I SA/Gl 1045/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Beata Machcińska (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę. Przedmiotem skargi C. M. (dalej: "podatnik" lub "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Prezydent Miasta R. (dalej również: "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia [...] r. (dalej: "decyzja ostateczna"), wydaną na podstawie art. 207 i art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. dalej: "O.p." lub "Ordynacja podatkowa"), określił podatnikowi wysokość podatku od nieruchomości za 2017 r. 2. Podatnik pismem z dnia 20 marca 2017 r. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, przeprowadzenie oględzin garażu i ponowne wyliczenie podatku, gdyż w jego ocenie garaż nie jest budynkiem. Postanowieniem z dnia 27 marca 2017 r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2017 r. 3. Organ pierwszej instancji, wobec braku przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p., decyzją z dnia [...] r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. 4. Podatnik złożył odwołanie od ww. decyzji, podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami jakie zostały poczynione podczas wizji lokalnej oraz że nie posiada dokumentu – karty budynku. 5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej również: "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 O.p. Podkreślił, że postępowanie wznowieniowe może być poświęcone jedynie zbadaniu i ocenie, czy w danej sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki do wznowienia postępowania i jaki mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ocenił, że organ pierwszej instancji w takim właśnie zakresie prowadził postępowanie dowodowe. Mianowicie, organ ten, decyzję z dnia [...] r. wydał w oparciu o dowody zgromadzone przed dniem 2 stycznia 2017 r., czyli przed dniem wydania decyzji ostatecznej i w oparciu o te dowody podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że przedmiotowy garaż - wybudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę - jest trwale związany z gruntem, nie jest konstrukcyjnie przeznaczony do przenoszenia w inne miejsce, jest posadowiony na stałe, posiada fundamenty z bloczków, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i posiada dach a zatem jest budynkiem w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a podatnik jest właścicielem garażu i najemcą gruntu. Organ odwoławczy ustalił również, że w dniu 6 kwietnia 2017 r. przeprowadzono z udziałem podatnika oględziny garażu i spisano protokół, a z wypisu z kartoteki budynków wynika, iż na działce [...] znajdują się budynki transportu i łączności o pow. [...] m2. Ponadto w aktach sprawy znajduje się materiał dowodowy związany z procesem budowy ciągu garaży (w tym stanowiącym własność podatnika) oraz umowa najmu nr [...] r. z dnia 22 stycznia 2016 r. z aneksem, z której wynika, że podatnikowi oddano w najem grunt stanowiący własność Miasta R. z przeznaczeniem pod budowę garażu. Podatnik w dniu 24 maja 2016 roku złożył w UM R. informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach i lasach. Między innymi na podstawie tego dokumentu i zgodnie z danymi w nim zawartymi, Prezydent Miasta R. decyzją ostateczną ustalił podatnikowi wymiar podatku na 2017 r. w wysokości [...] zł. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Ponadto złożył wniosek o udzielenie prawa pomocy prawnej w części, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie zgadza się z decyzją ostateczną, ponieważ określa podatek od nieruchomości w zbyt wysokiej kwocie, a przecież dodatkowo zobowiązany jest do zapłaty czynszu z tytułu najmu nieruchomości w wysokości [...] zł miesięcznie. Zarzucił organowi odwoławczemu, że w tożsamych stanach faktycznych – dotyczących garaży położonych w R. przy ul [...], wydaje różne decyzje. Niektórzy właściciele garaży, jak np. syn skarżącego, którzy odwołali się od decyzji wymiarowych organu pierwszej instancji, płacą podatek w niżej wysokości, gdyż organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i ustalił wysokość podatku w kwocie [...] zł. Do skargi dołączył m.in. kserokopie decyzji organu odwoławczego wydane wobec P. M. i E. J.. 7. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r., starszy referendarz WSA w Gliwicach, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że "jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest uregulowana w art. 128 O.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Omawiana zasada ogólna jest niezwykle istotna z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Gwarantuje ona bowiem pewność obrotu prawnego oraz stabilność skutków prawnych aktów organów administracji publicznej. Powołany przepis, ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych, przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. Owe granice wynikają z możliwości wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jednym z takich trybów jest instytucja wznowienia postępowania, która, jako swoisty wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych, musi opierać się na ustawowo określonych przesłankach, które zostały wymienione w art. 240 § 1 O.p." (tak wyrok NSA z 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt I FSK 137/15 oraz wyrok NSA z 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt I FSK 2030/14, CBOSA). "W związku z tym, że instytucja wznowienia postępowania stanowi szczególny tryb postępowania, przesłanki jej zastosowania należy interpretować ściśle (wąsko). Nie można w takiej sytuacji przypisywać przesłankom wznowieniowym szerszego znaczenia, niż wyrażone wprost w przepisie prawa. Zasada, zgodnie z którą przesłanki wznowienia postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco, pełni również istotną funkcję gwarancyjną z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 O.p). Pozwala bowiem ograniczyć sytuacje, w których jedna sprawa będzie rozpoznawana kilkukrotnie, wyłącznie do przypadków kwalifikowanych wadliwości, wskazanych m.in. w art. 240 § 1 O.p." (tak wyrok NSA z dnia z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt I FSK 1397/15). Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, natomiast nie może ono służyć, jako środek do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją ostateczną. Podkreślić należy, że celem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2014 r. sygn. akt II FSK 2448/12, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 300/12, publik. CBOSA). Za niedopuszczalne uznać należy wykorzystanie postępowania wznowieniowego do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego (por. S. Presnarowicz, Komentarz do art. 240 ustawy – Ordynacja podatkowa, J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz., LEX 2013). Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego o braku istnienia przesłanek wznowienia określonych w art. 240 § 1 O.p. Zgodnie bowiem z art. 240 § 1 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132; 4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które następnie zostały uchylone, zmienione, wygaszone lub stwierdzono ich nieważność w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji; 8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny; 9) ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji; 10) wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji; 11) orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji. Odnosząc się do przesłanki wznowienia określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., wskazać należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz poglądami doktryny prawa, wynikającymi z przedmiotowego przepisu, podstawa wznowienia zostanie spełniona wówczas, gdy łącznie wystąpią następujące przesłanki: 1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody; 2) musimy mieć do czynienia z nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami; 3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji; 4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję (zob. S. Presnarowicz w: L. Etel (red.), R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2017, s. 1525)). Wyjaśnić należy, że nową okolicznością nie jest odmienna wykładnia przepisów prawa zawarta w orzeczeniach sądowych, czy też w aktach administracyjnych (zob. wyrok NSA w Poznaniu z dnia 20 marca 2003 r. I SA/Po 1471/01). "O ile bowiem nowe dowody i okoliczności służą ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego, o tyle wykładnia prawa ma znaczenie już na innym etapie rozstrzygania sprawy. Nie jest to etap ustalania faktów, lecz etap subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną. Podstawa wznowienia na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. dotyczy tylko tego pierwszego etapu." (tak Bogusław Gruszczyński (akt. Bogusław Dauter) Ordynacja podatkowa. Komentarz., Warszawa 2015, s.1022). Dlatego przedłożone przez skarżącego decyzje Samorządowego Kolegium odwoławczego w Katowicach dotyczące podatników: P. M. i E. J. nie można uznać za nową okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Wprawdzie decyzje te mają charakter dokumentów urzędowych, to jednak nie są to nowe okoliczności lub dowody w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. również i z tej przyczyny, że dotyczą sytuacji prawnej innych podatników oraz nie istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej. Prawidłowo organ odwoławczy argumentuje, że decyzja ostateczna wydana została w oparciu o dowody zebrane przed dniem 2 stycznia 2017 r. i żadne nowe dowody po tej dacie się w sprawie nie pojawiły. Akta administracyjne zawierają w szczególności: 1) informację o nieruchomościach i obiektach budowalnych, gruntach i lasach złożoną przez skarżącego w dniu 24 maja 2016 r., w której wykazano do opodatkowania przedmiotowy garaż, 2) dokumentację projektową 26 garaży oraz decyzję z dnia [...] r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, 3) kartę ewidencyjną budynku – garażu skarżącego. Reasumując, należy stwierdzić, iż skarżący, inicjując postępowanie wznowieniowe, dąży do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej, co jak już Sąd wyjaśnił, nie jest możliwe. Nadzwyczajna instytucja wznowienia postępowania podatkowego, nie może być wykorzystana do ponownej, merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu tzw. zwykłym. Nie jest to bowiem kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne, którego granice są ściśle ograniczone podstawą prawną wymienioną w art. 240 § 1 O.p. (zob. wyrok NSA z dnia z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1672/15). Nie zgadzając się z wymiarem podatku od nieruchomości na 2017 r., określonym w decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., skarżący winien odwołać się od niej do organu wyższej instancji, a, jeżeli nie mógł tego uczynić w zakreślonym terminie, złożyć wniosek o jego przywrócenie, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Jak już Sąd wyjaśnił, powołana przez skarżącego odmienność rozstrzygnięć w sprawach innych podatników, nie może zostać uznana za ustawową podstawę uchylenia decyzji ostatecznej, wskazaną w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. (zob. wyrok NSA z dnia z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1672/15). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., orzekł jak w sentencji wyroku.