III SAB/Gd 55/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprawy ze skargi A. W. na przewlekłość postępowania Wojewody [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: odrzucić skargę. W dniu 16 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga A. W. (dalej również jako - "strona" lub "skarżąca") na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie świadczenia wychowawczego za okres świadczeniowy 2018/2019. Jak wynika z pieczęci poczty na kopercie zawierającej przesyłkę, skarga została wniesiona (nadana) w dniu 4 lutego 2022 r. (dowód: - k. 5 akt sądowych) Skarżąca wskazała, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz małoletnich O. W. i O. W. na ww. okres świadczeniowy wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w dniu 29 sierpnia 2019 r., ale wniosek ten nie został jak dotąd rozpoznany. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w sprawie okolicznością bezsporną pozostaje, że A. W. złożyła w dniu 26 lutego 2019 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2018/2019 na drugie dziecko, to jest O. W. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. przekazał zaś niniejszy wniosek z dokumentami Wojewodzie [...]w dniu 7 marca 2019 r. z uwagi na to, że ojciec dzieci, P. W. pracował poza granicami Polski od dnia 6 stycznia 2019 r. Uwzględniając powyższy fakt oraz stwierdzając na podstawie zgromadzonych dokumentów zastosowanie w sprawie ustawodawstwa polskiego, Wojewoda [...] wydał w dniu 18 marca 2019 r. decyzję (nr [...]), w której przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na O. W. na okres od 1 lutego 2019 do dnia 30 września 2019 r. Wskazana decyzja została odebrana przez stronę w dniu 7 czerwca 2019 r. i jest prawomocna. Tym samym postępowanie z wniosku strony zostało zakończone, co w ocenie Wojewody [...] wskazuje na konieczność oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Podkreślenia wymaga, że badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się bowiem wyłącznie na podstawie prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi. Wskazać zatem należy, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg - ogólnie ujmując - na akty i czynności (art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a.) oraz na stan faktyczny, tj. bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8- 9 p.p.s.a.). W myśl bowiem art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy zaznaczyć, że jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, skarżąca w niniejszej sprawie złożyła w dniu 26 lutego 2019 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2018/2019 na drugie dziecko - O. W. (dowód: - k. 8 i nast. akt administracyjnych wniosek skarżącej z dnia 25 lutego 2019 r., z datą wpływu w dniu 26 lutego 2019 r. do organu - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.). Wniosek ten został przekazany w dniu 7 marca 2019 r. Wojewodzie [...]. Można dodać, że Sądowi wiadome jest z urzędu, że skarżąca wniosła również do tut. Sądu (sygn. akt III SAB/Gd 57/22) skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie świadczenia wychowawczego, dotyczącej wniosku złożonego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w dniu 29 sierpnia 2019 r. na dwoje dzieci: O. i O. W. na okres świadczeniowy 2019/2020, przekazanego w dniu 5 września 2019r. Wojewodzie [...]. Kontynuując, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 7 marca 2022r., sygn. akt II OPS 1/21 wskazał, że przedmiotowy zakres kognicji sądu administracyjnego, określony w powołanym wyżej art. 3 § 2 p.p.s.a., determinuje jeden z istotnych elementów konstrukcji dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, podlegającej ocenie w ramach art. 58 § 1 p.p.s.a. Dopuszczalność ta obejmuje przy tym zarówno przesłanki podmiotowe, jak i przedmiotowe, które łącznie determinują w sposób bezpośredni możliwość rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej co do istoty. Niedopuszczalność skargi, oceniana przez pryzmat przesłanek podmiotowych i przedmiotowych, powoduje niedopuszczalność wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego skutkującego tym, że sprawa - objęta skargą - nie może zostać rozpoznana co do istoty, dlatego skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (jako sprawa nienależąca do właściwości sądu admisntiracyjnego). Naczelny Sąd Administracyjny podniósł przy tym, że również w doktrynie zwrócono uwagę na okoliczność, że jedna z przesłanek dopuszczalności skargi odnosi się do przedmiotu skargi i obejmuje wymaganie, by - z jednej strony -zaskarżana forma działania administracji należała do katalogu form działania administracji, co do których ustawa przewiduje możliwość ich zaskarżenia do sądu administracyjnego (forma działania administracji musi być przez ustawę objęta właściwością sądu administracyjnego), z drugiej zaś - by zaskarżana forma działania administracji istniała w sensie prawnym (wymóg istnienia przedmiotu zaskarżenia). Oba wymagania muszą być przy tym spełnione łącznie - niespełnienie chociażby jednego z nich jest równoznaczne z niedopuszczalnością skargi w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (jeżeli zaskarżona forma działania administracji nie należy do katalogu form objętych właściwością sądu administracyjnego) lub w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (jeżeli zaskarżona forma działania administracji w sensie prawnym nie istnieje, to jest jeżeli w momencie wniesienia skargi nie istnieje przedmiot zaskarżenia) i w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Badanie przez sąd administracyjny dopuszczalności skargi polega w pierwszej kolejności na ocenie, czy istnieje jej przedmiot należący do zakresu kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 p.p.s.a. Badaniu sądu podlega więc na wstępie istnienie przedmiotowej przesłanki zaskarżenia (dopuszczalności skargi w zakresie przedmiotowym), tzn. określenia czy na zaskarżoną formę działalności administracji publicznej lub jej zaniechania (bezczynności, przewlekłego prowadzenia postępowania) przysługuje skarga objęta zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Ustalenie natomiast przez sąd, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność skargi z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, czyni bezprzedmiotowym badanie przez sąd warunków formalnych dopuszczalności wniesienia skargi, tj. ewentualnego faktu wyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia - wymogu przewidzianego w art. 52 § 1, czy też w art. 53 § 2b p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z: 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 136/21, 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1751/19; 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1752/19; wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 973/19). Z przedmiotowym zakresem właściwości sądu administracyjnego koresponduje norma zawarta w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl której sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. wskazano na właściwość sądu administracyjnego m.in. w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach, które powinno zakończyć wydanie decyzji administracyjnej. Po pierwsze wskazać zatem trzeba, że Sąd nie kwestionuje, że A. W. wniosła skargę w sprawie objętej kognicją sądów administracyjnych. Przedmiotowa skarga dotyczy bowiem przewlekłości Wojewody [...] w prowadzeniu postępowania w przedmiocie świadczenia wychowawczego, gdzie o prawie do wskazanego świadczenia organ rozstrzyga w formie decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Dostrzec jednak trzeba, że wskazana decyzja została już wydana i skutecznie stronie doręczona. Jak zasadnie wskazano w cyt. uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (I OPS 1/21) odrębną kwestią pozostaje bowiem to, czy przedmiot właściwości sądu zaktualizuje się w chwili złożenia skargi. Nie można bowiem uznać, aby skarga wniesiona na nieistniejącą przewlekłość w chwili jej wniesienia była niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Niemniej, co istotne, skarga taka zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w cyt. uchwale niewątpliwie jest niedopuszczalna. Podstawę dla odrzucenia tego rodzaju skargi jest jednak odmienna podstawa prawna, to jest przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania, należy bowiem uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego, jako przewlekłość niedająca się już usunąć ze względu na rozstrzygniecie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem wtedy możliwe osiągniecie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia. Jeżeli bowiem organ zakończy postępowanie administracyjne stosownym rozstrzygnięciem przed wniesieniem skargi, to w takim wypadku zarzucana w skardze przewlekłość tego postępowania przestaje realnie istnieć - ustaje jako okoliczność faktyczne i tym samym nie może stanowić przedmiotu skargi, jako zdarzenie przeszłe, nieistniejące w dniu jej wniesienia. Sytuacja taka zdaniem Sądu ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Akta administracyjne sprawy potwierdzają bowiem podniesione w odpowiedzi na skargę stanowisko organu, że sprawa prowadzona przez Wojewodę [...] na skutek złożonego przez A. W. w 2019 r. wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019, została zakończona przez ten organ wydaniem w dniu 18 marca 2019 r. decyzji administracyjnej nr[...], na mocy której skarżącej przyznano prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 lutego 2019 r. do dnia 30 września 2019r. Przedmiotowa decyzja została odebrana przez stronę w dniu 7 czerwca 2019r. Wskazana decyzja znajduje się w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wraz ze zwrotnym potwierdzeniem jej odbioru podpisanym przez skarżącą w dniu 7 czerwca 2019 r. Tym samym wniesienie w dniu 4 lutego 2022 r. skargi na przewlekłość postępowania w tej sprawie było w ocenie Sądu już niedopuszczalne, zwłaszcza, że nastąpiło blisko 3 lata po wydaniu przez organ decyzji w sprawie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.