I SA/Gl 1169/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. w kwestii ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia 1) zwolnić skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 200,00 zł; 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Postanowieniem z 23 stycznia 2018 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 200,00 zł, jednocześnie oddalając wniosek o zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. W konsekwencji uiszczono wyznaczony w ten sposób wpis sądowy od skargi. Obecnie pełnomocnik strony wniósł skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji, zwracając się jednocześnie o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. W druku urzędowego formularza wnioskodawczyni oświadczyła, że utrzymuje się tylko z wynagrodzenia za pracę i renty rodzinnej w łącznej wysokości 1622,50 zł i wyliczyła swoje stałe wydatki, nieobejmujące jednak np. kosztów wyżywienia, na sumę 1314,56 zł, uwzględniając m.in. czynsz w kwocie 770 zł. Dlatego stwierdziła, że nie jest w stanie uiścić wpisu stosunkowego od skargi kasacyjnej, zaś ewentualna odmowa zwolnienia pozbawi ją możliwości dochodzenia jej praw. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i posiada udział w prawie do mieszkania oraz nieruchomości gruntowej, samochód osobowy oraz udział w samochodzie ciężarowym , które jednak stanowią przedmiot zabezpieczenia. Skarżąca posiada nadto udziały w założonych przez nią spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Do wniosku załączono odpisy dokumentów, które potwierdzają te okoliczności, w szczególności zaświadczenia pracodawcy, jednej ze wspomnianych spółek, podpisanego przez córkę skarżącej jako prezesa zarządu, o zatrudnieniu skarżącej jako dyrektora w wymiarze połowy czasu pracy, wyciągów bankowych oraz dokumentów obrazujących koszty utrzymania, a nadto umowy drugiej z wymienionych spółek, mającej używać dodatku do nazwy odwołującego się do prowadzonej przez skarżącą spółki cywilnej, której działalność podjęto na początku bieżącego roku. Należy w tym miejscu odnotować, że w tożsamym stanie faktycznym, postanowieniem z 8 listopada 2018 r., referendarz sądowy zwolnił skarżącą od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 200,00 zł i jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (sygn. akt I SA/Gl 1291/17). Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co istotne, strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna tę okoliczność udowodnić. Jest nadto poza sporem, że winna uwzględnić przy tym fakt, że na wcześniejszym etapie postępowania wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które zachowało swą moc. Taki stan rzeczy wystąpił w niniejszej sprawie, gdyż prawomocnym postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018 r. przyznano już skarżącej prawo pomocy, zwalniając ją od wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 200,00 zł. W tym stanie rzeczy odnotować wypada, że w myśl art. 164 P.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w rachubę tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przy czym przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Analiza ponowionego w tej sprawie wniosku prowadzi do konkluzji, iż nie doszło w tym przypadku do zmiany okoliczności sprawy, o jakiej mowa w art. 165 P.p.s.a. Na obecnym etapie postępowania skarżąca będzie w stanie partycypować w sposób ustalony w części dyspozytywnej niniejszego orzeczenia. Jedyną opłatą sądową, jaka na tym etapie postępowania może przekroczyć kwotę 200,00 zł, jest wpis od skargi kasacyjnej, i dlatego przyznane zwolnienie odniesiono wprost do tej jednej opłaty. W ślad za postanowieniem w sprawie I SA/Gl 1291/17 należy nadto zauważyć, iż nadal aktualne – także i w tej sprawie - pozostaje twierdzenie, że skarżąca nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości zarobkowych i że okoliczność ta nie pozostaje bez znaczenia podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak ustalono wcześniej, wnioskodawczyni w rzeczywistości zaprzestała wykonywania działalności w formie spółki cywilnej, przekazując nieodpłatnie wykorzystywane przez siebie środki trwałe spółce kapitałowej o takiej samej nazwie, w której po pierwsze ona sama jest zatrudniona na kierowniczym stanowisku za wynagrodzeniem, jakie ze względu na swoją wysokość nie podlega zajęciu, i po drugie jej córka pełni funkcję prezesa. Ponadto ostatnio założyła kolejną spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością wraz ze wspólnikiem spółki cywilnej, której działalność wznowiła na początku roku, z nazwą odwołującą się do tamtej formy prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 164 i 165 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.