III SA/Gd 93/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. i W. D. o wyłączenie sędziego NSA A. O. od orzekania w sprawie III SA/Gd 93/16 ze skargi R. D. i W. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości postanawia: oddalić wniosek. W piśmie procesowym z dnia 5 sierpnia 2016 r. (data wpływu do tut. Sądu) R. D. i W. D. wnieśli o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie "Przewodniczącego Sędziego" wskazując jako powód obraźliwe i poniżające nazwanie ich w wydanych przez Sędziego NSA A. O. postanowieniach mianem "P. D., P. D.". Dnia 12 września 2016 r. Sędzia NSA A. O. złożyła wyjaśnienie, o którym mowa w art. 22 § 2 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1/ w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2/ swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3/ osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4/ w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5/ w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6/ w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a/ dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7/ w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). W myśl natomiast art. 19 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego od udziału w sprawie na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Stosownie do art. 22 § 1 p.p.s.a., o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa, wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego wyznaczonego do orzekania w danej sprawie. Oznacza to, że o zasadności wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy wskazuje on określonego sędziego/sędziów, a jednocześnie oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego/sędziów są uzasadnione. W niniejszej sprawie powodem złożenia wniosku o wyłączenie od orzekania wyznaczonego do sprawy o sygn. akt III SA/Gd 93/16 Sędziego sprawozdawcy (przewodniczącego) była zastosowana przez Sędziego NSA A. O. w uzasadnieniu postanowienia, w odniesieniu do obojga skarżących razem, forma gramatyczna ich nazwiska (D.), użyta w liczbie mnogiej (tj. D.) i w określonym przypadku (tj. D.), która w odczuciu wnioskodawców była "wysoce naganna i obraźliwa" w odniesieniu do nich. W złożonym wniosku o wyłączenie sędziego wnioskodawcy nie wskazali żadnych innych powodów uzasadniających ich żądanie. Mając to na uwadze należy wskazać, że w orzecznictwie podnosi się, iż wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008/6/97). Nie może tym samym ta instytucja prawna służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09, LEX nr 574751). Podkreśla się także, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być wyłącznie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie, że dany sędzia np. dyskryminuje stronę wobec organu administracyjnego, nadużywa władzy sądowej czy działa w zmowie z organem administracji, gdyż każdorazowo konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych okoliczności, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 100/09, LEX nr 518262 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OZ 622/10, LEX nr 741873). Wskazuje się też, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego lub sędziów w danej sprawie musi być realna, a zatem nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z nadmiernej wrażliwości strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 1224/10, LEX nr 795348). W złożonym wniosku o wyłączenie w niniejszej sprawie sędziego, R. D. i W. D. nie wskazali żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wydanie takiego rozstrzygnięcia. Nie wykazali bowiem, że istnieją takie okoliczności, które skutkowałyby wyłączeniem sędziego z mocy prawa, jak również, że istnieją okoliczności tego rodzaju, iż mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co bezstronności w niniejszej sprawie wskazanego we wniosku sędziego. Wyłącznie subiektywne przekonanie wnioskodawców o niepoprawnym użyciu przez Sędziego NSA A. O. w treści uzasadnienia wydanego orzeczenia formy gramatycznej ich nazwiska w określonej deklinacji liczby mnogiej (tj. w przypadku: mianownika, dopełniacza czy biernika), nie może wskazywać na stronniczość ww. Sędziego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Jednocześnie ze złożonych w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a. przez Sędziego NSA A. O. wyjaśnień nie wynika, by w sprawie zachodziły jakiekolwiek przesłanki wyłączenia sędziego zawarte w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu wniosku.