I SA/Gl 1083/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-03-26
Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Bożena Pindel, Bożena Suleja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odsetki za zwłokę od należności z tytułu składek, finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, mogą być umorzone na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pomimo wyłączenia możliwości umorzenia samych składek na podstawie art. 30 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa w części dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, "należności z tytułu składek" obejmują nie tylko składki, ale także odsetki za zwłokę. Wyłączenie możliwości umorzenia na podstawie art. 30 ustawy dotyczy wyłącznie składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, co nie wyklucza możliwości umorzenia odsetek za zwłokę od tych składek, jeśli spełnione są przesłanki z art. 28 ustawy, w szczególności całkowita nieściągalność.Stan faktyczny
Spółdzielnia A w likwidacji wniosła o umorzenie zaległych składek i odsetek od nich. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) umorzył postępowanie w sprawie umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami oraz składek za pracowników, a także odsetek od tych składek. Organ uznał, że na mocy art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, umorzenie składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami jest niemożliwe. Po odwołaniu, ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, argumentując całkowitą nieściągalność należności i brak majątku. WSA uchylił decyzję ZUS w części dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie odsetek za zwłokę, uznając, że organ nie dokonał właściwej oceny przesłanek umorzenia tych odsetek.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek, a w pozostałej części skargę oddalił.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Bożena Pindel (spr.), Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi A w S. w likwidacji na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek; 2) w pozostałej części skargę oddala.
Likwidatorzy A w S. w likwidacji wnieśli skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] r. Nr [...] o umorzeniu postępowania wszczętego w sprawie umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek w kwocie 138.538,42 zł oraz umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika tych składek w kwocie 465.629,04 zł.
Skarżący wnieśli ponadto skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 492 435,09 zł. W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 120/12 wyrokiem z dnia 13 września 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z dnia 21 marca 2011 r. Likwidatorzy A w S. w likwidacji (zwaną dalej A lub Spółdzielnią) wystąpili do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległych składek oraz odsetek z tytułu zaległości w ich wpłacie podnosząc, że z dniem 8 stycznia 1999 r. A została postawiona w stan likwidacji i regulowała na bieżąco zobowiązania wobec ZUS do momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez Komornika Sądowego w L.. Podziału sumy uzyskanej z egzekucji dokonał Sąd Rejonowy w L., a jednym z wierzycieli był ZUS. Spółdzielnia nie zaspokoiła wszystkich należności, w tym także pracowniczych.
Obecnie A nie prowadzi działalności i nie posiada żadnego majątku oprócz następujących nieruchomości, na których została ustanowiona hipoteka przymusowa zwykła na rzecz ZUS:
- działki o nr [...] o powierzchni [...] m2, dla której Sąd Rejonowy w L. prowadzi KW nr [...], stanowiącej poszerzenie ul. [...] w S.,
- działki o nr [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącej drogę p/pożarową dojazdową do budynku gminnego w S. (przedszkola) oraz działkę o nr [...] o powierzchni [...] m2 będącej poszerzeniem ul. [...] w S., dla których Sąd Rejonowy w L. prowadzi KW nr [...].
Wskazany majątek nieruchomy nie przedstawia żadnej wartości i planowane jest jego nieodpłatne przekazanie na rzecz Urzędu Gminy w K.. Ponadto do wniosku dołączono pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. J. O. z dnia [...] r., sporządzone do sprawy [...] i innych, z którego wynika, że w toku czynności egzekucyjnych stwierdzono, iż dłużnik nie posiada żadnego majątku podlegającego skutecznej egzekucji, nie posiada rachunków bankowych, ruchomości, nieruchomości będące własnością dłużnika zostały zlicytowane w drodze egzekucji z nieruchomości, a Sąd Rejonowy w L. sporządził plany podziału kwot uzyskiwanych w toku egzekucji. Przeciwko dłużnikowi prowadzonych jest 120 postępowań, a zadłużenie na dzień sporządzenia pisma wynosiło 292 949,08 zł.
Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w C. oddalił wniosek A o ogłoszenie upadłości wskazując w uzasadnieniu, że wnioskodawca nie posiada płynnych środków wystarczających na koszty postępowania, a posiadany majątek niepodobna spieniężyć.
