III SO/Gd 11/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. P. o wymierzenie Wojewodzie Pomorskiemu grzywny z powodu nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi postanawia: wymierzyć Wojewodzie Pomorskiemu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku skargi dotyczącej bezczynności postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 9 maja 2025 r. H. P. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Skarga została następnie zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Gd 289/25 i przekazana przez Sąd do Wojewody Pomorskiego celem zachowania trybu przewidzianego w art. 54 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". W piśmie przewodnim z dnia 12 maja 2025 r. Sąd przytoczył treść wyżej wskazanych przepisów oraz poinformował, że w razie niezastosowania się organu do obowiązku przekazania skargi do sądu w terminie 30 dni, na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny. W dniu 2 lipca 2025 r. H. P. wniósł do Sądu wniosek o wymierzenie grzywny organowi administracji publicznej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. z powodu nie zastosowania się do obowiązku przekazania jego skargi z dnia 9 maja 2025 r. Stwierdził przy tym, że organ był zobowiązany do przekazania skargi wraz z aktami sprawy w terminie ustawowym, jednak do dnia dzisiejszego tego nie uczynił. Bezczynność organu wpływa negatywnie na jego prawa i uniemożliwia dalszy bieg postępowania przed Sądem, mimo że spełnił wszystkie przewidziane przepisami wymogi formalne, w tym wniesienie skargi, uiszczenie opłaty sądowej i wcześniejsze złożenie ponaglenia w sprawie. W odpowiedzi na ten wniosek skarżącego Wojewoda Pomorski pismem z dnia 11 lipca 2025 r. wyjaśnił, że otrzymał skargę w dniu 13 maja 2025 r. Skarga została przesłana pocztą z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Po wpływie tej korespondencji kancelaria PUW zeskanowała pismo ze skargą oznaczając je jako "Skan pisma" i koszulkę ze skanem przekazała do Wydziału Prawnego i Nadzoru, a oryginał pisma ze skargą przekazano do składu chronologicznego. Zgodnie z ustalonymi w tut. urzędzie zasadami przyjęto, że kancelaria przekazuje oryginał pisma i koszulkę ezd ze skanem skargi do Wydziału Spraw Cudzoziemców, który po przygotowaniu akt do wysyłki do sądu przekazuje je do Wydziału Prawnego i Nadzoru wraz z opisem sprawy jako "Skarga do WSA", gdzie opracowywana jest odpowiedź na skargę i następuje wysyłka dokumentacji do sądu. Z powyższych względów, z uwagi na ominięcie w obiegu elektronicznym Wydziału Spraw Cudzoziemców i omyłkowe przekazanie oryginału pisma ze skargą do składu chronologicznego, wydział ten nie wiedział o złożonej skardze. W dniu 30 czerwca 2025 r. pracownik Wydziału Prawnego i Nadzoru przyporządkowując korespondencję do spraw zorientował się, iż korespondencja oznaczona jako "Skan pisma" de facto zawiera skargę cudzoziemca, w związku z czym od razu zwrócił się z prośbą o przygotowanie akt sprawy i przekazanie ich z oryginałem skargi. Po przekazaniu akt sprawy ustalono, iż skarga cudzoziemca została zarchiwizowana w składzie chronologicznym, w związku z czym koniecznym było wyrejestrowanie pisma ze składu celem przekazania skargi do sądu. Z tego względu odpowiedź na skargę wraz ze skanem skargi zostały przekazane do sądu w formie elektronicznej w dniu 8 lipca 2025 r., a akta sprawy i oryginał skargi zostały nadane pocztą w dniu 11 lipca 2025 r. po otrzymaniu skargi ze składu. Organ stwierdził na koniec, że do opóźnienia w przekazaniu skargi cudzoziemca doszło w wyniku opisanego wyżej mylnego obiegu korespondencji i nie było wynikiem działania celowego czy niedbalstwa oraz że podjęto działania zaradcze, zapobiegające takim błędom w przyszłości. Do pisma Wojewody załączono wydruk z sytemu ezd przedstawiający czynności związane ze ww. skargą na bezczynność przesłaną przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Stosownie do art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ ten jest zobowiązany do przekazania skargi sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy – co do zasady – w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Przepis ten ma zastosowanie również w sytuacji gdy skarżący błędnie wniesienie skargę bezpośrednio do Sądu. W takiej sytuacji Sąd niezwłocznie przekazuje bowiem - i taka sytuacja zaistniała też w przedmiotowej sprawie - skargę do organu, który jest po otrzymaniu skargi obowiązany zrealizować obowiązek, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się organu do wskazanego w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. inicjuje samodzielne postępowanie sądowoadministracyjne. Z art. 154 § 6 p.p.s.a. wynika, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z powyższego wynika, iż wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od stwierdzenia niedochowania przez organ terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę bez względu na przyczynę oraz złożenia stosownego wniosku przez stronę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 231/14). W rozpatrywanej sprawie skarga wpłynęła do organu w dniu 13 maja 2025 r. (przekazana organowi przez Sąd), jednak nie została przekazana z powrotem do Sądu w terminie 30 dni od jej otrzymania. Odpowiedź na skargę wraz z elektroniczną kopią skargi przesłano do Sądu zaś dopiero w dniu 8 lipca 2025 r., a oryginał skargi wraz z aktami sprawy w dniu 11 