I SA/Gl 1142/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...], dotyczące odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów za czerwiec 2001 r. W skardze W. M. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W złożonym na wezwanie referendarza sądowego urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) skarżący wskazał, że z uwagi na stan zdrowia nie pracuje i leczy się w poradniach [...] i [...], wydając na lekarstwa 218,00 zł miesięcznie (wyliczył przy tym zażywane przez siebie leki). Według oświadczenia, zawartego we wniosku, skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką K. M., otrzymującą wynagrodzenie za pracę w wysokości około 1000,00 zł netto oraz z urodzonym w 1982 r. synem P.. W rubryce formularza dotyczącej majątku skarżący wskazał na prawo do połowy domu jednorodzinnego, zajmowanego wspólnie z synem i jego rodziną, niesprawny samolot typu CESSNA 150 (po wypadku lotniczym) oraz również niesprawny (nadający się do remontu) samochód osobowy marki Mercedes 124 (rocznik 1991). Skarżący dodał, że ogrzewanie domu, w którym zamieszkuje wraz z małżonką i synem jest zasilane z instalacji grzewczej drugiej połowy domu, należącej do syna R. i jego rodziny. Do formularza PPF skarżący dołączył kopię listy płac z A P. U., z której wynika, iż K. M. za listopad 2011 r. otrzymała wynagrodzenie netto 1032,34 zł. W piśmie z dnia 11 stycznia 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych, zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego jak również przez osoby pozostające razem z nim w gospodarstwie domowym, w tym przez jego syna (sprecyzowano, że należy w tym celu nadesłać w szczególności zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy); przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat; nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r., złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a w przypadku, gdyby zeznania te nie były jeszcze złożone – za 2010 r.; przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (zastrzeżono, że jeżeli nie ma podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że skarżący za 2011 r. nie wykazał dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na podatek dochodowy skarżącego); wskazanie przyczyn, dla których skarżący nie wspomniał o jednej z nieruchomości, o której mowa w aktach administracyjnych (położonej w Z. przy ul. [...]); nadesłanie dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego oraz wykazanie miesięcznej wysokości wydatków, związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Odpowiadając na powyższe wezwanie, skarżący przy piśmie z dnia 18 stycznia 2012 r. nadesłał kserokopie: informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy, sporządzonej za 2010 r. przez pracodawcę K. M. (PIT – 11); zaświadczenia z dnia 29 listopada 2011 r. o zawieszeniu działalności gospodarczej przez jego syna P. M. oraz fragmenty wydruków z prowadzonej w związku z tą działalnością księgi przychodów i rozchodów. Ponadto w piśmie z dnia 18 stycznia 2012 r. skarżący oświadczył, że "nie posiada żadnych rachunków bankowych jak i zajęć z nich", a wypłata jego małżonki "jest wypłacana bez reszty co miesiąc w banku". Zaznaczył także, że "rozlicza się wraz z małżonką PIT-11". Poinformował zarazem, iż nigdy nie starał się o zasiłek dla bezrobotnych, i że jest "wpisany (...) do ubezpieczenia zdrowotnego żony". Dodał, że nie starał się o rentę. Skarżący złożył też wyjaśnienia dotyczące posiadanej przez niego nieruchomości wskazując, że zamieszkuje – jak wcześniej podał – w Z. przy ul. [...], która to ulica poprzednio nosiła nazwę [...], zatem brak było przyczyn do informowania o zmianach administracyjnych. Dodał, że złożył dokumenty, dotyczące przyznania świadczenia emerytalnego z uwagi na ukończenie 65 roku życia. Wskazał, że nie posiada paragonów na zakupione lekarstwa gdyż ich nie zbiera, zaznaczając, iż na leki wydaje miesięcznie około 218,00 zł. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie referendarz podniósł, że skarżący nie wykonał w wystarczający sposób wezwania do uzupełnienia danych, zawartych we wniosku o prawo pomocy. Wskazał, że zarzut powyższy można odnieść do każdego punktu wezwania, przy czym największe znaczenie ma fakt, że nie nadesłał on żadnego dokumentu, który dostarczałby jakichkolwiek danych na temat jego osoby, pozwalając na choćby częściową weryfikację jego oświadczeń. Referendarz wskazał następnie, że skarżący nie przedłożył ani zaświadczenia w sprawie bezrobocia, o które wyzwano, ani wskazanych w wezwaniu dokumentów, jakie należało przedstawić w wypadku, gdyby nie było podstaw do wydania tego zaświadczenia. Nie wykonał też wezwania w części odnoszącej się do zeznań podatkowych. Ograniczył się w tej kwestii do wyjaśnień i nadesłania informacji o przychodach uzyskanych przez jego małżonkę w 2010 r. a informacja taka nie pozwala jednak wykluczyć, że skarżący uzyskał dochody podlegające opodatkowaniu. Skarżący nie przedłożył też wyciągów i wykazów z rachunków bankowych. Nie wykonał również wezwania dotyczącego kosztów utrzymania gospodarstwa domowego oraz nie uprawdopodobnił kwestii, że ma problemy zdrowotne, uzasadniające podawane przez siebie z tego tytułu wydatki. