I SA/Gl 1127/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. Ł., M. P. i B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwestii wniosku skarżącej G. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca G. Ł. na urzędowym formularzu z dnia 4 grudnia 2014 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata "w celu sporządzenia skargi kasacyjnej z wyłączeniem poprzedniego ustanowionego adwokata". Postanowieniem z dnia 5 listopada 2013 r. skarżącej przyznano już prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, pismem z dnia 29 lipca 2014 r. wypowiedziała ona jednak pełnomocnictwo adwokatowi wyznaczonemu na tej podstawie. Wnioskodawczyni przyznano zatem już prawo pomocy w zakresie objętym wnioskiem – postanowieniem, które dotąd zachowało swą prawną moc. Orzeczeniem tym zwolniono ją od kosztów sądowych, toteż stosownie do art. 239 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) nie ma ona obowiązku ponoszenia tych kosztów. W myśl art. 241 P.p.s.a. brak określenia zakresu tego zwolnienia w postanowieniu oznacza przy tym całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2013 r. ustanowiono skarżącej również adwokata. Zaznaczyć wszak wypada, że rozstrzygnięcie to ma charakter ogólny w tym sensie, iż nie indywidualizuje osoby pełnomocnika, który będzie reprezentował stronę. Konkretyzacja tego uprawnienia nie należy bowiem do Sądu czy referendarza sądowego, lecz do właściwego organu samorządu zawodowego. Otóż zgodnie z art. 253 P.p.s.a. o wyznaczenie adwokata na podstawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy Sąd zwraca się do okręgowej rady adwokackiej. To wspomniana rada decyduje więc o tym, którego adwokata wyznaczyć w ramach prawa pomocy, i wedle art. 244 § 3 P.p.s.a. może – w miarę możliwości i w porozumieniu z danym adwokatem – dokonać tej czynności w sposób uwzględniający preferencje strony. W konsekwencji może ona wyznaczyć innego adwokata w miejsce dotychczasowego, co wymaga wniosku adresowanego do niej, nie do Sądu. Rola Sądu kończy się na ustanowieniu pełnomocnika i przyznaniu stronie w tej materii generalnego uprawnienia, które konkretyzowane jest przez inny organ i poza postępowaniem sądowym. Z tych względów w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że strona nie ma prawa do żądania na drodze kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy wyznaczenia innego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnia jej oczekiwań w zakresie akceptacji i wykonania jej własnej koncepcji czynności procesowych (tak np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I OZ 654/11, LEX nr 964712 i z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 806/11, LEX nr 1151495). Przyznanie postanowieniem prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, wyznaczanego przez okręgową radę adwokacką, ma ten skutek, że stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym, wobec czego jej ponowny wniosek w tym samym zakresie jest bezprzedmiotowy, gdyż dotyczy uprawnienia, które zostało wcześniej uznane prawomocnym orzeczeniem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1313/10, LEX nr 743790). Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawczyni ani przyznać tego, co i tak przysługuje jej z mocy prawomocnego postanowienia, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jej wniosek. Pozostaje jedynie uznanie postępowania w przedmiocie prawa pomocy za bezprzedmiotowe. Takie postępowanie podlega zaś umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy trzeba stosować na zasadzie analogii.