I SA/Gl 1160/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Beata Machcińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi L. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], po rozpoznaniu zażaleń L. Z. (dalej: zobowiązany, skarżący), utrzymał w mocy postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...] do [...] oddalające skargi na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego w Banku "A", dokonane zawiadomieniami z dnia [...] r. nr [...] do [...]. Powyższe postanowienie organu nadzoru zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ pierwszej instancji prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...], obejmujących zaległości składkowe za lata 2014 - 2016, w toku którego zawiadomieniami z dnia [...] r. nr od [...] do [...], dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku "A". Na te czynności egzekucyjne zobowiązany w dniu 21 maja 2018 r. złożył skargi zarzucając: brak doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) zaniechanie pouczenia o uprawnieniu do złożenia wniosku o odroczenie płatności lub umorzenie odsetek oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Postanowieniami z dnia [...] r. o nr od [...] do [...] organ pierwszej instancji oddalił skargi zobowiązanego na czynność zajęcia rachunku bankowego podkreślając, iż skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym, które nie mogą być zaskarżone przez inny środek prawny przewidziany w ustawie. W trybie zatem skargi na czynności egzekucyjne nie ma prawnej możliwości odniesienia się do kwestii podlegającej badaniu w trybie zarzutów. Na powyższe postanowienia zobowiązany wniósł zażalenia, zarzucając brak podstawy prawnej i faktycznej, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej. Zobowiązany podniósł, że zajęcia rachunku bankowego dokonał Dyrektor terenowego Oddziału ZUS, który nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych, mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania. Ponadto zajęto środki wolne od zajęcia, a organ egzekucyjny nie uwzględnił faktu, iż nie posiada on wolnych środków pieniężnych, gdyż świadczy pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy, tym samym zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonych postanowień stanowi art. 54 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub realizacji środka egzekucyjnego. Powołany przepis prawa jest środkiem zaskarżenia czynności wykonawczych i stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniem przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanego, organ pierwszej instancji podjął czynności egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku "A" dokonane zawiadomieniami z dnia [...] r. od nr [...] do [...], doręczonymi zobowiązanemu w dniu [...] r. Zakwestionowanie zatem tych czynności egzekucyjnych skargami wniesionymi 21 maja 2018 r. nastąpiło w ustawowym terminie. W rozumieniu jednak art. 54 u.p.e.a., skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć wyłącznie wykonawczego jej charakteru, sprowadzającego się do podważenia prawidłowości jej dokonania w świetle obowiązujących w tej materii przepisów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2555/10). Zdaniem organu odwoławczego skarga na czynności egzekucyjne nie może natomiast odnosić się do takich okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1896/10), enumeratywnie wymienionych w 10 punktach art. 33 ustawy egzekucyjnej. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu organ odwoławczy wskazał, że zobowiązany nie kwestionuje w zasadzie prawidłowości zaskarżonej czynności egzekucyjnej organu pierwszej instancji, ale podnosi kwestie dotyczące braku doręczenia upomnienia i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie podlegające rozważaniom w trybie skargowym. Istotą skargi w rozumieniu art. 54 u.p.e.a. jest kontrola poprawności jej dokonania na gruncie obowiązujących w tej materii przepisów. Przeprowadzona ocena czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w Banku "A", nie stwierdziła uchybień w tym zakresie. Kwestionowany środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego wymieniony w art. 1a pkt 12 lit a tiret 4 ustawy egzekucyjnej zastosował uprawniony na podstawie art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny. Zajęcia rachunku bankowego w "A" dokonał zawiadomieniami, o których mowa w art. 67 § 1 u.p.e.a. zawierającymi wszystkie niezbędne elementy wymienione w § 2 tego artykułu. Zawiadomienia o zajęciu doręczono zobowiązanemu [...] r., a bankowi [...] r., czym spełniono także wymóg art. 67 § 2b u.p.e.a. W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia rachunku bankowego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego przekonaniu czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem przepisów prawa. Organ dokonał czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., który w tej sprawie nie ma zastosowania). Dlatego więc pomimo, iż skarżący nie sformułował konkretnych zarzutów i nie wskazał naruszenia konkretnych przepisów prawa Sąd zobowiązany był poddać zaskarżone postanowienie pełnej kontroli. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa. Na wstępie rozważań należy wskazać, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14 – wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Również Sąd w ramach kontroli postanowienia organu odwoławczego, nie może badać takich okoliczności, które mogą być przedmiotem innych postępowań. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się bowiem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Sąd jeszcze raz podkreśla, że istotą skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola poprawności jej dokonania na gruncie przepisów normujących tryb postępowania przy zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego. Dlatego też w tym trybie nie podlegają rozpatrzeniu takie okoliczności podnoszone przez skarżącego jak brak doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej, czy zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, które mogą być podstawą wniesienia zarzutów w oparciu o art. 33 § 1 pkt 7 i 8 u.p.e.a. Jednakże skarżący nie skorzystał z trybu wniesienia zarzutów, a termin do wniesienia tego środka mu upłynął, gdyż otrzymał on tytuły wykonawcze w dniu [...] r. Mając na uwadze charakter postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. należy zaskarżone czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku "A", dokonane zawiadomieniami z dnia [...] r. nr [...] do [...], ocenić jako zgodne z przepisami prawa oraz prawidłowo dokonane. Na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. I tak czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku "A", miało miejsce zawiadomieniami z dnia [...] r. nr [...] do [...]. Podstawą ich wystawienia były tytuły wykonawcze z dnia [...] r. o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zostały sporządzone zgodnie z wymogami określonymi w art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a., a więc wg obowiązującego wówczas wzoru stanowiącego załącznik nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1339) i zawierały wszystkie niezbędne elementy wymienione w § 2 tego artykułu. Zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego organ egzekucyjny przesłał zarówno do banku, jak i do zobowiązanego. Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącego kwestionowany środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit a tiret 4 ustawy egzekucyjnej oraz zastosował go uprawniony na podstawie art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zatem czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa – z art. 80 i art. 89 u.p.e.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. oddalił skargę.