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący zaznaczył, iż "odpowiedział na wszystkie pytania w stopniu mnie znanym". Dodał, iż małżonka od grudnia 2011 r. przeszła na emeryturę i wypłacana jest jej z tego tytułu kwota 573,97 zł miesięcznie. Kwota ta nie pozwala na podstawowe wydatki stąd małżonka obecnie poszukuje pracy. Wskazał, że on sam z uwagi na stan zdrowia nie pracuje i leczy się w poradni [...] i [...], wydając na leki miesięcznie około 220,00 zł, na dowód czego dołączył rachunek z tytułu zakupu leków na kwotę 196,96 zł (bez [...]). Końcowo podał, że złożył w ZUS dokumenty odnośnie przeliczenia emerytury i w najbliższym czasie otrzymać ma decyzję ZUS dotyczącą tejże emerytury. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 1 wskazanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając zatem na nowo (po utracie mocy postanowienia referendarza sądowego) wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący nie wykonał w sposób zupełny precyzyjnego wezwania, skierowanego do niego w piśmie z dnia 11 stycznia 2012 r. Szczególnie zwrócić tutaj trzeba uwagę na brak wśród dokumentacji źródłowej wyciągów z rachunków bankowych, posiadanych również przez osoby, pozostające ze skarżącym w gospodarstwie domowym, o co wyraźnie był wzywany. Skarżący wskazał wprawdzie w odpowiedzi na wezwanie, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, niemniej jednak w jego gospodarstwie domowym, zgodnie z oświadczeniem, pozostaje również małżonka i jeden z synów. Trudno uznać przy tym iż małżonka wnioskodawcy, do niedawna jeszcze zatrudniona (a od grudnia 2011 r. pozostająca na emeryturze) nie posiada co najmniej jednego takowego rachunku. Zgodnie bowiem ze znajdującą się w aktach kopią listy płac za listopad 2011 r., dołączoną do druku PPF przez samego skarżącego, wynagrodzenie K. M. było wypłacane w formie przelewu. Pośrednio wskazuje na posiadanie takiego rachunku sam wnioskujący podając w piśmie z dnia 18 stycznia 2012 r., że wynagrodzenie małżonki jest co miesiąc w całości wypłacane z banku. Nic nie wiadomo ponadto na temat ewentualnych rachunków bankowych syna skarżącego, który zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, zamieszkującego wraz z wnioskującym w gospodarstwie domowym. Brak wyciągu z rachunku bankowego (bądź rachunków), obrazującego stan rachunku i realizowane w ostatnim okresie operacje finansowe uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistych możliwości finansowych strony skarżącej i stanowi w ocenie Sądu wystarczającą podstawę do odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Niezależnie od powyższego, skarżący nie udokumentował w jakikolwiek sposób wydatków, ponoszonych w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego (przykładowo poprzez nadesłanie kopii faktur z tytułu opłat za media, kopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, itp.), o co również był wzywany. Na podstawie jego oświadczeń przyjąć można jedynie, nie bez wątpliwości, iż nie ponosi opłat z tytułu ogrzewania, gdyż zasilane jest ono z instalacji grzewczej znajdującej się w tej części domu, która należy do drugiego z jego synów (skarżący nie wskazał na jakiekolwiek rozliczenia z synem z tego tytułu). Wnioskujący poprzestając na oświadczeniu, iż ze względu na posiadane schorzenia nie pracuje, w dalszym ciągu nie nadesłał ani ewentualnego zaświadczenia o pozostawaniu osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku ani też (w przypadku braku podstaw do wydania takiego zaświadczenia) poświadczenia organu podatkowego, że nie wykazał za 2011 r. dochodów do opodatkowania. Skarżący nie nadesłał ponadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń i innych należności uzyskiwanych przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym z okresu ostatnich sześciu miesięcy (licząc od daty wezwania) a zaprezentował jedynie wyrywkowe informacje na ten temat (takie jak kopia listy płac z zakładu pracy małżonki za listopad 2011 r. czy fragmenty wydruków z księgi przychodów i rozchodów, prowadzonej w związku działalnością gospodarczą syna skarżącego). Nie wykonał też wezwania w zakresie dotyczącym zeznań podatkowych (nadsyłając tylko informację PIT-11 o przychodach małżonki za rok 2010 i składając nie poparte żadną dokumentacją wyjaśnienia). Należy zaznaczyć, że biorąc pod uwagę zaistniałe w niniejszej sprawie mankamenty dowodowe nie sposób uznać, jakoby skarżący wykazał istnienie okoliczności, warunkujących przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Konkluzja taka musi być zdaniem Sądu podjęta pomimo zasygnalizowanych w sprzeciwie niekorzystnych zmian w sytuacji majątkowej rodziny skarżącego, związanych przede wszystkim z faktem ustania zatrudnienia K. M. i jej przejściem od grudnia 2011 r. na emeryturę. W dalszym bowiem ciągu nie zostały przedstawione kluczowe dokumenty, obrazujące rzeczywistą sytuację finansową rodziny skarżącego. Trzeba przy tym zaakcentować, że użyte przez ustawodawcę w art. 246 § 1 P.p.s.a. określenie "gdy wykaże" należy rozumieć w ten sposób, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 568/10, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 742626). Wskazuje się również w orzecznictwie, że w interesie strony leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (tak NSA w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 743829). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. i przy zastosowaniu art. 16 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.