III SA/Gd 900/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. G. na czynności pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanawia: odrzucić skargę. I. G. (dalej także jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynności pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako: "p.p.s.a") jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie przedmiotem swej skargi skarżący uczynił bezprawne - jego zdaniem - czynności pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. sądu administracyjne kontrolują akty lub czynności albo bezczynność organów administracji publicznej. Natomiast spośród spraw z zakresu ubezpieczenia społecznego, kontroli sądów administracyjnych podlegają jedynie decyzje w sprawie świadczenia w drodze wyjątku oraz decyzje w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stosownie do treści art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 1a) ustalania płatnika składek; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych (ust. 1). Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (ust. 2). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (ust. 3). Właściwym sądem do rozpoznania ww. spraw jest sąd powszechny, który działa w tym wypadku, na podstawie regulacji zawartych w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.), dokładnie Działu III - postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że osoba niezadowolona z działania lub zaniechania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub jego pracowników może wnieść skargę do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skargi i wnioski wpływające do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych załatwiane są zgodnie z przepisami: działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz. U. z 2002 r., poz. 46). Przedmiotem takiej skargi mogą być wszelkie czynności prawne i faktyczne lub też nie podjęcie czynności przez Zakład lub jego pracowników. W szczególności może nim być: zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań, naruszenie praworządności, naruszenie interesów skarżących, przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Zaznaczyć jednakże należy, że w orzecznictwie sądowym panuje ugruntowany już pogląd, że tryb "ogólnoskargowy" (art. 221-240 Kodeksu postępowania administracyjnego) jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi). Skarga z art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2000 r., sygn. akt III SAB 108/99; z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 395/06; z dnia 19 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 1472/13, postanowienie WSA w Opolu z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Op 5/20). Reasumując, sąd administracyjny nie jest uprawiony do objęcia kontrolą sprawy, w ramach której skarżący zarzuca nieprawidłowości w działaniach pracowników ZUS, gdyż nie ma ona charakteru sprawy powierzonej kontroli sądowoadministracyjnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).