III SAB/Gd 144/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi S. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej [...] w Gdańsku w przedmiocie utraty prawa do uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim postanawia: odrzucić skargę. S. G. (dalej: "skarżący") w dniu 22 maja 2024 r. (data stempla pocztowego) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej im. Płk. Karola Bacza w Gdańsku (dalej: "organ") w przedmiocie utraty prawa do uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. i art. 37 § 5 k.p.a. Wniósł o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny za przewlekłe i niezgodne z prawem działanie organu, zobowiązanie organu do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 27 listopada 2023 r. organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia utraty przez niego prawa do uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim (od dnia 16 sierpnia do dnia 14 września 2023 r.) w związku z nieprawidłowym jego wykorzystaniem. Następnie decyzją z dnia 15 marca 2024 r. nr 36 organ stwierdził utratę przez skarżącego prawa do uposażenia za ww. okres przebywania na zwolnieniu lekarskim. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 21 marca 2024 r. Skarżący w dniu 21 marca 2024 r., za pośrednictwem organu, wniósł ponaglenie do Komendanta Głównego Straży Granicznej. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, którą Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia 7 czerwca 2024 r. nr 165/24 utrzymał w mocy. W odpowiedzi na skargę Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazał, że skarga została wniesiona po upływie dwóch miesięcy od dnia wydania i doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz.935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania, m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej (pkt 1). W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji - Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej im. Płk. Karola Bacza w Gdańsku - została wniesiona już po wydaniu przez organ ten decyzji oraz że w dniu wniesienia skargi decyzja ta nie była jeszcze ostateczna. W orzecznictwie sądów administracyjnych przed rokiem 2020 pojawiła się rozbieżność poglądów co do dopuszczalności skargi na bezczynność oraz przewlekłość organu w sytuacji, gdy prowadzone przez organ postępowanie zostało już w chwili wniesienia skargi zakończone. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 22 czerwca 2020 r. uchwałę w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, dotyczącą bezczynności, a następnie uchwałę z dnia 7 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt II OPS 1/21, dotyczącą przewlekłego prowadzenia postępowania. Wprawdzie treść obydwu wskazanych uchwał nawiązuje do zakończenia postępowania administracyjnego aktem ostatecznym, co nie miało miejsca w realiach niniejszej sprawy, jednak uchwały te oparte są na ogólnym spostrzeżeniu, zgodnie z którym wydanie aktu w sprawie administracyjnej sprawia, że ewentualny stan przewlekłości (bezczynności) staje się stanem historycznym, co z kolei oznacza, że skarga wniesiona w czasie, w którym bezczynność (przewlekłość) jest już takim właśnie stanem historycznym, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1575/22 (publ. CBOSA), że skarga na bezczynność lub przewlekłość postępowania administracyjnego podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), jeżeli została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna. W orzeczeniu tym NSA wskazał, że: "(...) Dla ustalenia, jak należy rozumieć pojęcie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach, w których zastosowanie znajduje kodeks postępowania administracyjnego, konieczne jest odwołanie się do definicji tych pojęć, zawartych w art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., z "bezczynnością" mamy do czynienia w sytuacji gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1". Z kolei "przewlekłość" została zdefiniowana przez ustawodawcę jako stan, w którym "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). W świetle tych definicji zdarzeniem prawnym, które kończy stan bezczynności lub przewlekłości, jest załatwienie sprawy przez organ. W tym miejscu należy odwołać się do art. 104 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. W świetle art. 104 § 1 k.p.a. należy przyjęć, że momentem załatwienia sprawy jest z reguły, w razie braku odmiennych regulacji ustawowych, wydanie decyzji (por. np. R. Hauser, Terminy załatwiania spraw w k.p.a. w doktrynie i orzecznictwie sądowym, RPEiS 1997, z. 1, s. 3)". Z dalszej części uzasadnienia cytowanego postanowienia wynika, że momentem załatwienia sprawy nie jest doręczenie decyzji, gdyż przepisy k.p.a. nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem (por. np. wyrok NSA z 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 714/05, ONSAiWSA 2006/5/132; wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 1554/19, CBOSA; wyrok NSA z 24 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 1979/18, CBOSA). W niniejszej sprawie w chwili wniesienia skargi, tj. w dniu 22 maja 2024 r. (skarga została wniesiona za pośrednictwem placówki pocztowej), Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej im. Płk. Karola Bacza w Gdańsku, tj. organ, któremu skarżący zarzuca przewlekłe prowadzenie postępowania, załatwił już sprawę administracyjną poprzez wydanie w dniu 15 marca 2024 r. decyzji. Zachodziła zatem pierwotna, bo istniejąca w dniu wniesienia skargi, bezprzedmiotowość postępowania. W dniu wniesienia skargi nie istniał już bowiem przedmiot postępowania, jakim w realiach niniejszej sprawy był stan przewlekłości w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ po wydaniu przez organ ten decyzji stanowi w ocenie Sądu przeszkodę w merytorycznym jej rozpoznaniu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne, skargę odrzucił.