utraciła część dochodu. Przy czym utrata nie nastąpiła z powodu rozwiązania umowy o pracę, czy też zmiany pracodawcy i wysokości wynagrodzenia, jak przewidziano w ustawie, ale w momencie korzystania z urlopu rodzicielskiego przez jego żonę – E. R. od maja 2017 r. Dlatego też Kolegium powinno wziąć pod uwagę sytuację faktyczną, a nie dochody z 2014 oraz 2015 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt III SA/Gd 889/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: Czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie? W związku z powyższym pytaniem prawnym postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało zawieszone postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie uzyskał odpowiedzi na powyższe pytanie, gdyż postanowieniem z dnia 7 listopada 2018r. (sygn. akt P 6/17) Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2019 r. postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało podjęte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności bądź też celowości. Sąd administracyjny nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyganie sprawy przez sąd następuje ponadto bez związania go zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze tak zakreślone ramy kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres świadczeniowy następujący po wejściu w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z mocy art. 48 ust. 1 tej ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczynał się z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończył się dnia 30 września 2017 r. Zgodnie z art. 48 ust. 2 cyt. ustawy w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Takim przepisem jest m.in. art. 7 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji jak i w skardze skarżący wskazywał, że jego żona od maja 2017 r. otrzymuje niższe wynagrodzenie (od tego z roku 2014), gdyż przebywa na urlopie rodzicielskim. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że aktualna (z daty złożenia wniosku o świadczenie) sytuacja dochodowa członka rodziny nie zmienia faktu związanego z rzeczywistą wysokością dochodu osiągniętego przez członka rodziny skarżącego w 2014 r. Pominięcie podnoszonych przez skarżącego rzutuje w ocenie Sądu na ocenę prawidłowości wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy (w brzmieniu z dnia wydania zaskarżonej decyzji) ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a)uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.), f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, h) utratą świadczenia rodzicielskiego, i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2018 r. (sygn. akt I OSK 1728/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) wyrażono stanowisko, że ustawodawca definiując pojęcie "utraty dochodu" jako "utraty dochodu" spowodowanej określonymi zdarzeniami, w istocie nie określił treści zwrotu "utrata dochodu", a jedynie wskazał, że w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci utrata dochodu stanowi następstwo ściśle określonych w ustawie okoliczności wymienionych w katalogu wskazanym w art. 2 pkt 19, w sposób wyraźny przesądzając zasadniczo to, że utrata dochodu będąca następstwem innych okoliczności niż wskazane w powyższym przepisie nie jest utratą dochodu w rozumieniu ustawy. Należy zatem przyjąć, że zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci należy traktować jako przesłanki nierozerwalnie związane z rozumieniem zwrotu "utrata dochodu", a w konsekwencji jako zdarzenia, które należy rozważać w kontekście treści tego właśnie zwrotu. W języku polskim słowo "utrata" rozumiane jest jako strata, zanik, ubytek, "fakt, że ktoś (rzadziej coś) został pozbawiony kogoś lub czegoś" (zob.: B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Tom 2, Warszawa 1999, s. 487). W odniesieniu do pojęcia dochodu trzeba zatem przyjąć, że o "utracie dochodu" należy mówić w sytuacji jego "straty, zaniku, ubytku", a zatem zarówno w sytuacji, gdy określona osoba przestała uzyskiwać jakikolwiek dochód, jak i w sytuacji, gdy jej dotychczasowy dochód uległ częściowemu zmniejszeniu. Zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci to zatem zdarzenia wpływające w ten właśnie sposób na dochody określonej osoby. Tak też należy wykładać istotne w realiach niniejszej sprawy przesłanki "utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jako zdarzeń powodujących utratę dochodu. Skoro "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" czyli "strata, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, bądź też powodującym, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu, to nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów. Aktualna sytuacja finansowa determinowana jest nie tylko nawiązaniem lub rozwiązaniem stosunku pracy bądź podjęciem lub zakończeniem zatrudnienia w inny sposób, lecz również wszelkimi zmianami związanymi z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływającymi na zmniejszenie jej dochodów. Dokonując wykładni art. 2 pkt 19 lit. c. należy mieć w ocenie Sądu nadto cel wprowadzenia