I SA/Gl 1114/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 700 (słownie: siedemset) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 22.492 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreśliła najpierw, że jej majątek – na który składają się liczne nieruchomości, m.in. 9 lokali mieszkalnych, 3 samochody osobowe i znaczne zasoby pieniężne – został zabezpieczony w toku postępowania karnego oraz objęty egzekucją administracyjną. Podniosła zarazem, iż kolejne postępowanie egzekucyjne dotyczy zaległości w należnościach czynszowych, których nie jest w stanie uregulować. Według wniosku skarżąca prowadzi, osobiście i w formie spółki cywilnej, działalność gospodarczą ze stratą i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Wnioskodawczyni z własnej inicjatywy i na wezwanie referendarza sądowego przedstawiła, w formie kopii, obszerną dokumentację, która generalnie potwierdza jej oświadczenia, m.in.: oświadczenie jej rodziców, iż pozostaje ona na ich utrzymaniu (koszty pomocy udzielonej skarżącej w okresie ostatnich trzech miesięcy oszacowano na około 2000 zł), dokumenty dotyczące działalności gospodarczej (w podsumowaniu książki przychodów i rozchodów za ubiegły rok wykazano wynik ujemny: w przypadku działalności wykonywanej osobiście w kwocie 58.145,99 zł, zaś w przypadku działalności w formie spółki cywilnej – 29.811,85 zł. Był to jednak rezultat uwzględnienia wartości remanentowych. W bieżącej działalności w obu wypadkach wystąpiła nadwyżka przychodów nad wydatkami: w przypadku spółki cywilnej w grudniu przychody wyniosły 9.895,12 zł, a wydatki 3.392,18 zł, zaś w skali roku odpowiednio 90.865,54 zł i 67.827,69 zł, w przypadku działalności wykonywanej osobiście w grudniu przychody wyniosły 13.211,99 zł, a wydatki 5.819,17 zł, zaś w skali roku odpowiednio 146.029,26 zł i 108.625,97 zł; wydatki te nie obejmowały opłat czynszowych), deklaracje dla podatku od towarów i usług składane w związku z działalnością wykonywaną osobiście (za ostatni kwartał ubiegłego roku wykazano podstawę opodatkowania w wysokości 28.596 zł) i z działalnością wykonywaną w formie spółki cywilnej (w okresie od czerwca do grudnia ubiegłego roku najniższą podstawę opodatkowania, 5172 zł, wykazano w sierpniu, zaś najwyższą, 9.895 zł, w grudniu), zeznanie podatkowe skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. (wykazano w nim przychody w kwocie 243.823,56 zł, koszty ich uzyskania w kwocie 229.428,18 zł i dochód w kwocie 14.395,38 zł), sporządzone przez komornika sądowego zestawienie stanu zadłużenia na dzień 3 lutego 2012 r. (suma do zapłaty w kilkudziesięciu sprawach wyniosła 344.789,76 zł), kilkadziesiąt pism dotyczących zaległości czynszowych skarżącej sporządzonych w dniach 12 i 13 stycznia bieżącego roku (suma tych zaległości wyniosła 22.182,33 zł), postanowienie z dnia 8 czerwca 2005 r. o zabezpieczeniu przepadku korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości wyliczonych w postanowieniu w 21 punktach oraz plik dokumentów potwierdzających, że należące do skarżącej rachunki bankowe oraz papierów wartościowych są zajęte lub zablokowane. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając obszerny materiał dowodowy, który został z należytą starannością zgromadzony przez skarżącą, stwierdzić trzeba, że nie pozwala on na uwzględnienie rozpatrywanego wniosku w całości. Nie można bowiem pominąć tej okoliczności, że skarżąca, mimo bardzo poważnych trudności finansowych, prowadzi nadal działalność gospodarczą, osobiście i w formie spółki cywilnej, w której zyskach ma 95% udział, uzyskując w obu przypadkach przychody i ponosząc wydatki i to w taki sposób, który daje nadwyżkę. Istotne jest przy tym to, iż wspomniane wydatki stanowią koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa, tj. spłatę zobowiązań łączących się z działalnością, nie zaś zaległości, które dochodzone są w trybie egzekucyjnym. Trudno zatem wskazać przyczyny, dla których pośród tych kosztów nie można byłoby wygospodarować jakichkolwiek środków potrzebnych na opłacenie kosztów sądowych. Całkowite pominięcie takich środków w strukturze wydatków ponoszonych w ramach działalności gospodarczej byłoby nie do pogodzenia z zasadą, według której koszty sądowe jako należności publicznoprawne powinny być traktowane priorytetowo, wobec czego zobowiązany do ich uiszczenia nie powinien preferować należności w obrocie cywilnoprawnym i tak uzasadniać wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 512/08, LEX nr 530038, z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09, LEX nr 582452, z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II OZ 908/10, LEX nr 743999 i z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 633/10, LEX nr 742691). Z drugiej strony jednak wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie jest znaczna i zdaniem rozpoznającego wniosek w sytuacji skarżącej nie można wymagać od niej, by poniosła je w całości lub choćby w dużej części. Niewątpliwie przecież wnioskodawczyni stoi przed koniecznością spłaty bardzo wysokich zobowiązań publiczno i prywatnoprawnych, które nierzadko objęte są postępowaniami egzekucyjnymi. Ponadto środki stosowane podczas tych postępowań, podobnie jak zabezpieczenie jej majątku w toku postępowania karnego, są dla strony dolegliwe, ograniczając jej możliwości finansowe. Jej rachunki bankowe są wszak zajęte, wykluczone jest też jakiekolwiek rozporządzenie jej majątkiem nieruchomym. Co więcej, skarżąca musi nadal ponosić koszty utrzymania tego majątku – suma zaległości w tym zakresie dorównuje nieomal wpisowi od skargi w rozpatrywanej sprawie. Z tych względów uznano, że wnioskująca bez uszczerbku utrzymania koniecznego może zapłacić jedynie niewielki ułamek kosztów sądowych, o którym mowa w sentencji. Ułamek ten nieznacznie przekracza 1/10 kosztów poniesionych w grudniu ubiegłego roku w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą osobiście i stanowi mniej niż 1/10 nadwyżki, jaka pozostała z przychodów uzyskanych w tym miesiącu po opłaceniu tychże kosztów. Konieczność wygospodarowania takiej kwoty nie może być więc postrzegana jako nadmierne obciążenie przedsiębiorstwa skarżącej, nawet w jej trudnej sytuacji. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.