I SA/Gl 1119/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja – Klimczyk, , , po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A sp. z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A sp. z o.o. w T. na oznaczone w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że przesyłka polecona adresowana do pełnomocnika strony skarżącej zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, została awizowana w dniu 27 października 2017 r., a następnie awizowana powtórnie w dniu 6 listopada 2017 r. Przesyłka powyższa została następnie wydana adresatowi w dniu 13 listopada 2017 r. Sąd wyjaśnił, że skoro przesyłki te były awizowane w dniach 27 października i 6 listopada 2017 r., to ich doręczenie – zgodnie z regułą zawartą w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "ppsa") – nastąpiło już wcześniej, tj. z dniem 10 listopada 2017 r. Wobec tego siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz na uiszczenie wpisu od skargi upłynął z dniem 17 listopada 2017 r. Pełnomocnik strony skarżącej uzupełnił natomiast braki formalne skargi oraz – odnosząc się do wezwania w przedmiocie wpisu od skargi – złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w dniu 20 listopada 2017 r., a więc już po upływie terminu przewidzianego do dokonania tych czynności. Przesyłka polecona zawierająca odpis powyższego postanowienia została wydana pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 31 stycznia 2018 r. W dniu 7 lutego 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazując na przepisy regulujące kwestię doręczania przesyłek pocztowych podniósł, że wydanie przesyłki po terminie nie może obciążać stronę ujemnymi konsekwencjami, bowiem obowiązek obliczania terminu, w którym może być wydana przesyłka, należy do operatora pocztowego. Zdaniem pełnomocnika nie jest obowiązkiem adresata przesyłki czynienie ustaleń odnośnie daty pozostawienia w jego oddawczej skrzynce pocztowej pierwszego awiza i obliczanie od tej daty 14 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 73 ppsa. Dlatego niewywiązanie się operatora pocztowego z obowiązków określonych przepisami prawa, nie może rodzić negatywnych skutków po stronie adresata przesyłki, który ma prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka został mu doręczona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Powołując się dalej na orzecznictwo sądowe pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że wydanie przesyłki po upływie terminu nastąpiło z winy Poczty Polskiej S.A., działał on zatem w błędzie, do powstania którego się nie przyczynił, co oznacza, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Podniósł, że skoro przesyłka została mu wydana przez operatora pocztowego w dniu 13 listopada 2017 r., to mógł on przyjąć, iż od tego dnia winien liczyć siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy w pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym siedmiodniowym terminie. Należy przyjąć, że wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu – niewiedza co do rzeczywistego początku biegu terminu w związku z zastosowaniem trybu doręczenia zastępczego – ustała w dniu 31 stycznia 2018 r., kiedy doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej odpis postanowienia o odrzuceniu skargi. Wniosek zaś został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 7 lutego 2018 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie akceptowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 752/13, 24 października 2016 r. sygn. akt I FZ 267/16; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy także nadmienić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który reprezentuje stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona reprezentowana przez pełnomocnika ponosi ryzyko ujemnych skutków jego niestarannego zachowania. Wobec tego przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 520/17). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu od skargi nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Pełnomocnik strony skarżącej bowiem brak winy w dochowaniu terminu uzasadnia nieprawidłowym działaniem operatora pocztowego w zakresie doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, tj. wydaniem przesyłki po upływie terminu 14 dni od pierwszego awiza i w związku z tym mylnym przekonaniem, iż od tej daty biegł siedmiodniowy termin do wykonania ww. wezwań. W ocenie Sądu okoliczności podniesione we wniosku nie uzasadniają przywrócenia terminu w odniesieniu do strony działającej przez profesjonalnego pełnomocnika. Od profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest radca prawny, można wymagać, aby znał procedury przewidziane w przepisach dla dokonywania określonych czynności procesowych. Dochowując należytej staranności, profesjonalny pełnomocnik odbierając awizowaną przesyłkę nie powinien bezkrytycznie przyjmować daty jej wydania z placówki pocztowej, lecz winien tę datę zweryfikować z zasadami zawartymi w art. 73 ppsa. Zdaniem Sądu nieznajomości procedur sądowych przez profesjonalnego pełnomocnika nie jest okolicznością usprawiedliwiającą niedochowanie terminu. Nie jest to sytuacja, w której przeszkoda jest niemożliwa do przewidzenia czy przezwyciężenia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że pełnomocnik strony skarżącej miał możliwość dokonania czynności w terminie, a przekroczenie terminu spowodowane było niedochowaniem należytej staranności i ze swojej istoty nie może uzasadniać przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uznał, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu i na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.