I SA/Gl 1062/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w likwidacji w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej: K.p.a. ) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.) po rozpoznaniu zażalenia z dnia 3 lipca 2018 r. wniesionego przez A Sp. z o.o. w likwidacji z/s w R. (dalej: Spółka, strona, skarżąca) reprezentowaną przez pełnomocnika A. W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. wobec A Sp. z o.o. w likwidacji, organ egzekucyjny otrzymał w dniu 13 lutego 2018 r. wniosek złożony przez A. W. - pełnomocnika likwidatora o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i wyznaczenie kuratora dla Spółki w trybie art. 138d § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Do wniosku nie dołączono pełnomocnictwa, natomiast dołączona została uchwała podjęta w dniu 8 lutego 2018 r. przez jedynego wspólnika Spółki A. W.. Odwołano nią M. S. z funkcji likwidatora Spółki ze skutkiem prawnym na dzień 10 lutego 2018 r. W uzasadnieniu wniosku o zawieszenie postępowania wskazano, iż od dnia 10 lutego 2018 r. Spółka nie posiada organów upoważnionych do reprezentacji i nie mogą się toczyć się wobec niej żadne postępowania do czasu ustanowienia kuratora. W piśmie z dnia 21 lutego 2018 r. A. W., działając jako pełnomocnik Spółki, ponaglił organ egzekucyjny, wzywając do niezwłocznego wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Do pisma tego dołączone zostało pełnomocnictwo z dnia 30 listopada 2017 r. do reprezentowania Spółki na czas trwania postępowania likwidacyjnego we wszelkich postępowaniach sądowych, administracyjnych i egzekucyjnych wobec wierzycieli i dłużników. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, stwierdzając że wniosek złożył podmiot niebędący stroną postępowania. Pismem z dnia 28 marca 2018 r. A. W. złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie i nakazanie wydania postanowienia o zawieszeniu wszelkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec Spółki. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W pismach z dnia 4 czerwca 2018 r. oraz z dnia 11 czerwca 2018 r. A. W. jako pełnomocnik likwidowanej Spółki wskazał, iż odwołał likwidatora Spółki M. S. z pełnionej funkcji i w to miejsce nie powołał nowego, oraz że zachowały swoją moc wszelkie pełnomocnictwa udzielone jego osobie przez odwołanego likwidatora, w tej sytuacji reprezentowana osoba prawna, tj. A Sp. z o.o. w likwidacji zachowała zdolność procesową. Ponadto wskazał, iż dalej występuje z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, gdyż wystąpiły przesłanki zawieszenia enumeratywnie wskazane w art. 56 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] , Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. odmówił zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji wskazał, iż w doktrynie uważa się, że osoby prawne mają zawsze zdolność do czynności prawnych. Dopóki osoba prawna istnieje w obrocie prawnym, dopóty posiada zdolność sądową i zdolność procesową. W zażaleniu na to postanowienie A. W. wniósł o jego uchylenie i wydanie postanowienia zgodnie z wnioskiem, tj. o zwieszenie postępowania egzekucyjnego (z określeniem daty dziennej, od której zawieszenie tego postępowania nastąpiło "ex lege"- z mocy prawa), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz nakazanie organowi I instancji ponownego rozpatrzenia sprawy wg dyrektyw organu odwoławczego. W uzasadnieniu tego zażalenia pełnomocnik Spółki wskazał, iż organ I instancji słusznie przywołał art. 56 § 1 u.p.e.a. Stwierdził, że pkt 5 przywołanej normy ma niewątpliwie charakter normy prawnej odsyłającej (do innych przypadków opisanych w odrębnych przepisach). Zdaniem skarżącego brak organów upoważnionych do reprezentacji stanowi taki przypadek (co jest jednoznaczne potwierdzone w doktrynie, judykaturze oraz w orzecznictwie SN i NSA). Zdaniem skarżącego absurdalne jest przywołanie przez organ I instancji przepisów o zdolności do czynności prawnych (która jest normą prawa materialnego), zamiast regulacji dotyczących zdolności procesowej i sądowej (które mają charakter normy proceduralnej). Organ nadzoru nie uwzględnił zażalenia, w postanowieniu z dnia [...] r. zacytował art. 56 § 1, § 3 i § 4 u.p.e.a., a dalej stwierdził, że zawieszenie postępowania polega na czasowym zaniechaniu prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. przerwaniu na czas określony biegu postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/LU 584/10). Następnie wskazał, że organ egzekucyjny jest zobowiązany do zawieszenia postępowania w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. Ocena istnienia tych podstaw jest dokonywana z uwzględnieniem stanu rzeczy z chwili rozpatrywania wniosku przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA OZ w Gdańsku z dnia 6 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1526/96). Natomiast wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie to jest podstawą do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. Organ egzekucyjny przeprowadza postępowanie wyjaśniające i w przypadku stwierdzenia jednej z podstaw do zawieszenia postępowania wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania. W ocenie organu nadzoru, organ egzekucyjny zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. zasadnie odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła bowiem żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Za bezzasadne uznał twierdzenie strony skarżącej, jakoby zaistniała przesłanka z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w innych przypadkach przewidzianych w ustawach, jednakże rozpatrywany przypadek nie mieści się w tej regulacji. Spółka znajduje się w likwidacji, a rozwiązanie i likwidację Spółek regulują przepisy rozdziału 6 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks Spółek Handlowych (t.j. Dz U. z 2017 r., poz. 1577 ze zm., dalej: K.s.h.), tj. art. 270 i nast., które nie są objęte normą z art. 56 § 1 pkt. 5 u.p.e.a. Ponadto, na co również wskazano w zaskarżonym postanowieniu, art. 274 § 3 K.s.h. stanowi, iż w czasie likwidacji spółka zachowuje osobowość prawną. Przejście w stadium likwidacji pozostaje bez wpływu na podmiotowość prawną spółki, nadal mamy do czynienia z tą samą osobą prawną, dochodzi jedynie do zmian w sposobie jej funkcjonowania. Zachowanie przez Spółkę osobowości prawnej oznacza, że posiada ona zdolność sądową i procesową. Słusznie więc organ egzekucyjny wskazał, iż brak organów uprawnionych do działania w imieniu Spółki lub braki w tych organach, nie pozbawiają Spółki zdolności do czynności prawnych. Skutkują jedynie brakiem możliwości dokonywania czynności aż do czasu ustanowienia kuratora. W niniejszej sprawie nie zaistniały zatem przesłanki zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 § 1 u.p.e.a. W skardze na powyższe postanowienie Spółka, reprezentowana przez likwidatora, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia wg wytycznych Sądu oraz obciążenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kosztami niniejszego postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ dokonał całkowicie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego uznając, iż brak reprezentantów po stronie podatnika/dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym administracyjnym nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego z urzędu. Jest to sprzeczne z ustaloną linią orzecznictwa, poglądami judykatury i doktryny. Na poparcie tego zarzutu strona skarżąca wymieniłs wyroki: WSA w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt. I SA/Po 67/15, WSA w Łodzi z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 351/08, WSA w Poznaniu z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Po 276/15. Podniosła także, iż nie ma znaczenia, kto jest podmiotem występującym z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, gdyż ze względu na brak reprezentantów, organ egzekucyjny zobligowany zawiesić postępowanie egzekucyjne z urzędu (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 243/08). Autor skargi stwierdził również, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje na mocy wydanego postanowienia, na które służy zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego, do której wniesienia uprawniony jest każdy podmiot, który ma w tym interes prawny (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 1993 r., sygn. akt. IV SA 1234/92). W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) podlegało postanowienie organu nadzoru z dnia [...] r., którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia rozpocząć należy od wskazania, że podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego stanowi przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. Polega ono na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu, zaistniałych w toku postępowania egzekucyjnego, co do których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Przywołany art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. wymienia enumeratywnie przesłanki zawieszenia postępowania, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 339/96 LEX nr 29731 oraz patrz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 140). Sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1526/96, LEX nr 31564). Stosownie do treści art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i brak jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela, 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Wskazany art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., którego naruszenie strona zarzuca w niniejszej sprawie, stanowi, że zawieszenie postępowania następuje w innych przypadkach wskazanych w ustawach. Przypadki te zostały wymienione m.in. w art. 32a § 2, art. 32c § 1, art. 35 § 1 u.p.e.a. Regulacje te dotyczą skutków wszczęcia postępowania w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej (art. 32 a u.p.e.a.), wszczęcia procedury wzajemnego porozumiewania (art. 32 c u.p.e.a.) oraz konsekwencji wniesienia zarzutów (art. 35 § 1 u.p.e.a.). Zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest także przewidziane np. w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2344, art. 146), ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1876 ze zm., art. 159), ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1610 ze zm., art. 35). Podkreślenia także wymaga, że u.p.e.a. nie przewiduje instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Zobowiązany, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jest zobowiązany do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. Wniosek taki stanowi oświadczenie wiedzy dotyczące zaistniałych, w ocenie strony, podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie to stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. We wniosku złożonym w niniejszej sprawie wskazano na odwołanie likwidatora, wskutek czego Spółka utraciła organy upoważnione do jej reprezentacji, co, w ocenie wnioskodawcy, ma oznaczać, że do czasu ustanowienia kuratora wobec Spółki nie mogą się toczyć żadne postępowania, w tym administracyjne. Na mocy art. 12 K.s.h. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma osobowość prawną. Zgodnie z art. 275 § 1 K. s.h. do spółki w okresie likwidacji stosuje się przepisy dotyczące organów spółki oraz praw i obowiązków wspólników. Stosowanie tych przepisów modyfikowane jest celem likwidacji i przepisami kodeksu spółek handlowych, które nie są istotne w niniejszej sprawie. Art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 459 ze zm., dalej K.c.) stanowi, że osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Osoba prawna może zatem działać tylko przez swoje organy. Ich brak nie oznacza jednak, że nie istnieje osoba prawna. Jak przyjmuje się w doktrynie - osoba taka nie może wprawdzie działać, a więc i osiągać celu, dla realizacji którego powstała. Może jednak posiadać majątek i ponosić odpowiedzialność za swoje zobowiązania (por. m.in. Zbigniew Świderski, Komentarz do art. 42 k.c., LEX 2014). Powołane przez stronę w skardze wyroki sądów administracyjnych dotyczących innej problematyki, niż istotna w niniejszej sprawie. Jak więc wykazano powyżej w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z określonych enumeratywnie przez ustawodawcę przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wobec czego zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.