III SO/Gd 18/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. F. o wymierzenie Metropolitalnemu Związkowi Komunikacyjnemu Zatoki Gdańskiej grzywny z powodu nieprzekazania w terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi postanawia: 1. wymierzyć Metropolitalnemu Związkowi Komunikacyjnemu Zatoki Gdańskiej grzywnę w wysokości 1000 zł (jeden tysiąc) złotych; 2. zasądzić od Metropolitalnego Związku Komunikacyjnego Zatoki Gdańskiej na rzecz A. F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. F., wnioskiem, który wpłynął do tutejszego sądu w dniu 26 września 2024 r. domagał się wymierzenia Metropolitalnemu Związkowi Komunikacyjnemu Zatoki Gdańskiej na podstawie art.55 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.") grzywny z powodu nieprzekazania w terminie skargi sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi. Z dołączonej do wniosku skargi wynika, że zarzuca on Związkowi utrudnienia spotykające użytkowników komunikacji miejskiej w zakresie nabywania biletów. Skarżący wskazywał, że osoby kupujące bilet za gotówkę są zmuszone do płacenia ceny podwyższonej o opłatę manipulacyjną. Niekiedy kupno takich biletów jest w ogóle niemożliwe, a czasem wymaga spędzenia kilku czy kilkunastu minut w kolejce do kasy. W odpowiedzi na wniosek Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej wniósł o jego nieuwzględnienie i wskazał, że pismo skarżącego datowane 19 sierpnia 2024 r. rzeczywiście wpłynęło do biura związku, lecz nie naruszył on art.54§2 p.p.s.a., gdyż Związek nie jest organizatorem publicznego transportu zbiorowego. Właściwe w tym zakresie pozostają gminy. Skoro zatem podnoszone przez wnioskodawcę w jego skardze zarzuty nie dotyczyły sprawy administracyjnej ani działań i bezczynności Związku, to nie miał on obowiązku przekazywania Sądowi skargi z aktami i odpowiedzią na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się organu do obowiązku nadesłania skargi i akt w ustawowym terminie, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z art. 154 § 6 p.p.s.a. wynika natomiast, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od stwierdzenia niedochowania przez organ terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę bez względu na przyczynę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 231/14). W rozpoznawanej sprawie Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej otrzymał skargę A. F. zatytułowaną "pozew sądowy o bezczynność i marnotrawstwo środków publicznych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 22 sierpnia 2024 r.". Skarga ta, bez względu na zajęte przez organ stanowisko powinna zostać przekazana do sądu wraz z odpowiedzią na skargę nie później niż w dniu 23 września 2024 r. (uwzględniając, że 21 września 2024 r. przypadał na sobotę). Tymczasem jednak wymieniony wyżej organ zwrócił w dniu 9 września 2024 r. A. F. złożoną przez niego skargę wraz z pismem przewodnim, w którym wskazano, że Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej nie jest właściwym miejscem do składania pozwów sądowych. W sprawie ziściły się zatem przesłanki wymierzenia grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a., gdyż w istocie organ zignorował całkowicie obciążający go obowiązek wynikający z art. 54§2 p.p.s.a. W tym miejscu należy przywołać treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OPS 1/23 zgodnie z którą dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. W uzasadnieniu uchwały wskazano: "nie może budzić żadnych wątpliwości, że o dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego, może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ za pośrednictwem, którego skarga została wniesiona. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ ten musi więc przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na tę skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Obowiązek ten spoczywa na organie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania". NSA wskazał także, że na realizację obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie może w żaden sposób wpływać przekonanie organu, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie, w której wniesiona została skarga. (zob. postanowienia NSA z: 22 września 2021 r., III OZ 635/21; 17 maja 2022 r., III OZ 309/22). Podkreślić należy, że grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter nie tylko dyscyplinujący, ale także represyjny i prewencyjny. Orzeczenie sądu w przedmiocie wymierzenia grzywny ma charakter uznaniowy. Sąd podejmując takie rozstrzygnięcie bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym między innymi charakter sprawy, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek przekazania skargi wraz z aktami, czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy, w tym również i to, czy skarga z oczywistych przyczyn była niedopuszczalna (por. uzasadnienie powołanej wyżej uchwały NSA). Wymierzając grzywnę w wysokości 1000 zł Sąd zważył, że Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej, będący związkiem międzygminnym wykonującym zadania publiczne i wyposażonym w osobowość prawną (art. 64 i 65 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 wykazał całkowity brak wiedzy na temat obowiązków obciążających go na mocy przepisów p.p.s.a. Związek zachował się bowiem w sposób całkowicie pozbawiony podstaw prawnych, zwracając skargę skarżącemu. Działanie to nie mogło być zaakceptowane i wymagało reakcji sądu w postaci wymierzenia grzywny. Sąd ustalając wysokość grzywny wziął jednak także pod uwagę, że skarga A. F. była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu (por. postanowienie z dnia 6 grudnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 361/24). Uznać należy, że grzywna w wysokości 1000 zł spełni zarówno prewencyjną jak i dyscyplinującą funkcję w stosunku do organu, który dopuścił się określonego powyżej naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., postanowił, jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O kosztach postępowania, z uwagi na uwzględnienie wniosku, Sąd orzekł na podstawie art. 64 § 3 w związku z art. 200 p.p.s.a. Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).