I SA/Gl 1140/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, Z. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, podnosząc, że od dłuższego czasu ma kłopoty z widzeniem na jedno oko, co wymusza na nim korzystanie z pomocy osób trzecich. Przy rzeczonym wniosku (patrz pismo z dnia 20 października 2016 r.) skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również kilka skierowań do podjęcia leczenia w specjalistycznych placówkach medycznych, pochodzących z lat 2014 – 2016. W druku PPF skarżący, w ramach uzasadnienia wniosku, podniósł nadto, że na jedno z oczu nie widzi w ogóle, a prawidłowe funkcjonowanie drugiego jest mocno zagrożone. Zeznał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Do posiadanych składników majątku skarżący zaliczył dom o powierzchni 100 m2 z zastrzeżeniem, że kwalifikuje się do kapitalnego remontu. W rubryce "inne nieruchomości" skarżący odnotował: "działkę gruntu 1095 m2 nie przynosi dochodu, choroba". Z kolei pod pozycją "dochody" odnotował: "emerytura 440 złotych zajętość". Podniósł nadto, że posiada zobowiązania, w tym alimenty oraz czynsze najmu, w łącznej kwocie 600 zł. Pismem z dnia 3 listopada 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) wykazanie na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący korzysta z nieruchomości położonej w D. przy ul. [...]; należało również wykazać tytuł prawny bądź jego utratę do lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...]; 2) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów zobowiązań i stałych wydatków (należało wykazać np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, wysokość kosztów ponoszonych na mieszkanie, opłaty za media, koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku); dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało wskazać także osoby, które ewentualnie partycypują w ponoszeniu tych kosztów; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowego, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich po sierpniu 2013 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; w tych ramach należało uwzględnić rachunek bankowy w A o nr [...]; 4) udokumentowanie (np. za pomocą oświadczeń osób trzecich) okoliczności korzystania ze wsparcia znajomych; w tych ramach należało nadto wskazać jakiego rodzaju jest to pomoc; 5) złożenie oświadczenia informującego o aktualnym sposobie wykorzystania nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (dawniej [...]); oświadczenie to należało wesprzeć stosowną dokumentacją; 6) nadesłanie dokumentów potwierdzających rozwiązanie umów najmu ww. nieruchomości z firmami: "B i C; 7) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należy w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy (zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne); dla udokumentowania dochodów (straty) z działalności gospodarczych należało nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej w okresie ostatnich czterech miesięcy, w tym np. za pomocą księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), zestawienia sprzedaży, deklaracji VAT, raportów kasowych, itp.; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; 8) nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za 2015 r.; 9) nadesłanie "odcinka emerytury za X. 2016", którego nie dołączono do pisma z 20 października 2016 r.; 10) nadesłanie aktualnych, tj. wydanych po otrzymaniu niniejszego wezwania, zaświadczeń o stanie zaległości będących przedmiotem egzekucji oraz o ich bieżącej realizacji. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w wyżej zakreślonym terminie i zakresie może zostać potraktowane, jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Wezwanie referendarza, skierowane na adres Z. K. wskazany przez niego w aktach sprawy, z uwagi na nieobecność adresata, awizowano dwukrotnie w dniach 18 i 28 listopada 2016 r. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki we właściwym urzędzie pocztowym umieszczono z kolei w skrzynce pocztowej. W konsekwencji ww. przesyłki nie odebrano i z tych też powodów przesłano ją zwrotnie do Sądu w dniu 6 grudnia 2016 r. z adnotację "zwrot - nie podjęto w terminie". W konsekwencji wezwania nie wykonano do dnia dzisiejszego. Wspomnieć wypada w tym miejscu, że skarżący zwracał się uprzednio do Sądu z wnioskami o przyznanie prawa pomocy. Wnioski jego zostały uwzględnione między innymi w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1296/15 i I SA/Gl 1297/15. Postanowieniami z dnia 9 maja 2016 r. zmieniono wcześniejsze postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 marca 2016 r. w ten sposób, że przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W chwili obecnej, strona przeciwna postępowania sądowego, podniosła, że oświadczenia skarżącego złożone w tamtych sprawach w toku wpadkowego postępowania w przedmiocie prawa pomocy mogą być nieprawdziwe. Trzeba też odnotować, że w dniu 14 grudnia 2016 r. (data z prezentaty Biura Podawczego) wpłynęła do Sądu obszerna korespondencja skarżącego w ww. sprawach. Działając z urzędu, wspomnieć zatem wypada, że na gruncie tejże korespondencji, w szczególności mając na uwadze pismo skarżącego z dnia 10 sierpnia 2016 r., skierowane do Urzędu Miasta w K., w kontekście bieżącej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego, ustalono, co następuje. W dniu 1 marca 2016 r. skarżący zawarł "nową" umowę na wynajem lokalu użytkowego pod działalność gospodarczą (69 m2). Rozpoczęcie działalności oznaczył datą "15.08.16 r." Z. K. poinformował nadto Urząd, że z uwagi na jego stan zdrowia, w jego imieniu będzie działał pełnomocnik. W innych sprawach, które zawisły przed tutejszym Sądem, skarżący również zwrócił się o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt I SA/Gl 1337/16 do I SA/Gl 1340/16). W nich także, odpowiadając na wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Z. K. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy, nadsyłając urzędowe formularze sygnowane datą "25.11.2016 r." (nadane w urzędzie pocztowym w dniu 22 listopada 2016 r.?). W formularzach tych zeznał w rubryce "dochody", że poza wspomnianym wyżej świadczeniem emerytalnym, uzyskuje – od 15 sierpnia 2016 r. - dochód w kwocie 400 zł "z tytułu wynajmu części nieruchomości". Co więcej, we wszystkich czterech wskazanych wyżej sprawach uiścił tytułem wpisu sądowego kwoty po 100 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie np doradcy podatkowego – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Należy zaznaczyć, że skutek doręczenia zastępczego odpisu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 3 listopada 2016 r. nastąpił – po myśli art. 73 P.p.s.a. - w dniu 2 grudnia 2016 r., a zatem termin zakreślony dla uzupełnienia wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 9 grudnia 2016 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej, wzmacnia wątpliwości, co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych Z. K.. Należy w tym miejscu odnotować, że obszerne wezwanie referendarza sądowego zmierzało między innymi do weryfikacji miesięcznych dochodów skarżącego. Nie stracono z pola widzenia w tej sprawie, że w niemalże równolegle prowadzonych postępowaniach sądowych (sygn. akt I SA/Gl 1337/16 do I SA/Gl 1340/16) skarżący zeznał, iż osiąga wyższy dochód niż ten, który zdeklarował w tej sprawie. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez skarżącego w ww. sprawach, ów dodatkowy dochód osiąga od 15 sierpnia 2016 r., więc również w tej sprawie winien być ujawniony. Wystosowane do skarżącego wezwanie, o ile zostałoby rzetelnie wykonane, mogłoby rozwiać wątpliwości w tym zakresie. Trzeba też wspomnieć, że pomimo wskazania wśród załączników do pisma z dnia 20 października 2016 r., skarżący nie nadesłał do Sądu "odcinka emerytury za X. 2016" Do innych mankamentów dowodowych należy zaliczyć brak wiedzy, co do wydatków skarżącego. W tym zakresie pojawiły się istotne wątpliwości, wszak na gruncie tej sprawy, skarżący zeznał, że jego dochód wynosi 400 zł, a wydatki 600 zł. Zrodziło się zatem pytanie w jaki sposób bilansuje stałe miesięczne obciążenia budżetu domowego, w szczególności, gdy akcentowane przez niego wydatki nie obejmują podstawowych obciążeń takich jak opłaty za media, czy kosztów zakupu żywności. Skarżący podkreślił bowiem, że dotyczą wyłącznie świadczeń alimentacyjnych i najmu. Przyjętej wyżej konstatacji, co do braku podstawowych informacji pozwalających na zbilansowanie gospodarstwa domowego skarżącego, nie zmienia okoliczność złożenia przez niego dokumentacji źródłowej w sprawach I SA/Gl 1296/15 oraz I SA/Gl 1297/15. Przede wszystkim dlatego, że skarżący miał się tam ustosunkować do sytuacji zaprzeszłej, tj. do okresu pomiędzy listopadem 2015 r., a lutym 2016 r. Po wtóre zaś, dołączone do tamtych akt dokumenty jedynie po części dowodzą, że skarżący kontynuuje wynajem posiadanej przez niego nieruchomości. W załączonym piśmie z dnia 10 sierpnia 2016 r. skarżący poinformował Urząd Miasta K., że w dniu 1 marca 2016 r. zawarł kolejną umowę najmu lokalu użytkowego pod działalność gospodarczą (69 m2). Rozpoczęcie działalności datuje na dzień 15 sierpnia 2016 r. Nie sposób na gruncie tego dokumentu ustalić przede wszystkim wysokości czynszu najmu, który skarżący otrzymuje. Reasumując, rozpoznany wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.