I SA/Gl 1010/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A W. S. Spółka Jawna w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatnicze – umorzenie zaległości podatkowych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 12 listopada 2011 r., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym A W. S. Spółka Jawna wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W motywach wniosku (patrz uzasadnienie zawarte w druku PPPr z dnia 11 listopada 2011 r.) odnotowano, że w 2001 r. dokumentacja Spółki została zajęta przez Urząd Kontroli Skarbowej w Z. Skarżąca nie prowadzi działalności od 2000 r. Zaakcentował przy tym, że postanowieniem z dnia 7 czerwca 2006 r. Spółce przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W dalszej części uzasadnienia wspólnik Spółki odnotował, że jest inwalidą i utrzymuje się z renty w kwocie 830,85 zł. W listopadzie 2009 r. urząd skarbowy zajął jego samochód, który w dalszej kolejności został zlicytowany. W oświadczeniu o majątku i dochodach zadeklarowano, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 2000 zł. Wartość ta, będąca wkładem wspólników, stanowi jedyny majątek Spółki. Do wniosku dołączono plik dokumentów, w tym: wyciąg z rachunku bankowego W.S. z dnia 30 września 2011 r., na którym zarejestrowano jedną operację, tj. wpływ świadczenia rentowego w ww. kwocie; zeznania PIT-36 i PIT/B, z których wynika, że 2010 r. W.S. osiągnął przychód wyłącznie ze świadczenia rentowego w kwocie 13.161,82 zł; postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 7 czerwca 2006 r. III SA/Wa 1802/05, mocą którego ustanowiono dla Spółki radcę prawnego z urzędu; zawiadomienie Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie o wyznaczeniu dla Spółki pełnomocnika. Analiza przybliżonego wyżej wniosku i dokumentacji źródłowej skutkowała wezwaniem skarżącej do uzupełnienia zawartych w nim danych. Pismem z dnia 8 grudnia 2011 r. wezwano zatem wnioskującą Spółkę do nadesłania: 1. dokumentów księgowych Spółki, tj. rachunku zysków i strat, bilansu oraz informacji dodatkowej za ostatni rok obrotowy; innych dokumentów za okres ostatnich trzech miesięcy, w tym: deklaracji na potrzebę podatku od towarów i usług; zestawienia przychodów ze sprzedaży, kosztów zakupu; tabeli amortyzacji środków trwałych; 2. przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3. wykazanie tytułu prawnego, na podstawie którego Spółka wykorzystuje lokal będący jej siedzibą, tj. przy [...]; 4. nadesłanie deklaracji podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych wspólnika Spółki za 2010 r. (ten punkt wezwania dotyczy Z.L); 5. złożenie oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach przez wspólników Spółki, tj. W.S. i Z.L.); W omówionym wyżej wezwaniu pouczono skarżącą Spółkę, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. W piśmie procesowym z dnia 17 grudnia 2011 r. W.S. odnotował, że pisemnie zwrócił się do drugiego ze wspólników o złożenie do akt tej sprawy oświadczenia, o którym mowa w pkt 5 ww. wezwania referendarza oraz zeznania podatkowego za rok 2010. W.S. zobowiązał się do nadesłania tych dokumentów jak tylko będzie to możliwe. Zeznał nadto, że lokal będący siedzibą skarżącej Spółki został przejęty przez firmę jego rodziny "z uwagi na zablokowanie działalności przez ZUS, urząd skarbowy oraz Bank A S.A." Odnotował przy tym, że pozostał mu jedynie adres pocztowy ze skrzynką, jednak (ze względu na pogarszający się stan jego zdrowia) od trzech lat adresem dla korespondencji jest adres jego zamieszkania w lokalu należącym do syna. Zaznaczył dalej, że wszystkie dotychczasowe opłaty sądowe pokrywane są z jego renty inwalidzkiej. W minionym roku uiścił przykładowo kwotę 650 zł na rzecz Sądu Rejonowego w C. Przy ww. piśmie wspólnika nadesłano plik dokumentów, w tym: pismo W.S. z dnia 17 grudnia 2011 r. skierowane do Z.L. informujące o konieczności uzupełnienia wniosku w tej sprawie; zgłoszenie NIP-2 z 30 września 2011 r. o zakończeniu prowadzenia działalności Spółki pod adresem: C., ul. [...]; informacja NIP-D o wspólnikach Spółki; zgłoszenie VAT-R; PIT/B za lata 2003,2004,2007,2009 i 2010 składane przez W.S., z których wynika, że wspólnik ten poniósł stratę z tytułu udziału w A W. S. Spółce Jawnej w łącznej kwocie 511,5 w latach 2003-2004; deklaracje VAT-7 za okres od września do listopada 2011 r. oraz grudzień 2010 r. (kwota nadwyżki przenoszona na następny miesiąc wyniosła 31.114,00 zł); umowa najmu nieruchomości położonej w C. przy [...], w której stroną najmującą jest W.M.-S. (umowa z dnia 1 września 2000 r.); korespondencja Spółki z Sądem Rejonowym w C. Wydział Gospodarczy w sprawie nałożonego na Spółkę obowiązku aktualizacji kodów PKD. Do pisma z dnia 17 grudnia 2011 r. dołączono nadto oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach W.S., z którego wynika, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, rozwiedzioną od 1998 r. Oświadczył przy tym, że mieszka kątem u syna, który wynajmuje mieszkanie od swojej matki, tj. byłej żony W.S.. Zeznał, że do stałych wydatków należą koszty lekarstw (100 zł) i rehabilitacja (200 zł). W roku 2011 poniósł koszty sądowe w łącznej kwocie 1000 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Mając na uwadze zakres wniosku Spółki oznaczony w druku PPPr z dnia 11 listopada 2011 r., należy wskazać, że stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) wynika, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania, tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, str. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający - tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Trzeba jednakowoż zaznaczyć w tym miejscu, że skarżąca Spółka jest spółką jawną. Spółka ta jest spółką osobową, co wynika z art. 4 pkt 1 i art. 22 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa, ale nie uzyskuje osobowości prawnej, ze względu jednak na treść art. 25 § 3 P.p.s.a. ma zdolność sądową. Stosownie bowiem do jego treści, zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień. Kluczową dla tej sprawy jest konstatacja przyjęta w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 70/09 (LEX nr 564254). W świetle wywodów tego Sądu, "dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce jawnej istotne jest także, że każdy wspólnik spółki jawnej w myśl art. 22 § 2 K.s.h. odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami. W sytuacji zatem, gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w powołanym wyżej przepisie, należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy (...) wziąć również pod uwagę sytuację majątkową samych wspólników. Nieuzasadnione byłoby przyjęcie, że przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania tej spółki. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji niż w innych postępowaniach." Mając na uwadze przywołane wyżej stanowisko judykatury należy stwierdzić, że powoływany w niniejszej sprawie brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych przez spółkę nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania jej prawa pomocy. Konieczne jest dodatkowo uprzednie zbadanie, czy stan finansowy i majątkowy wspólników tej spółki pozwala na uiszczenie wymaganych kosztów sądowych. W przywołanym wyżej postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nadto, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy ma zatem znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki jawnej na dzień wniesienia skargi do Sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie oraz sytuacja jej wspólników. Przenosząc te założenia na grunt tej sprawy należy stwierdzić, że brak dokumentacji odnoszącej się do sytuacji majątkowej drugiego ze wspólników Spółki Jawnej A uniemożliwia rozpoznanie wniosku w stopniu nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości. Należy przy tym odnotować, że pismo informujące Z.L. o konieczności uzupełnienia rozpoznanego obecnie wniosku zostało do niego ekspediowane trzy tygodnie temu. Referendarz sądowy celowo odroczył rozpoznanie tegoż wniosku do dnia dzisiejszego, chcąc umożliwić Spółce zgromadzenie pełnej dokumentacji. Zaznaczyć przy tym wypada, że Spółka nie złożyła wniosku o przedłużenie zakreślonego jej terminu. Za odmową przyznania prawa pomocy w tym przypadku przemawia nadto fakt, iż na obecnym etapie postępowania Spółka została zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Jest to najniższa wartość wpisu sądowego przewidziana w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei wspólnik reprezentujący Spółkę sam przecież zeznał, że w poprzednim roku uiścił koszty sądowe w łącznej kwocie 1000 zł. Co więcej, pomimo deklarowanych przez siebie niskich dochodów, był w stanie jednorazowo uiścić kwotę 650 zł na rzecz Sądu Rejonowego w C. Odnosząc się natomiast do okoliczności, iż w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2006 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1802/05 Spółce przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym, należy podkreślić, iż nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd [referendarz sądowy] rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienia NSA: z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt. I FZ 516/08, LEX nr 551930; z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10, źródło: www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). Trzeba przy tym zaznaczyć, ww. orzeczenie referendarza zapadło ponad pięć lat temu. Jedynie na marginesie można odnotować, że ogólnie pojmowana sytuacja majątkowa i przede wszystkim rodzinna W.S. nie jest na gruncie złożonych przez niego oświadczeń dostatecznie klarowna. Jednakże szczegółowe badanie tych okoliczności wykracza poza ramy niniejszego wpadkowego postępowania. Mając na względzie wszystkie podniesione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.