III SAB/Gd 125/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w udzieleniu odpowiedzi na skargi i pisma postanawia odrzucić skargę. M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w sprawie braku odpowiedzi na pytania zawarte w pismach z dnia 25 czerwca 2021 r., z dnia 21 lipca 2021 r. i dnia 17 września 2021 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w [...] wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu 28 lipca 2021 r. do Sądu Okręgowego w [...] wpłynęło pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 lipca 2021 r., którym przekazano według właściwości kopię skargi M. P. z dnia 25 czerwca 2021 r. Odpowiedź została udzielona na piśmie w dniu 2 września 2021 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] wskazał, że nie odnotował wpływu pisma skarżącego z dnia 21 lipca 2021 r. Z kolei pismo skarżącego z dnia 17 września 2021 r. przekazano Prezesowi Sądu Apelacyjnego w [...] z uwagi na treść art. 41b § 3 ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 ze zm.), dalej także jako "u.s.p.", informując skarżącego o podjętych działaniach. W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego skarga dotyczy czynności podejmowanych w ramach rozpoznania skarg i wniosków w zakresie działalności sądów powszechnych, w trybie art. 41a i następne ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zgodnie z orzecznictwem skarga na bezczynność prezesa sądu okręgowego w zakresie wykonywania jego obowiązków zawodowych nie dotyczy wykonywania zadań administracji publicznej w formach prawnych poddanych przez ustawodawcę kontroli sądu administracyjnego. Do odpowiedzi na skargę dołączono kopie pism skarżącego i odpowiedzi organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. Zakres właściwości sądu administracyjnego określać muszą przepisy ustawy, ponieważ wymaga tego art. 184 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie natomiast do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nadto, sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Dodatkowo, zgodnie z art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi (...) oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że poza kontrolą aktów administracyjnych we właściwości sądu administracyjnego pozostaje także kontrola bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Kontrola ta jednak prowadzona być może tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., tj. tylko wtedy, gdy organ był obowiązany załatwić sprawę administracyjną poprzez wydanie decyzji administracyjnej, postanowienia (na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także rozstrzygającego sprawę co do istoty), postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (...), a także innych niż określonych w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach, a także innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powyższego wynika, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa (skarga na bezczynność jest pochodną skargi). W związku z powyższym w niniejszej sprawie ustalenia wymagało, czy Prezes Sądu Okręgowego w [...] obowiązany był wydać jakikolwiek akt administracyjny, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. i czy w związku z tym doszło do naruszenia dyspozycji art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.). W ocenie Sądu, w realiach rozpatrywanej sprawy, brak było podstaw prawnych do wydania aktu administracyjnego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., tak więc wskazywana przez skarżącego ewentualna bezczynność w udzieleniu odpowiedzi na skargi i pisma nie mogła być objęta kognicją sądu administracyjnego. Wskazać jednocześnie należy, że w myśl art. 41b ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu (§ 1), przy czym organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa (§ 3). Z powyższego wynika, że także w ustawie - Prawo o ustroju sądów powszechnych, nie został przewidziany tryb kontroli sądowoadministracyjnej działalności prezesa sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest także pogląd, że czynności - niezależnie od formy - podejmowane w trybie właściwym dla rozpatrywania skarg i wniosków na działalność organów administracji (także właściwych organów sądów w zakresie ich działalności administracyjnej) nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 p.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 12 września 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wr 141/16, LEX nr 2145877). Konsekwencją powyższego jest, że w tym postępowaniu nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu. Skarga na działalność (bezczynność) prezesa sądu okręgowego podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Reasumując, skoro złożona przez skarżącego skarga na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...], nie dotyczyła wykonywania zadań administracji publicznej w formach prawnych poddanych przez ustawodawcę kontroli sądu administracyjnego. Skarga ta nie podlega właściwości sądu administracyjnego, co obligowało Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.