III SAB/Gd 6/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. B. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie wydania decyzji postanawia odrzucić skargę z dnia 20 listopada 2023 r. W dniu 9 stycznia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła datowana na dzień 20 listopada 2023 r. skarga D. B. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w sprawie wydania decyzji na pisemną prośbę skarżącego z dnia 16 października 2023 r., którą złożył do organu jako skazany. Skarżący wskazał, że poprzez pisemną prośbę z dnia 16 października 2023 r., zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem o wyrażenie zgody na wysyłanie na koszt zakładu karnego korespondencji, którą będzie kierował do reprezentujących jego interesy adwokatów z urzędu. Skarżący zaznaczył, że w takiej sytuacji Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem miał 30 dni na rozpatrzenie jego wniosku. W tym czasie nie zapadła jednak żadna decyzja, następnie termin rozpatrzenia wniosku został przedłużony. Skarżący zaznaczył, ze wszystkie jego sprawy są załatwiane opieszale lub tak jak w tym przypadku nie są załatwiane w ogóle. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że wniosek skarżącego podlega rozpatrzeniu w terminach wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załadownia wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1960 ze zm. ), a zatem przedmiot sprawy nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Postępowanie przed sądami administracyjnymi unormowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie jako "p.p.s.a."). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 p.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Natomiast skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a) jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc niewydania aktu lub niepodjęcia czynności określonej w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z treści art. 3 § 3 p.p.s.a.(por. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 496/08). Tak określony zakres właściwości sądów administracyjnych, wskazuje, że objęta skargą sprawa pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych, to jest nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych wymienionym w wyżej powołanych przepisach. W przedmiotowej sprawie skarżący zarzuca Dyrektorowi Zakładu Karnego w Czarnem niewydanie decyzji na skutek prośby o pokrywanie przez zakład karny kosztów korespondencji skarżącego do reprezentujących go adwokatów. Prośba skarżącego została złożona w trybie dotyczącym wniosków, skarg i próśb, regulowanym przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 14 września 2022 r., w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1960). Mając na uwadze treść skargi oraz materię ww. rozporządzenia nie ulega wątpliwości, że prośba skarżącego nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, ani w żadnej innej formie, do których odnoszą się punkty 8 i 9 art. 3 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowym bezpośrednio wskazuje się, że sądy administracyjne w żadnym zakresie nie sprawują kontroli nad sposobem załatwiania skarg i wniosków wnoszonych przez osoby osadzone do administracji zakładów karnych i aresztów śledczych (por. postanowienie NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4453/21). Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 14 września 2022 r., w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych zostało wydane na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (t.j. : Dz. U. z 2023 r., poz. 127 ze zm., dalej jako k.k.w.). Ustawa ta reguluje wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności – w tym przewiduje, że skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie (art. 6 § 2 k.k.w.). Wskazane rozporządzenie szczegółowo określa sposób postępowania przy rozpatrywaniu skarg, próśb i wniosków osób osadzonych w zakładach karnych, w tym podmioty właściwe w tych sprawach i podejmowane przez nie czynności, a także terminy. Zgodnie z § 1 powołanego rozporządzenia, prośby i wnioski dotyczące działalności jednostek organizacyjnych Służby Więziennej załatwiają kierownicy tych jednostek w ramach swoich zadań. Prośby i wnioski powinny być załatwione bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 30 dni (§ 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia). Jeżeli rozpoznanie wniosku, skargi lub prośby wymaga zebrania dowodów, informacji lub przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zbadania akt, termin załatwienia wniosku, skargi lub prośby można przedłużyć o czas niezbędny do dokonania tych czynności. O przedłużeniu terminu załatwienia należy pisemnie poinformować osobę składającą wniosek, skargę lub prośbę, wskazując nowy termin załatwienia wniosku, skargi lub prośby (§ 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia). Organ właściwy do załatwienia wniosku, skargi lub prośby zawiadamia pisemnie osobę składającą wniosek, skargę lub prośbę o sposobie ich załatwienia (§ 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia). Powyższe dowodzi, że regulacja rozporządzenia jest kompleksowa i wskazuje sposób załatwienia wniosku, formę i termin rozpatrzenia wniosku czyli regulację szczególną do regulacji kodeksu postępowania administracyjnego z racji podmiotu składającego wniosek, skargę czy prośbę. Skazany może także, jeżeli kodeks karny wykonawczy nie stanowi inaczej, na podstawie art. 7 § 1 tej ustawy zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego wymienionych w art. 2 pkt 3-6 i 10 k.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Stosownie do treści art. 7 § 2 k.k.w., skargi rozpoznaje właściwy sąd powszechny (sąd okręgowy miejsca pobytu skazanego), zgodnie z art. 3 k.k.w. Zarzucana przez skarżącego bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego nie dotyczy zatem sprawy, w której organ na skutek wniesionej przez skarżącego prośby zobowiązany byłby do wydania mu pisemnej informacji o załatwieniu jego prośby w formie decyzji administracyjnej, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym czy zabezpieczającym albo innego aktu lub czynności podlegającej kognicji sądów administracyjnych. Tym samym w niniejszej sprawie skarga na bezczynność została wniesiona w przedmiocie, który pozostaje poza zakresem właściwości sądu administracyjnego, co oznacza, że wniesienie skargi na przedmiotowy akt jest na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. niedopuszczalne. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę.