III SAB/Gd 83/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi N. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu N. K. ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. N. K. (dalej: "skarżący"), obywatel Indii, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Pomorskiego postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") i wniósł o: 1/ zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi , 2/ przyznanie skarżącemu, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 3/ wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz 4/ zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżący złożył w dniu 21 lipca 2023 r. Dnia 10 października 2023 r. skarżący, za pośrednictwem organu, wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Do dnia wniesienia skargi wniosek skarżącego nie został załatwiony, zaś czynności podejmowane przez organ w toku postępowania świadczą o przewlekłym jego prowadzeniu. Organ przez kilka miesięcy nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Skarżący przywołał zasadę szybkości prowadzenia postępowania administracyjnego (art. 12 k.p.a.), obowiązków organów w tym zakresie (art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 35 § 1 k.p.a.) oraz terminów obligujących organ do załatwienia spraw w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 519, dalej: "u.o.c."). W dalszej części uzasadnienia skargi przedstawił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach z dnia 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12 i z dnia 15 stycznia 2013 r. II OSK 2390/12, zgodnie z którym przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" wiązać należy z prowadzeniem przez organ administracji postępowania w sposób nieefektywny, gdy wykonywane są czynności zbędne lub działania pozorne, a także gdy organ powstrzymuje się od podejmowania czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Obejmuje ono opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działania organu, oraz sytuacje, w których organ administracji bez rzeczywistej potrzeby przedłuża termin załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 2 k.p.a., mimo że formalnie nie jest bezczynny. Skarżący stoi na stanowisku, że art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 103 ze zm., dalej: "ustawa pomocowa") dotyczący biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy/stały/rezydenta długoterminowego UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę, nie ma zastosowania do spraw innych cudzoziemców niż obywatele Ukrainy. Sprawa z wniosku skarżącego winna zostać załatwiona w terminie przewidzianym w przepisach ustawy o cudzoziemcach. Argumentując żądanie skargi w części przyznania sumy pieniężnej skarżący podniósł, że długi czas oczekiwania na wydanie przez organ decyzji zezwalającej na pobyt czasowy nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Skarżący z powodu bezczynności organu ma problemy ze zmianą pracy na lepiej płatną, jak również nie może wyjechać do kraju swojego pochodzenia w celu odwiedzin rodziny. Zdaniem skarżącego wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w czasie w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na wydanie decyzji, nie będąc przy tym zawiadamiane o przyczynach ewentualnej zwłoki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej z uwagi na treść art. 100c ust. 1 pkt 1a, ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a) i art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 i 4 ustawy pomocowej. Z ostrożności procesowej organ wniósł o: 1/ uznanie, iż do przewlekłości nie doszło z rażącym naruszeniem prawa, 2/ niewymierzanie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a oraz 3/ niezasądzanie od organu na rzecz skarżącego wnioskowanej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Organ podkreślił przy tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznawał sprawę ze skargi skarżącego na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę i wyrokiem z dnia 7 marca 2024 r. III SAB/Gd 3/24 1/ zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie; 2/ stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3/ oddalił skargę w pozostałym zakresie; 4/ zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Na wstępie stwierdzić należy, że Sąd – co do zasady - stoi na stanowisku, że przepisy art. 100 c i 100 d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 167) nie mają zastosowania do skarżącego, który jest obywatelem Indii.. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym zakresie poglądy przedstawione przykładowo w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 48/24. Z uwagi na przyczynę odrzucenia skargi Sąd uznał za niecelowe ich szersze przytaczanie w uzasadnieniu niniejszego postanowienia. Jak zauważył Wojewoda Pomorski w odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 3/24 rozpoznał skargę skarżącego na bezczynność tego organu. W wyroku tym Sąd zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego N. K. z dnia 21 lipca 2023 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że bezczynność Wojewody Pomorskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił skargę w pozostałym zakresie oraz zasądził od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego N. K. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok ten nie jest prawomocny - Wojewoda Pomorski wniósł od niego skargę kasacyjną. Niniejsza skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego została wniesiona przez skarżącego N. K. w dniu 25 marca 2024 r., czyli 18 dni po wydaniu przez sąd wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Gd 3/24. Stwierdzenia wymaga, że przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi tak na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania jest – co do zasady - ustalenie, czy konieczne jest zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Podkreślić trzeba, że w obu przypadkach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, a ich zastosowanie jest obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 709/12). Strona, zważywszy na stan faktyczny danej sprawy, może w skardze wnioskować o zastosowanie obu środków prawnych przewidzianych w art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."). Natomiast decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje sąd ( por. NSA w wyroku z dnia 22 listopada 2022r., sygn. akt I GSK 1029/15). Należy wobec powyższego zauważyć, że i skarga skarżącego na bezczynność Wojewody Pomorskiego, i obecnie wniesiona przez skarżącego skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ dotyczą tego samego wniosku skarżącego - z dnia 21 lipca 2023 r. W obu skargach skarżący powołał się ponadto na to samo ponaglenie - z dnia 10 października 2023 r. – wniesione za pośrednictwem organu do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Między wydaniem wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Gd 3/24, w którym zobowiązano organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 30 dni od doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi a wniesieniem niniejszej skargi - minęło 18 dni. Skoro skarżący - co należy podkreślić – reprezentowany w obu sprawach przez radcę prawnego, w skardze wniesionej w sprawie o sygn. akt III SAB/Gd 3/24 zdecydował się na zarzucenie organowi jedynie bezczynności - i uzyskał wyrok dla siebie korzystny poprzez nakazanie przez sąd organowi rozpoznania wniosku w określonym terminie , nie może on, w ocenie Sądu, domagać się merytorycznego rozpoznania skargi wniesionej tym razem na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten sam organ. Sąd stoi na stanowisku, że przy merytorycznej ocenie zasadności skargi nie jest dopuszczalne - co do zasady - założenie, że możliwe jest jedynie jej uwzględnienie bądź jedynie jej oddalenie. Możliwe byłoby zatem uwzględnienie obecnie wniesionej przez skarżącego skargi. Prowadziłoby to do wydania przez sąd kolejnego wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania tego samego wniosku skarżącego z dnia 21 lipca 2024 r. , przy czym w obu orzeczeniach odmienna byłaby data wykonania nałożonego na organ zobowiązania, z uwagi na treść art. 286 § 2 p.p.s.a. , który stanowi, że termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Zauważyć też trzeba, że skarżący wniósł obecną skargę wskazując na to samo ponaglenie z dnia 10 października 2023 r. , które stało się podstawą uznania przez sąd w poprzedniej sprawie, że skarga została poprzedzona ponagleniem. To samo ponaglenie nie może służyć jednak skutecznemu wnoszeniu kilku skarg składanych w odstępie czasowym. Z powyższych względów Sąd uznał, że wniesienie niniejszej skargi jest niedopuszczalne. W tej sytuacji , na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi , że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne, Sąd orzekł jak w punkcie 1. sentencji postanowienia. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z uwagi na powyższe należało zwrócić uiszczony wpis od skargi, o czym Sąd orzekł w punkcie 2.sentencji postanowienia.