I SA/Gl 1014/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Spółki A Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...]zł, skarżąca Spółka wniosła o zwolnienie jej z tego obowiązku. Podniosła, że nie może zapłacić wpisu, gdyż wszystkie jej rachunki bankowe zostały zajęte. W treści urzędowego formularza PPPr Spółka dodatkowo podkreśliła, iż całe jej mienie nieruchome i ruchome, zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, stanowi obecnie przedmiot licytacji. W rubryce nr 6 wniosku (wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych) wpisano sumę [...]zł, zaś w rubryce nr 7 (wartość środków trwałych wnioskodawcy) – [...]zł. Wskazano nadto, że ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości [...]zł, a stan obu posiadanych przez nią kont wynosi "[...]". Pismem z dnia 21 lutego 2008 r. Referendarz sądowy - mając na uwadze dokumentację zgromadzoną w innych postępowaniach z wniosków skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy, zarejestrowanych w repertoriach Wydziału I tutejszego Sądu - wezwał skarżącą Spółkę do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: raportu kasowego i deklaracji na podatek od towarów i usług za styczeń 2008 r., wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą Spółkę, zwłaszcza w Banku X i w Banku Y, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), ostatniej ewidencji środków trwałych oraz aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez Spółkę, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw i kompleks biurowo-hotelowy, oraz dokumentów wskazujących na obecny stan prowadzonej w stosunku do strony skarżącej licytacji. Wezwanie powyższe zostało doręczone skarżącej Spółce w dniu 14 marca 2008 r. (data widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej wezwanie), jednakże, mimo dwukrotnego przesunięcia terminu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na skutek uwzględnienia wniosków Spółki zawartych w pismach z dnia 21 marca 2008 r. oraz 28 marca 2008 r., pozostało ono bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy, podnosząc w uzasadnieniu, iż skarżąca Spółka nie wykonała wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazano, iż mimo przedłużenia terminu do uzupełnienia wniosku ( o okres znaczenie przekraczający terminy określone w pismach Spółki z dnia 21 marca 2008 r. oraz 28 marca 2008 r.), strona skarżąca nie nadesłała wymaganych dokumentów, co w świetle art. 246 § 2 pkt 2 oraz 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), uczyniło niemożliwym merytoryczne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W terminowo złożonym sprzeciwie od postanowienia z dnia 21 kwietnia 2008 r., skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie oraz zwolnienie z kosztów sądowych. Zaakcentowała, iż Sąd ma możliwość obserwacji jej sytuacji finansowej od trzech lat. Nadto wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez "przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Oświadczyła, iż aktualnie funkcjonuje jedynie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. Zwróciła uwagę na postanowienie Komornika Sądowego [...] przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...] (które zostało wkomponowane w treść sprzeciwu) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji oraz na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 586/07 w którym zwolniono Spółkę od kosztów sądowych. Podniosła, iż w siedmiu sprawach toczących się przed tutejszym Sądem na podstawie tych samych dowodów i argumentów uznano jej wnioski i zwolniono ją z obowiązku uiszczenia wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie zatem z art. 246 § 2 P.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 592). W tym też kontekście przyjąć należy, że rozstrzygnięcie wniosku zależało od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Warto przy tym wskazać na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast jeśli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.) Strona zobowiązana jest więc do przedstawienia w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych niezbędnych do dokonania oceny oraz udokumentowania tych okoliczności, które wskazują, iż bez otrzymania prawa pomocy pozbawiona zostałaby możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie skarżącą Spółka nie uczyniła zadość opisanemu wyżej wymogowi. Nie wykazała ona bowiem w jakikolwiek sposób, iż nie posiada możliwości sfinansowania kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie w postaci wpisu sądowego od skargi. Wskazać należy, iż skarżąca Spółka w licznych postępowaniach przed tutejszym Sądem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski, poza kilkoma przypadkami, nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty. Ponadto zauważyć trzeba, iż strona skarżąca miała możliwość zgromadzenia wymaganej dokumentacji do momentu wniesienia sprzeciwu na postanowienia z dnia 21 kwietnia 2008 r., zatem do dnia 16 maja 2008 r. (data nadania pisma będącego sprzeciwem) oraz przedłożenia jej wraz ze złożeniem sprzeciwu, czego jednak nie uczyniła. W odniesieniu do twierdzenia skarżącej Spółki o toczących się wobec niej postępowaniach egzekucyjnych wskazać trzeba, że przedstawiła ona postanowienie Komornika Sądowego [...] przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Jednakże jest to dokument pochodzący sprzed ponad roku, sama zaś strona przyznaje w sprzeciwie, iż stanowi on "ostatnie postanowienie" i że stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie. W ocenie Sądu, wartość dowodowa tego dokumentu nie może zatem mieć znaczenia przesądzającego w niniejszej sprawie, zwłaszcza, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek bezskuteczności egzekucji może wynikać z niewystarczająco aktywnej postawy wierzyciela. Odnosząc się z kolei do argumentu Spółki, w którym wskazuje ona, iż w siedmiu sprawach toczących się przed tutejszym Sądem na podstawie tych samych dowodów i argumentów uznano jej wnioski i zwolniono ją z obowiązku uiszczenia wpisu, przyjdzie zauważyć, że dotychczasowa linia orzecznicza, jaka zarysowała się w tego typu sprawach z udziałem strony skarżącej jest odwrotna od tej, którą prezentują niektóre orzeczenia zapadłe na gruncie przyznania Spółce prawa pomocy. Dodatkowo podkreślić trzeba, że wskazana tendencja orzecznicza zyskała aprobatę instancji odwoławczej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I FZ 128/07 oraz z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 531/07). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz w oparciu o art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.