I SA/Gl 102/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lipca 2008 r. sprawy ze skargi PPHU A Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 kwietnia 2008 r. uzupełnionego urzędowym formularzem z dnia 16 maja 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy; Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pismem procesowym z dnia 7 kwietnia 2008 r., skarżąca spółka zwróciła się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od rzeczonej opłaty sądowej. Wniosek ten, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, został następnie uzupełniony i złożony na druku formularza PPPr z dnia 16 maja 2008 r. W rubryce nr 6 w/w druku (wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych) wpisano sumę [...] zł, zaś w rubryce nr 7 (wartość środków trwałych wnioskodawcy) – [...] zł. Wskazano nadto, że w ostatnim roku obrotowym Spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł. Wskazano nadto, iż skarżąca posiada dwa rachunki bankowe, na których stan środków oznaczono jako [...]. Mając na względzie złożone wyżej oświadczenia, biorąc również pod uwagę inne postępowania z wniosków Spółki o przyznanie prawa pomocy, zarejestrowanych w repertoriach Wydziału I WSA w Gliwicach, pismem z dnia 21 maja 2008 r., referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności raportów kasowych za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2008 r.; deklaracji na podatek od towarów i usług za ten okres; wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w Banku A i w Banku B, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; ostatniej ewidencji środków trwałych; aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy; dokumentów wskazujących na obecny stan prowadzonych w stosunku do skarżącej licytacji. Cytowane wyżej wezwanie doręczono skarżącej w dniu 6 czerwca 2008 r. Pismem procesowym z dnia 12 czerwca 2008 r. (również data nadania; koperta w aktach sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1500/06) prezes spółki zwrócił się o wyznaczenie dodatkowego terminu na złożenie wymaganych dokumentów, wskazując, że uzupełnienie wniosku nastąpi do dnia 30 czerwca 2008 r. Uwzględniając przywołany wyżej wniosek, zarządzeniem z dnia 17 czerwca 2008 r. referendarz sądowy przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z wnioskiem strony. Odpis zarządzenia doręczono spółce w dniu 4 lipca 2008 r. Do dnia dzisiejszego, pomimo przedłużonego terminu, nie uzupełniono wniosku o przyznanie prawa pomocy w wymaganym zakresie. Wypada jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że Spółka wielokrotnie w licznych postępowaniach przed Sądem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty. W wielu z tych spraw wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, który podkreślał, że skarżąca, pomimo podnoszonych przez nią okoliczności, nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność, w trakcie której uzyskuje przychody – w szczególności uczynił tak Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając jej zażalenia na postanowienia odmawiające prawa pomocy (por. postanowienia z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 142/06, a nadto I FZ 113/06 i I FZ 128/06 i z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06, z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07, z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 55/08). Podnoszono nadto, że przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych – [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności (tak w postanowieniu z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Intencją skarżącej spółki było uzyskanie w tej sprawie przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (patrz pkt 4 druku PPPr). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłat i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (patrz art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma ona dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie m.in. z uwagi na dotychczasowy przebieg innych wpadkowych postępowań prowadzonych w sprawach ze skarg Sp. z o.o. A, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zachodzi w stosunku do niej, w szczególności bowiem nie wykonała wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z intencją skarżącej termin do uzupełnienia wniosku został wydłużony. Pomimo to wezwaniu referendarza sądowego nie uczyniono zadość do dnia dzisiejszego. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Należy jeszcze w tym miejscu podkreślić, że wezwanie wystosowane do spółki w trybie art. 255 P.p.s.a. było nieodzowne. Zdaniem rozpoznającego wniosek dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia skargi do Sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i przede wszystkim na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki maja charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.