do systemu prawnego ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który wyeksponowany jest w art. 4 ust. 1. Jest nim "częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych". To z kolei oznacza, że obowiązkiem zarówno organów stosujących tę ustawę, jak i sądu kontrolującego ich działania, jest poszukiwanie takiej wykładni przepisów, która w sposób jak najpełniejszy pozwoli cel ten osiągnąć. Literalna wykładnia tego przepisu mogłaby rzeczywiście prowadzić do konkluzji, iż dotyczy on sytuacji ustania zatrudnia lub innej pracy zarobkowej. Trzeba jednak pamiętać o tym, iż na organach prowadzących postępowanie administracyjne ciąży obowiązek przestrzegania praworządności, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (por. art. 7 k.p.a.). Przywołany wyżej art. 4 ust. 1 ustawy kreuje właśnie ów "słuszny interes" strony, który manifestuje się w roszczeniu obywatela do uzyskania świadczenia wychowawczego, co organ winien brać pod uwagę na każdym etapie postępowania, odwołując się zarazem do takiej wykładni, której zastosowanie pozwoli ten interes urzeczywistnić. Zdaniem Sądu częściowa utrata dochodu, która powoduje obniżenie łącznego dochodu w rodzinie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego daje podstawę do uwzględnienia takiego wniosku, o ile spełnione są pozostałe ustawowe przesłanki. Wykładni art. 2 pkt 19 lit. c ustawy nie można ograniczać wyłącznie do sytuacji, w której stosunek pracy ustał. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zawężenia kręgu potencjalnych beneficjentów przewidzianego w tej ustawie świadczenia, co niewątpliwie byłoby nie tylko sprzeczne z intencją ustawodawcy wyrażoną w powołanym wcześniej art. 4 ust. 1 ustawy, lecz również z proklamowaną w art. 32 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) zasadą równości. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 października 2017 r.; sygn. akt I OSK 817/17; z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 378/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1380/17; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2018 r.; sygn. akt I SA/Wa 256/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywania jak i treść decyzji wydanej przez Kolegium uznać należy, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy a limine pominął konieczność analizy argumentacji podniesionej w odwołaniu z uwzględnieniem treści art. 2 pkt 19 lit. c ustawy. Odnosząc się do argumentacji skarżącego zawartej w odwołaniu organ odwoławczy wskazał bowiem jedynie, że aktualna sytuacja finansowa (determinowana wysokością dochodu jaką z tytułu zatrudnienia osiąga członek rodziny) nie zmienia faktu związanego z rzeczywistą wysokością dochodu osiągniętego w 2014 r. Wskazać należy, że na organach prowadzących postępowanie administracyjne ciąży obowiązek przestrzegania praworządności, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (por. art. 7 k.p.a.). Przywołany wyżej art. 4 ust. 1 ustawy kreuje słuszny interes strony do uzyskania świadczenia wychowawczego, co organ winien brać pod uwagę na każdym etapie postępowania, odwołując się zarazem do takiej wykładni, której zastosowanie pozwoli ten interes urzeczywistnić. W niniejszej sprawie organy zaniechały poczynienia, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ustaleń co do okresu obniżenia dochodu żony skarżącego i różnicy wysokości świadczeń pieniężnych otrzymywanych przez żonę skarżącego w związku z korzystaniem przez nią z urlopu rodzicielskiego, co miało znaczenie przy ustalaniu dochodu rodziny (w świetle art. 7 ust. 1 ustawy). Z akt przedstawionych Sądowi nie wynika co prawda, czy organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji z dnia 23 czerwca 2016 r. posiadał wiedzę o tym, że żona skarżącego od dnia 1 maja 2017 r. przebywa na urlopie rodzicielskim, w związku z którym otrzymuje zasiłek rodzicielski. W sprawie nie ma jednakże jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że organy obydwu instancji zaniechały poczynienia ustaleń co do okresu obniżenia dochodu żony skarżącego i różnicy wysokości świadczeń pieniężnych otrzymywanych przez żonę skarżącego w związku z korzystaniem przez nią z urlopu rodzicielskiego. W konsekwencji brak uwzględnienia przez organy obydwu instancji treści art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 19 lit. c ustawy, wykładanych jak wyżej i odmowa przyznania żądanego świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy muszą być uznane za wadliwe. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił wydane w sprawie decyzje, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. W dalszym toku postępowania organ pierwszej instancji będzie miał na uwadze powyższe wskazania, w szczególności przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 2 pkt 19 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych z uwzględnieniem przedstawionej powyżej wykładni pozwoli na ocenę, czy skarżący spełnia przesłanki do uzyskania żądanego świadczenia wychowawczego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło