I SA/Gl 1110/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziwie WSA Wojciech Gapiński, Beata Machcińska, po rozpoznaniu na w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Znak: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej Dyrektor lub organ odwoławczy) po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez panią B. B. (dalej strona, zobowiązana) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej organ egzekucyjny lub ZUS) z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nie uznania za uzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracji, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów podkreślonych w art. 27 tej ustawy w odniesieniu do prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2018. 2096 ze zm.) – dalej K.p.a. – oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 2 i § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2018. 1314 ze zm.), dalej ustawa egzekucyjna, utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] r. ZUS, działając jako wierzyciel wystawił zobowiązanej tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek ubezpieczeniowych za październik 2018 r. W tym samym dniu ZUS, działając jako organ egzekucyjny, nadał tym dokumentom klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Zawiadomieniami z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęć innych wierzytelności pieniężnych tj. z tytułu zwrotu i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G. Zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone stronie wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu [...] r. Trzema pismami z dnia 18 lutego 2019 r. zobowiązana zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych podnosząc zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia i niedopuszczalność egzekucji administracyjnej i domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wadliwość tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. uznał za nieuzasadnione podniesione przez stronę zarzuty, zaś zobowiązana wniosła zażalenie na postanowienie, któremu zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do jego wydania, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu zażalenia podniosła również zarzuty przeciwko czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Następnie Dyrektor przytoczył treść art. 34 § 1, 2, 4 i 5 oraz 33 § 1 ustawy egzekucyjnej by stwierdzić, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, kwestionując prawidłowość prowadzenia tego postępowania, zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 ustawy egzekucyjnej. Organ odwoławczy ustalił, że ZUS skierował do strony upomnienie, które zostało odebrane przez zobowiązaną osobiście w dniu [...] r. Zauważył, że na podstawie spornych tytułów wykonawczych dochodzone były składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a podstawę prawną obowiązku wskazanego w tych dokumentach, stanowiły deklaracje. Cytując przepis art. 3a § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej wyjaśnił, że deklaracja rozliczeniowa sporządzona zgodnie z przepisami stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez uprzedniego wydania decyzji ustalającej i określającej wysokość należności, oraz że zgodnie z art. 29 § 1 tej ustawy w przypadku zaistnienia przesłanek podmiotowych egzekucja jest niedopuszczalna w sytuacji, gdy przepisy prawa wyłączają możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do podmiotów wskazanych w tytule wykonawczym, a nadto, że egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej. Innymi słowy, niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Następnie stwierdził, iż strona jest osobą, względem której moją zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej, bowiem niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej jedynie wobec osób wymienionych w art. 14 ustawy egzekucyjnej do których strona się nie zalicza. Dyrektor stwierdził, iż zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, tj. niespełnienia wymogów określonych w art. 27 tej ustawy był bezzasadny, bowiem przedmiotowe dokumenty zawierają wszystkie wymogi określone w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. Zauważył, również, że strona nie wskazała w jakim zakresie dopatrzyła się nieprawidłowości w wystawionych przez wierzyciela dokumentach. Dlatego – w ocenie organu – zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się natomiast wprost do zażalenia, Dyrektor wskazał, że bezzasadny jest zarzut zajęcia przez organ egzekucyjny środków pieniężnych, zgromadzonych na rachunku bankowym poza kwotą wolną, albowiem jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny nie dokonał takiego zajęcia. W przedmiotowej sprawie zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności tj. nadpłatę w podatku przysługującej zobowiązanej od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. W skardze na to postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca zarzuciła brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia rachunku bankowego domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania. Uzasadniając skargę skarżąca stwierdziła, że zaskarżona czynność egzekucyjna w postaci zajęcia środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach oszczędnościowych lub oszczędnościowo-rozliczeniowych została dokonana z naruszeniem prawa, gdyż dokonano ją w sposób bezprawny albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego. Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację oraz stwierdzając, że postanowieniem z dnia [...] r. dokonał już oceny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych strony, zaś strona wniosła skargę na to postanowienie do WSA w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie uznania zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Z przepisu tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są w sposób enumeratywny wskazane i stanowią sformalizowany środek prawny służący ochronie zobowiązanego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem jednolicie, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 ustawy egzekucyjnej (tak wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r., II FSK 1469/10). W konsekwencji kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie. Wymaga przy tym zauważenia, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 tej ustawy, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej, na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Oceniając niniejszą sprawę w kontekście powyższych przepisów należy podkreślić, że wobec tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Tym samym organ egzekucyjny wydał zgodnie z art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. Oceniając wydane rozstrzygnięcia w kontekście podnoszonych przez skarżącą zarzutów należy stwierdzić, że organy prawidłowo uznały je za niezasadne. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżącej doręczono w dniu [...] r. upomnienia z dnia [...] r., co potwierdziła osobiście swoim podpisem. Doręczenie należy uznać jednocześnie za prawidłowe. Zobowiązana w zarzutach nie wykazała niedopuszczalności egzekucji. Samo podniesienie tego zarzutu nie może odnieść zamierzonego skutku. Podkreślenia bowiem wymaga, że w myśl art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Trafnie przy tym Dyrektor uznał, że w art. 33 § 1 pkt 6 tej ustawy chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych – podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność taka musi wynikać zatem z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (tak wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011r., II FSK 461/10). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela przy tym stanowisko organu nadzoru, że podstawę do wystawienia spornych tytułów wykonawczych mogły stanowić deklaracje rozliczeniowe dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Egzekucja administracyjna takich należności nie jest niedopuszczalna, a nadto obowiązujące przepisy prawa nie wyłączają jej w stosunku do skarżącej, skoro nie należy ona do kręgu osób i podmiotów wymienionych w art. 14 ustawy egzekucyjnej. Co do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej należy stwierdzić, że sporne tytuły wykonawcze zawierają wszystkie niezbędne elementy opisane w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, zaś zobowiązana nie wskazała konkretnych naruszeń tego przepisu w wystawionych tytułach. Ponadto jak słusznie zauważył Dyrektor jeden z zarzutów podniesionych przez zobowiązaną dotyczył w istocie zastosowanego środka egzekucyjnego przy czym zobowiązana twierdziła, że chodziło o zajęcie środków pieniężnych zgromadzonych na jej rachunkach bankowych. Z akt sprawy wynika natomiast, że organ egzekucyjny nie dokonał takiego zajęcia lecz zajęcia innej wierzytelności w postaci nadpłaty podatkowej przysługującej skarżącej. Dodać przy tym należy, że tego rodzaju zarzuty dotyczące zastosowanych środków egzekucyjnych stanowią odrębne żądanie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne i nie podlegają rozpatrzeniu w trybie zarzutów o których mowa w art. 33 i 34 ustawy egzekucyjnej. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019. 2325) skargę oddalił.