lipca 2025 r. Ziściły się zatem przesłanki wymierzenia grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a, bowiem przepis ten dotyczy wyłącznie niedotrzymania przez organ ustawowego terminu przekazania skargi do sądu administracyjnego. Ponadto wymierzenie grzywny organowi może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązku przekazania do sądu skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy, nawet jeżeli dopełnienie tego obowiązku nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. Fakt przekazania przez organ skargi wraz z niezbędnymi dokumentami nie czyni też orzekania w przedmiocie wymierzenia grzywny bezprzedmiotowym (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09). Jak wskazano w przywołanej wyżej uchwale NSA, przedmiotowa grzywna ma charakter dyscyplinujący, represyjny i prewencyjny. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się więc, że grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a spełnia trzy wyżej wskazane, dopełniające się funkcje grzywny. Jej główną funkcją niewątpliwie pozostaje dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie na mocy art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązków. Wskazana grzywna służy ponadto zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości, stanowi bowiem istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie lub przez znaczny okres czasu nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. Funkcją grzywny jest jednak także ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu. Sfomułowanie "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i kwestia ta pozostawiona została ostatecznie uznaniu sądu. Wymierzając organowi grzywnę sąd bierze pod uwagę specyfikę i charakter danej sprawy - może uwzględnić m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1259/13, a także postanowienie WSA w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SO/Łd 17/17). Zgodnie więc z art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany wnioskiem skarżącego o wymierzenie organowi grzywny. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca nie przewidział też dolnej granicy grzywny oraz nie określił dyrektyw jej wymierzania, pozostawiając decyzję w tej materii uznaniu sądu. Zgodnie z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 lutego 2025 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2024 r. i w drugim półroczu 2024 r. (M.P. z 2025 r., poz.148), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2024 r. wyniosło 7.140,52 zł. Wynika z powyższego, że grzywna może być wymierzona organowi do kwoty 71.405,20 zł. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, wymierzenie Wojewoda Pomorskiemu grzywny jest uzasadnione, ale wysokość tej grzywny musi być ustalona w odniesieniu do opisanych okoliczności tej konkretnej sprawy. Organ przyznał, że w tej sprawie nie dochowano koniecznych procedur związanych z obiegiem dokumentów, co zdaniem Sądu przemawia za wymierzeniem grzywny, biorąc też pod uwagę specyfikę organu specjalizującego się w obsłudze cudzoziemców, gdzie z uwagi na brak wystarczającej znajomości języka polskiego, a w konsekwencji często braku zrozumienia treści obowiązujących przepisów prawa, skargi na bezczynność Wojewody są relatywnie często składane przez skarżących cudzoziemców bezpośrednio do Sądu. Organ będący adresatem tych skarg, musi mieć w pełni przejrzyste zasady obiegu dokumentów, również w sytuacji gdy skarga zostaje przekazana do organu przez Sąd, wobec jej wcześniejszego mylnego wniesienia przez skarżącego z pominięciem organu. Ustalając wysokość grzywny, Sąd uwzględnił, że z akt sprawy wynika, że przekroczenie terminu na przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami nie miało cech umyślnego działania organu. Wręcz przeciwnie wynikało z błędu pracownika, który nie zachował wewnętrznych procedur obiegu dokumentów, co można uznać za wypadek losowy. Mimo, że taki błąd pracownika - co do zasady obciąża organ - to jednak zważyć trzeba, że organ po zorientowaniu się w sytuacji w dniu 30 czerwca 2025 r., niezwłocznie przystąpił do stosownych czynności. Co istotne organ zorientował się, że doszło do błędu w obiegu dokumentacji zanim jeszcze otrzymał informację, że w tej spawie został złożony wniosek o wymierzenie grzywny. Samo przesłanie odpowiedzi na skargę w formie elektronicznej nastąpiło w dniu 8 lipca 2025 r., a przesłanie oryginału skargi oraz akt sprawy w dniu 11 lipca 2025 r. Organ deklarował też podjęcie działań zaradczych, celem zapobiegnięcia takim błędom w przyszłości. W ocenie Sądu wymierzenie grzywny w kwocie 500 zł jest adekwatne do uchybienia, jakiego dopuścił się organ, nie przekazując skargi wraz z odpowiedzią i aktami na bezczynność w ustawowym terminie i spełni swoją rolę prewencyjną. Sąd, wymierzając grzywnę w tej wysokości, wziął pod uwagę jako okoliczność łagodzącą, że nieprzekazanie skargi nie stanowiło uporczywego działania organu, który ostatecznie przekazał skargę wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi. Nadto opóźnienie nie było znaczne, gdyż wynosiło ok jednego miesiąca, zatem nie ma charakteru rażącego. Skarga nie została zlekceważona, organ dostrzegł konieczność jej przekazania i dokonał ostatecznie wskazanej czynności. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. - orzekł jak sentencji postanowienia Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).