I SA/Gl 1091/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia NSA Ewa Madej, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...], wydanym na podstawie art. 61a § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013. 267 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2012.1015 ze zm.), dalej ustawa egzekucyjna, po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez A Sp. z o.o. w C., dalej Spółka lub strona, na postanowienie organu egzekucyjnego, Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B., dalej organ egzekucyjny, z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wniesionych w piśmie z dnia 4 lutego 2014 r., nazwanego skargą na czynności egzekucyjne, objęte zawiadomieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. – Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny wystawił w dniach [...] i [...] tytuły wykonawcze o określonych numerach, kierując je do egzekucji wszczętej zawiadomieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. o zajęcie rachunku bankowego Spółki. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono Spółce w dniu 21 stycznia 2014 r. W ustawowym terminie tj. pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. Spółka wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wnosząc o uchylenie tytułów wykonawczych i umorzenie postępowania egzekucyjnego, następnie pismem z dnia 4 lutego 2014 r. Spółka złożyła skargę na czynności egzekucyjne objęte zawiadomieniem, skierowaną do organu nadzoru, wnosząc o ich uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu "skargi" Spółka przedstawiła nieistnienie obowiązku zapłaty należności (podatek VAT) objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i brak jakichkolwiek podstaw do jego wszczęcia i prowadzenia. "Skarga" została przekazana organowi egzekucyjnemu. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów objętych pismem Spółki z dnia 4 lutego 2014 r. stwierdzając, że postępowanie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez Spółkę w ustawowym terminie było prowadzone i zostało zakończone w trybie przewidzianym ustawą egzekucyjną. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny działając w oparciu o art. 33, art. 34 oraz art. 59 w związku z art. 17 ustawy egzekucyjnej odmówił bowiem uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to Spółka otrzymała w dniu 15 kwietnia 2014 r. Zatem w tym przedmiocie i w oparciu o zawarty w zarzutach wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego już orzeczono, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania z wniosku Spółki zawartego w piśmie z dnia 4 lutego 2014 r. W zażaleniu na to postanowienie Spółka stwierdziła, że powoływanie się przez organ egzekucyjny na termin zawity było nieuzasadnione, gdyż pismo które organ nadzoru skierował do organu egzekucyjnego zostało terminowo wysłane do organu, tylko organ nadzoru zmienił formę jego rozpatrzenia. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 61 § 1 i § 2, art. 61a § 1 k.p.a. oraz wskazując na art. 33 § 1 pkt 1-10 i art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej stwierdził, że Spółka złożyła w ustawowym terminie zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne wnosząc o uchylenie tytułów wykonawczych i umorzenie postępowania egzekucyjnego, jednocześnie składając "skargę" z dnia 4 lutego 2014 r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu odwoławczego przesłanki, w oparciu o które Spółka wniosła zarzuty wyczerpywały podstawy do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a uznanie wniesionych zarzutów za zasadne, zgodnie z treścią art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Stąd prowadzenie postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów wyklucza jednocześnie prowadzenie postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy zauważył, że w postępowaniu w przedmiocie zarzutów, organ egzekucyjny odmówił uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, wydając w tym zakresie postanowienie z dnia [...]. Tym samym dokonał analizy przesłanek określonych w art. 33 § 1 pkt 1-10 ustawy egzekucyjnej warunkujących umorzenie postępowania i brak było podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w tym zakresie w oparciu o pismo Spółki z dnia 4 lutego 2014 r. Organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych co do stosowania art. 34 § 4 i art. 59 ustawy egzekucyjnej dowodząc, że odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej oznacza brak podstaw do jego umorzenia w oparciu o art. 59 tej ustawy. Stwierdził, że pismo z dnia 4 lutego 2014 r. obejmowało w istocie podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, przy uwzględnieniu faktu zbadania przez organ egzekucyjny przesłanek tego umorzenia i nieuznania zarzutów zgłoszonych przez Spółkę w piśmie z dnia 28 stycznia 2014 r. i z tej przyczyny odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, czyniło zasadną i zgodną z literą prawa podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Spółki z dnia 4 lutego 2014 r., o czym postanowił organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...]. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego w tym, że organ rozpoznający sprawę praktycznie dokonał merytorycznego jej rozpoznania, a nie przesłanek formalnych dotyczących wszczęcia postępowania, błędnie przyjął, że nie istnieją przesłanki do wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy stan faktyczny na przedmiotowe przesłanki jednoznacznie wskazywał. Uzasadniając skargę Spółka stwierdziła, że na etapie odmowy wszczęcia postępowania organ powinien badać wyłącznie formalne przesłanki do wszczęcia postępowania, a w przypadku ich wystąpienia organ powinien wszcząć postępowanie, zaś ewentualne nieuwzględnienie żądania strony mogłoby skutkować oddaleniem środka wniesionego przez stronę. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że dotyczyło ono odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wniesionych po upływie terminu do ich zgłoszenia w sytuacji, gdy toczyło się już postępowanie w sprawie zgłoszonych w terminie zarzutów, zakończone wydaniem postanowienia odmawiającego uznania zarzutów i odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 33, art. 34 i art. 59 ustawy egzekucyjnej. Organ odwoławczy uznał, że wydanie postanowienia w sprawie zarzutów oraz odmowa w tym postępowaniu umorzenia postępowania egzekucyjnego oznacza, że powołanie zarzutów i żądanie umorzenia tego postępowania zawarte w odrębnym wniosku i dokonanie analizy przesłanek z art. 33 ustawy egzekucyjnej warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego, skutkuje brakiem podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w tym zakresie (umorzenie postępowania egzekucyjnego i zgłoszonych zarzutów). Spółka twierdziła natomiast, że jej żądanie, w sprawie zgłoszonych zarzutów powinno być rozpoznane we właściwym trybie, zaś powoływanie się przez organ egzekucyjny na termin zawity było niezasadne, gdyż pismo, które organ nadzoru skierował do organu egzekucyjnego zostało wysłane terminowo do organu tylko organ nadzoru zmienił formę jego rozpatrzenia. W myśl art. 61a § 1 k.p.a., znajdującego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 ustawy egzekucyjnej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., a więc wszczęcia postępowania administracyjnego w określonym przedmiocie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej (w tym organ egzekucyjny) wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawa zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. "Zgłoszenie zarzutu, którego podstawa nie została wymieniona w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. lub uchybienie terminu do złożenia zarzutu na podstawach tam wskazanych powoduje bezprzedmiotowość lub bezskuteczność czynności zobowiązanego" (tak wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 2175/08). "Termin określony w tym przepisie liczy się co do zasady od dnia doręczenia tytułu wykonawczego" (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Po 238/13). Termin ten stanowi termin (procesowy) o charakterze zawitym co oznacza bezskuteczność (niedopuszczalność) czynności zdziałanej po jego upływie. Warto przy tym zauważyć, że zgłoszenie zarzutów wszczyna postępowanie w tak określonej sprawie skutecznie tylko wówczas, gdy zachowany został termin do ich zgłoszenia, a zobowiązany wskazał podstawy takich zarzutów (art. 33 w zw. z art. 27 ustawy egzekucyjnej). Należy również dodać, że powołane przez zobowiązanego podstawy zarzutów wiążą organ egzekucyjny, zaś podnoszone w nich okoliczności zakreślają granice tak wszczętej sprawy. Oznacza to, że zarzuty, o których mowa w art. 33 ustawy egzekucyjnej, nie mogą być składane lub uzupełnione w terminie późniejszym bądź w ramach innych, przewidzianych ustawą egzekucyjną, środków przysługujących zobowiązanemu, w tym skargi na czynności egzekucyjne z art. 54 ustawy egzekucyjnej lub żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 tej ustawy. Środki te służą innym celom i nie mają związku z postępowaniem w sprawie zgłoszonych zarzutów. "Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia" (tak wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2988/11). Z tych względów nie mogą być przedmiotem rozpoznania zarzuty braku istnienia egzekwowanej należności czy jej przedawnienia. Powyższe powoduje, że upływ terminu z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej zamyka możliwość korzystania przez zobowiązanego ze środka przewidzianego w art. 33 § 1 i 2 tej ustawy i zastosowania trybu przewidzianego w art. 34 ustawy egzekucyjnej, niezależnie od tego czy w momencie złożenia spóźnionych zarzutów postępowanie w tym przedmiocie toczyło się czy też nie. W przypadku zgłoszenia lub uzupełnienia zarzutów po terminie, zastosowanie znajduje art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, gdyż zdarzenie to stanowi uzasadnioną przyczyną braku możliwości wszczęcia postępowania w takiej sprawie. Skoro bezsporne było, że odpisy spornych tytułów wykonawczych doręczono Spółce w dniu 21 stycznia 2014 r. i w ustawowym terminie, bo w dniu 28 stycznia 2014 r. Spółka wniosła zarzuty ze wskazaniem na podstawy z art. 33 ustawy egzekucyjnej, to późniejsze pismo – z dnia 4 lutego 2014 r. (data stempla pocztowego) – kwalifikowane jako zawierające zarzuty w zakresie nieistnienia egzekwowanego obowiązku, niezależnie od jego treści czy tytułu oraz sposobu i terminu jego przekazywania między organami czy formy rozpatrzenia, nie mogło stanowić skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych w nim zarzutów, zaś złożenie tego pisma ze zgłoszonymi zarzutami we właściwym lub niewłaściwym organie, po terminie, skutkować musiało zastosowaniem art. 61a k.p.a. Sąd zauważa, że utrzymując w mocy postanowienie dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów organ odwoławczy w znacznej części uzasadnienia rozstrzygnięcia odniósł się do innej, niż będącej przedmiotem rozpoznania, sprawy dotyczącej żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie ocenił natomiast kwestii terminu zgłoszenia spornych zarzutów co nie naruszało jednak, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przepisów postępowania, skoro kwestia ta została przedstawiona w postanowieniu organu egzekucyjnego utrzymanym w mocy postanowieniem, którego dotyczy niniejsza skarga. Sąd nie ocenił wywodów organu odwoławczego, wykraczających poza przedmiot niniejszej sprawy, będąc związany jej granicami. Z tych przyczyn wobec braku stwierdzenia uchybień, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) Sąd na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.