Do akt postępowania zostały dołączone m.in. następujące dokumenty: oświadczenie strony o stanie majątkowym, postanowienie Sądu Rejonowego w C. z [...] r. sygn. [...] o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości wraz z uzasadnieniem, pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. J. O. z dnia [...] r. kierowane do wierzycieli, pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L, J. O. z dnia [...] r., iż obecnie prowadzi postępowanie egzekucyjne w 2 sprawach, które pozostaje bezskuteczne oraz wyciągi z ksiąg wieczystych
Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 28 ust. 3a oraz art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej u.s.u.s.) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), postanowił umorzyć postępowanie:
1) wszczęte w sprawie o umorzenie składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek w kwocie 138 538,42 zł w tym :
- składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres 03/2000-12/2002,02/2006 w kwocie 110 646,61 zł,
- składki na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres 03/2000-12/200 w kwocie 27 891,81,
2) wszczęte w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika tych składek w kwocie 465.629,04 zł w tym :
- składki na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników finansowanej prze płatnika składek za okres 09/1999, 01/2000-12/2002, 02/2006 w kwocie 105.497,37 zł,
- składki na FP i FGŚP za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika w kwocie 151.79,67 zł
- odsetki za zwłokę od należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników finansowanych przez płatnika naliczone na dzień 21 marca 2011 r., w kwocie 161.513,00 zł,
- odsetki za zwłokę naliczone na dzień 21 marca 2011 r. od należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych w kwocie 183.439,00 zł.
W uzasadnieniu organ podniósł, że wnioskiem objęte są składki finansowane przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek. Zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do wymienionych wyżej składek nie stosuje się instytucji umorzenia opisanej w art. 28 u.s.u.s., co czyni wniosek A bezprzedmiotowym w części wskazanej w decyzji. Zdaniem organu umorzeniem na podstawie art. 28 u.s.u.s. możliwe jest objęcie jedynie składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.
Likwidatorzy A złożyli odwołanie od wspomnianej wyżej decyzji wnosząc "o ponowne rozpoznanie sprawy". Podnieśli, iż dokonali ponownego sprawdzenia w Sądzie Rejonowym w L. w Wydziale Ksiąg Wieczystych stanu posiadanych nieruchomości i złożyli oświadczenie, że Spółdzielnia jest właścicielem jedynie nieruchomości wskazanych we wniosku o umorzenie składek (tj. KW nr [...] i [...]), natomiast pozostałe nieruchomości, wskazane przez ZUS, stanowią własność osób fizycznych, które nabyły je w wyniku postępowania egzekucyjnego z nieruchomości prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. (dot. KW nr [...] nr działki [...], KW nr [...],[...] oraz [...]). Ponadto podnieśli, iż A nie była właścicielem nieruchomości oznaczonej nr KW [...]. Likwidatorzy na poparcie swoich twierdzeń złożyli dodatkowe dokumenty:
- postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. B. D. z dnia [...] r. wydane w sprawach o sygn. [...] i [...] umarzające postępowania egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność egzekucji,
- postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. wydane w sprawie sygn. [...] w sprawie egzekucji z nieruchomości A w S. w likwidacji o przysądzeniu własności nieruchomości na rzecz nabywców,
- pismo Wójta Gminy w K. z dnia [...] r., w którym nawiązując do pisma z dnia [...] r., wyraził zgodę na nieodpłatne przejęcie działek oznaczonych w KW nr [...] oraz w KW nr [...] pod warunkiem braku obciążeń hipotecznych.
Zaskarżoną decyzją ostateczną ZUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu powołując art. 30 u.s.u.s. uznał, że została całkowicie wyłączona możliwość umorzenia należności z tytułu składek finansowanych prze ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, niezależnie od wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 28 u.s.u.s. Tym samym, w ocenie organu II instancji, istnieją podstawy do umorzenia postępowania wszczętego na wniosek strony, w części dotyczącej należności z tytułu składek finansowanych przez pracowników.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Likwidatorzy A w S. w likwidacji wnieśli o uchylenie decyzji ZUS z dnia [...] r. i ponowne rozpatrzenie wniosku.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż w wyniku prowadzonych postępowań egzekucyjnych doszło do całkowitego zbycia majątku Spółdzielni, za wyjątkiem wskazanych nieruchomości, które nie posiadają żadnej wartości, a ich nieodpłatne zbycie nie jest możliwe z uwagi na obciążenia w postaci hipotek przymusowych na rzecz ZUS. Skarżący nie posiada możliwości zaspokojenia roszczeń ZUS, co czyni niemożliwym zakończenie postępowania likwidacyjnego.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podkreślił w szczególności, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. całkowicie wyłączona została możliwość umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, niezależnie od wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 28 u.s.u.s.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 p.p.s.a.
Oceniając sporną decyzję w tym zakresie Sąd uznał, iż jest ona nieprawidłowa w części dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek.
Wyjaśnienia wymagają przede wszystkim przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozróżniające pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek". Przepis art. 24 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że "składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej". Z kolei przepis art. 30 u.s.u.s. stanowiący: "do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29", reguluje zakres postępowania w odniesieniu do ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.
Mając na względzie treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s. uznać należy, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Co do zasady, wymienione należności mogą być umarzane w całości lub w części, o ile spełnione będą warunki określone w ustawie i o ile nie zachodzi wyłączenie możliwości umorzenia objęte art. 30 u.s.u.s. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony, umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 679/08 oraz z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1060/0).
Zatem niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie stanowi przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów należności z tytułu składek (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 105/10 oraz z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 951/10, a także WSA w Łodzi z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 223/11).
Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał, iż organ nie dokonał ustaleń, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 u.s.u.s. w zakresie objęcia postępowaniem także odsetek za zwłokę naliczonych od należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikami składek. ZUS bowiem umarzając postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. potraktował odsetki na równi ze składkami, wykluczając rozstrzygnięcie w tej części zgodnie z dyspozycją art. 28 u.s.u.s.
W ocenie Sądu należy dokonać także merytorycznej oceny w przedmiocie możliwości umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikami składek, na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., który stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. ZUS zarówno w decyzji z dnia [...] r., jak również w zaskarżonej decyzji dnia [...] r. zaniechał dokonania takiej oceny.
Należy zwrócić uwagę, że organ w toku prowadzonego postępowania potwierdził, że na podstawie tytułu wykonawczego ZUS, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. prowadził postępowanie egzekucyjne, które postanowieniem z dnia [...] r. zostało umorzone, z uwagi na bezskuteczność egzekucji i organ nie ponowił wniosku o wszczęcie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Zakładać przy tym trzeba, że skoro egzekucja była prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego to obejmowała ona swym zakresem także i egzekucję z nieruchomości.
Skarżąca natomiast – wnioskując o umorzenie – na poparcie stanowiska o całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek przedstawiła:
- pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. J. O. z dnia [...] r., wydanego do sprawy [...] i innych, z którego wynika iż w toku czynności egzekucyjnych stwierdzono, że dłużnik nie posiada żadnego majątku podlegającego skutecznej egzekucji, nie posiada rachunków bankowych, ruchomości, nieruchomości będące własnością dłużnika zostały zlicytowane w drodze egzekucji z nieruchomości, a Sąd Rejonowy w L. sporządził plany podziału kwot uzyskiwanych w toku egzekucji. Przeciwko dłużnikowi prowadzonych jest 120 postępowań, których zadłużenie na dzień sporządzenia pisma wynosiło 292 949,08 zł,
- postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. B. D. z dnia [...] r. wydane w sprawach o sygn. [...] i [...] umarzające postępowanie egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność egzekucji,
- postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. wydane w sprawie sygn. [...] w sprawie egzekucji z nieruchomości A w S. w likwidacji o przysądzeniu własności nieruchomości na rzecz nabywców.
Analiza dokumentów zgromadzonych w toku postępowania prowadzonego przez ZUS pozwala na przyjęcie, iż w przypadku skarżącej nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej (brak rachunku bankowego, A znajduje się w końcowej fazie postępowania likwidacyjnego), jednocześnie skarżąca nie posiada majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co potwierdził zarówno sądowy jak i administracyjny organ egzekucyjny.
Organ w toku postępowania dołączył do akt elektroniczne odpisy z ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w L. KW NR [...] (poprzednio KW nr [...]) oraz KW NR [...] (poprzednio KW nr [...]), które potwierdzają twierdzenia skarżącego w zakresie własności nieruchomości. Jednak od daty zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnych tytułów wykonawczych tj. od [...] r. organ nie przystąpił do dalszych czynności egzekucyjnych.
Mając na uwadze wskazane okoliczności i badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, w sytuacji prawnej i faktycznej zaistniałej w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez nie zastosowanie przepisu art. 28 ust. 2 oraz ust. 3 punkt 5 i 6 u.s.u.s., także w odniesieniu do odsetek za zwłokę z tytułu składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikami składek oraz umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika tych składek.
W przedmiotowej sprawie doszło także do naruszenia w toku postępowania odwoławczego podstawowych zasad proceduralnych. Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, a zatem podzielając stanowisko i argumenty w niej zawarte, uchybił obowiązkowi z art. 77 k.p.a. czyli wyczerpującego i wnikliwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego uznając, że w przypadku wnioskodawczyni nie zachodzi sytuacja całkowitej nieściągalności wskazana w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Organ winien mieć na uwadze, że prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego ZUS postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Tymczasem skarżąca wykazała w oparciu o złożone do akt dokumenty, że prowadzone przez Komorników przy Sądzie Rejonowym w L. postępowania doprowadziły częściowo do skutecznej egzekucji z nieruchomości, zaś w pozostałym zakresie zostały one umorzone z uwagi na brak majątku podlegającego egzekucji.
Twierdzenia organu o możliwości dalszego skutecznego prowadzenia egzekucji nie znajdują potwierdzenia w informacjach zawartych w aktach sprawy. Przepis art. 28 ust. 3 punkt 5 i 6 u.s.u.s. stanowi bowiem, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję (punkt 5) lub jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (punkt 6). Zdaniem Sądu zatem, organ winien w pierwszej kolejności ustalić i ocenić czy obie przesłanki całkowitej nieściągalności występują w przedmiotowej sprawie i następnie dopiero rozważyć wniosek Spółdzielni o umorzenie także odsetek na podstawie tego przepisu.
Wskazane wyżej przez Sąd błędy proceduralne popełnione przez organ stanowią naruszenie art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania w toku postępowania interesu społecznego, ale i słusznego interesu obywateli), art. 8 (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), art. 77 § 1 k.p.a. (organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy), art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej...), które to przepisy znajdują odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie. W następstwie braku pełnej oceny stanu faktycznego sprawy naruszył też prawo materialne poprzez nie zastosowanie art. 28 ust. 3 punkt 5 i 6 u.s.u.s., tym samym nie sposób uznać, że organ wszechstronnie odniósł się do istnienia przesłanki umorzenia.
Wskazane naruszenia, w ocenie Sądu, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i muszą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji we wskazanej części. Organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, co prowadzi do wniosku, iż zasadniczo, w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzje na korzyść strony postępowania. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 punkt 2 zasadę równego traktowania ubezpieczonych. W tym miejscu niezbędne jest podkreślenie, że przy niewątpliwie nieskutecznej egzekucji prowadzonej dotąd wobec skarżącego, nie leży w interesie publicznym utrzymywanie stanu niemożności zakończenia likwidacji A i właściwego zagospodarowania pozostałych jeszcze działek gruntu likwidowanej Spółdzielni, które – jak to wynika z okoliczności sprawy – gotowa jest przejąć nieodpłatnie Gmina, z ich przeznaczeniem na potrzeby społeczności lokalnej. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym. (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 99/10 LEX nr 95282).
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uwzględni powyższe wskazania i oceny prawne. Poza tym wydając decyzję merytoryczną rozważy ponownie w sposób szczegółowy wystąpienie w sprawie wszystkich innych przesłanek uzasadniających umorzenie odsetek za zwłokę z tytułu składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikami składek oraz umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika tych składek i da temu wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji zgodnie z art. 107 § 2 k.p.a.
Wskazane nieprawidłowości w ustaleniach oraz w uzasadnieniu stanowiska organów, uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji części na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit a) i b) p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło