III SA/Gd 96/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 11 grudnia 2017 r. nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2017 poz.1261) oraz § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013, poz.1367), po rozpatrzeniu odwołania "A" S.A. od decyzji Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 października 2017 r. znak [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej u J. K. – przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołostawowe barku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że sprawa stwierdzenia choroby zawodowej u J. K. była już trzykrotnie rozpoznawana przez organ I instancji, przy czym wcześniejsze decyzje Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 listopada 2014 r. oraz z dnia 26 kwietnia 2016 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej u wyżej wymienionego, zostały uchylone przez organ odwoławczy ze wskazaniami dotyczącymi uzupełnienia materiału dowodowego. W ocenie organu odwoławczego decyzja Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 października 2017 r. znak [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej została aktualnie wydana na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego, z którego wynika, że rozpoznana u J. K. choroba mieści się w katalogu chorób zawodowych i powstała w związku z wykonywaną przez niego pracą. W tym zakresie organy oparły się na karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 17 lipca 2017 r. oraz orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. z dnia 8 sierpnia 2014 r. nr [...] o rozpoznaniu u J. K. choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołostawowe barku (wymienione w pozycji 19/4 załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Wskazano, że z karty oceny narażenia zawodowego wynika, ze J. K. był zatrudniony na następujących stanowiskach: w latach 1971-1993 jako ślusarz, mechanik – ślusarz, monter kadłubów okrętowych w Stoczni [...] w G., w latach 1993-1995 jako monter kadłubów okrętowych - kowal konstrukcji stalowych w "B" S.A. w G. (obecnie "C" S.A.), w latach 1995 – 2013 jako monter kadłubów okrętowych, kowal konstrukcji stalowych w "A" S.A., a obecnie przebywa na emeryturze. J. K. był w "A" S.A. narażony na wymuszoną pozycję ciała – czynności wykonywane w pracy wymagały unoszenia rąk ponad poziom barków i głowy wraz z używaniem siły kończyn górnych. Co do pozostałych zakładów pracy stwierdzono brak danych o narażeniu. Podkreślono, że karta oceny narażenia zawodowego, została sporządzona w dniu 17 lipca 2017 r. przez upoważnionego pracownika Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego (zastępując wcześniejsze karty oceny narażenia zawodowego). Zgodnie z udzielonymi wytycznymi - na prośbę organu – w piśmie z dnia 12 lipca 2017 r. znak [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w udzielił dodatkowych wyjaśnień w sprawie. W piśmie tym jednostka orzecznicza I stopnia podtrzymała stwierdzenie, że jedynym zakładem pracy w którym istniało udokumentowane narażenie zawodowe J. K. na sposób wykonywania pracy, który mógł doprowadzić do powstania choroby jest "A" S.A. Wskazuje na to m.in. stwierdzenie udokumentowanych objawów rozpoznanej choroby (przewlekłego zapalenia okołostawowego barku ) w 2009 r. – podczas zatrudnienia pacjenta w powyższym zakładzie. Jednocześnie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. zwrócił uwagę, że gdyby założyć, że narażenie zawodowe w postaci sposobu wykonywania pracy przez J. K. występowało w latach 1971-1995 to udokumentowane objawy powinny pojawić się najpóźniej w roku 1996 r., gdyż okres dla przewlekłego zapalenia okołostawowego barku wynosi 1 rok. Natomiast udokumentowane objawy rozpoznanej u J. K. choroby pojawiły się dopiero w 2009 r. tj. 14 lat od zatrudnienia go w "A" S.A. Pozwoliło to z wysokim prawdopodobieństwem uznać, że zakładem pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę powstania choroby u J. K. jest "A" S.A. Organ podkreślił, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W ocenie organu II instancji - mając na wadze opisany wyżej materiał dowodowy sprawy - oba te warunki zostały spełnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżąca – "A" S.A. w G., wniosła o uchylenie decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia przez organy: - art. 235¹ Kodeksu Pracy poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo braku ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane warunki pracy u wszystkich pracodawców J. K., - art. 235² Kodeksu Pracy poprzez jego niewłaściwą wykładnię tj. zastosowanie do rozpatrywanego przypadku rocznego terminu wykazanego w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, podczas gdy udokumentowane objawy wystąpiły u J. K. w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym, a nie po zakończeniu pracy w takim narażeniu, - § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej na podstawie orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej opartego na niepełnym materiale dowodowym (sprzed jego uzupełnienia) oraz niewydanie nowego aktualnego orzeczenia, - art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownika oraz przyczyn wystąpienia u niego choroby i chwili jej powstania, art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w stwierdzeniu, że to wyłącznie praca w [...] przyczyniła się do powstania choroby zawodowej u J. K., podczas gdy długi okres narażenia zawodowego u poprzednich pracodawców (24 lata) wskazuje, że narażenie zawodowe było zawsze jednakowe i nieprzerwane. Różnicowanie wpływu poszczególnych zakładów pracy na powstanie choroby zawodowej jest zatem w tym przypadku nieuprawnione. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 grudnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 października 2017 r. orzekającą o stwierdzeniu u J. K. choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołostawowe barku (wymienione w pozycji 19/4 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy stwierdziły, że z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznane u J. K. przewlekłe zapalenie okołostawowe barku lewego powstało w następstwie wieloletniego sposobu wykonywania pracy. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j.:Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm. – dalej jako: "k.p."). Zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast w myśl art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem stosownie do art. 2351 k.p. spełnienie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Konstrukcja niniejszego przepisu przemawia więc za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1039/06, LEX nr 315105). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną pracą - rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania i to właśnie z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 181/16, LEX nr 2078929). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Ze sporządzonych w postępowaniu kart oceny narażenia zawodowego, wskazujących na okres oraz charakter (rodzaj) wykonywanej pracy przez J. K. świadczonej w latach 1995 – 2013 w "A" S.A. wynika, że ww. pracownik wykonywał pracę w miejscu (zakładzie, środowisku), w którym występowało narażenie zawodowe ściśle związane ze stwierdzoną u niego chorobą zawodową. J. K. pracował tam na stanowisku montera kadłubów okrętowych i kowala konstrukcji stalowych i w trakcie pracy był narażony na wymuszoną pozycję ciała – czynności wykonywane w pracy wymagały unoszenia rąk ponad poziom barków i głowy wraz z używaniem siły kończyn górnych. Odnośnie pracy w pozostałych zakładach pracy, to w latach 1971-1993 pracownik pracował w [...] w G. W uzasadnieniu decyzji podano niepełną nazwę ww. zakładu pracy tj. Stocznia [...] w G., co nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, nie ma bowiem wątpliwości, że chodzi o ten sam zakład pracy. J. K. pracował tam jako ślusarz, mechanik – ślusarz, monter kadłubów okrętowych. W latach 1993-1995 pracował zaś jako monter kadłubów okrętowych - kowal konstrukcji stalowych w "B" S.A. w G. (obecnie "C" S.A.). Jak wynika z akt sprawy w ww. dwóch zakładach pracy stwierdzono brak danych o narażeniu. Poza danymi wynikającymi z karty oceny narażenia zawodowego, kluczowe znaczenie dla ustalenia związku przyczynowo skutkowego warunkującego możliwość stwierdzenia choroby zawodowej miało w przedmiotowej sprawie - jak zasadnie wskazały organy - orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. z dnia 8 sierpnia 2014 r. nr [...], w którym lekarz orzecznik bezpośrednio odniósł się do etiologii powstania schorzenia, uzupełnione pismem z dnia 12 lipca 2017r. znak [...]. Z opisanego orzeczenia lekarskiego jednoznacznie wynika, że u J. K. w 2009 r. pojawiły się dolegliwości ze strony barku lewego, zaś od 2010 r. pozostaje on pod opieką Poradni Ortopedycznej. Wykonane w 2011 r. badanie USG barku lewego wykazało zmiany przeciążeniowe stawu barkowego lewego pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku lewego. Do powstania tego schorzenia w warunkach zawodowych – w świetle aktualnej wiedzy medycznej - predysponuje wykonywanie czynności wymagających częstego unoszenia rąk ponad głowę użyciem siły kończyn górnych, które to czynności powodują przeciążenie układu ruchu kończyn górnych. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w sprawie nie było podstaw dla dalszego poszukiwania przyczyn powstania schorzenia w związku z pracą w poprzednich zakładach pracy. Jak stwierdzono w piśmie WOMP z dnia 12 lipca 2017r. brak było danych o narażeniu w tych zakładach pracy, nadto, co ma istotne znaczenie w sprawie, udokumentowane objawy rozpoznanej u J. K. choroby pojawiły się dopiero w 2009 r. tj. 14 lat od zatrudnienia go w "A" S.A. Zgodnie natomiast z treścią załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w przypadku stwierdzonej u pracownika choroby wymienionej w pozycji 19/4 załącznika, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok. Zasadne jest tym samym twierdzenie, że choroba ta nie mogło powstać w związku z pracą w dwóch pierwszych zakładach pracy. Nie można w świetle powyższego zarzucić organowi, że naruszył art. 80 k.p.a. stwierdzając, że to praca w "A" przyczyniła się do powstania choroby zawodowej u J. K., organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. W nawiązaniu do powyższego należy stwierdzić, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 2352 k.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię tj. zastosowanie do rozpatrywanego przypadku ww. rocznego terminu, podczas gdy udokumentowane objawy wystąpiły u J. K. w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym, a nie po zakończeniu pracy w takim narażeniu. WOMP, a potem organy odwołały się do treści załącznika wykazując, że nie mógł istnieć związek pomiędzy warunkami pracy w poprzednich zakładach pracy a chorobą J. K. z uwagi na upływ czasu pomiędzy zakończeniem pracy w tych zakładach, a pojawieniem się pierwszych objawów choroby. W stanie faktycznym sprawy powołanie się na ten przepis było zatem prawidłowe. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (sygn. akt OPS 3/02, ONSA 2003/1/4) i zachowuje ono nadal aktualność. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Wydane orzeczenia lekarskie - mające charakter opinii biegłych - wymykają się ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1436/10, LEX nr 965570). W razie bowiem ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową, a domniemanie to upada tylko wtedy, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo skutkowy, tzn. wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 3 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 657/13, LEX nr 1384864). Stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia zawarte w orzeczeniu z dnia 8 sierpnia 2014 r. nr [...], w jednoznacznie stwierdza wysokie prawdopodobieństwo zawodowej etiologii choroby u J. K. i w taki też sposób wyklucza pozazawodowy charakter schorzenia. Sąd nie podziela przy tym stanowiska skarżącej, że opierając się na ww. orzeczeniu organ dopuścił się naruszenia § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wydane w 2014 r. orzeczenie lekarskie było aktualne i pomimo trwającego długo postępowania administracyjnego, nie zachodziła konieczność wydania nowego orzeczenia. Dodać należy, że w związku z podnoszonymi przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego wątpliwościami czy sposób wykonywania pracy u innych pracodawców mógł prowadzić do powstania choroby zawodowej, organ I instancji wystąpił do WOMP o ponowne zajęcie stanowiska w tej kwestii, o czym była mowa powyżej. W piśmie z dnia 12 lipca 2017 r. WOMP przedstawił swoje stanowisko, uzupełniając tym samym wydane w 2014 r. orzeczenie. W tym stanie rzeczy, zarzuty skarżącej nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ organy administracji nie dopuściły się naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p. i rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W ocenie Sądu – wbrew twierdzeniom skarżącej - dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wskazuje, że postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wszelkie informacje dotyczące rodzaju, stopnia i czasu narażenia oraz rodzaju wykonywania pracy zostały zawarte w kartach oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej w poszczególnych zakładach pracy, w których pracownik był zatrudniony. Zdaniem Sądu organy sanitarne nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i art. 77 k.p.a. i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek tych organów wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie pozwoliła na stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja ta zapadła na skutek dostatecznego wyjaśnienia sprawy, tj. zgromadzenia potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny, prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. Została też wystarczająco poprawnie uzasadniona, a w konsekwencji jest zgodna z prawem. Z tego powodu Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.