I SA/Gl 1208/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od gier w kwestii wniosku skarżącej z dnia 9 października 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Ustosunkowując się w terminie do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 253 zł, skarżąca Spółka złożyła wniosek z dnia 9 października 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała na brak środków na pokrycie wpisów od skarg w tej oraz kilkuset innych sprawach, jakie zawisły przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Podkreśliła, że nie była w stanie przewidzieć konieczności poniesienia tych kosztów. Z oświadczenia o majątku i dochodach, które złożyła, wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego jest równa 1.000.000,00 zł, wartość środków trwałych – 300.155,92 zł, a zysk w ubiegłym roku obrotowym wyniósł 713.731,90 zł. Oznajmiła, że na rachunku bankowym ma zgromadzone środki w kwocie 180.334,29 zł. Wyjaśniła, że automaty do gier o niskich wygranych, które posiada, obecnie nie przedstawiają realnej wartości, a to z uwagi na stopniowe eliminowanie z rynku działalności podmiotów urządzających tego rodzaju gry. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 października 2013 r. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. W jego ocenie analiza danych przedstawionych we wniosku jest wystarczająca do uznania, że Spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie pełnych kosztów postępowania, a konkluzję tę potwierdza uwzględnienie ustaleń poczynionych w innych jej sprawach, m. in. materiału dowodowego zgromadzonego stosunkowo niedawno w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1150/13. Odpis tego orzeczenia z uzasadnieniem Spółka otrzymała w dniu 14 listopada 2013 r., a w dniu 20 listopada 2013 r. wniosła od niego sprzeciw. W piśmie tym stwierdziła, że zaskarżone postanowienie opiera się na błędnych ustaleniach faktycznych, będących wynikiem nieuwzględnienia specyfiki prowadzonej przez nią działalności. Jak zaakcentowała, działalność ta wymaga posiadania zasobów obrotowych, które tylko pozornie wydają się znaczne, gdyż w praktyce musi regulować na bieżąco zobowiązania względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacać wygrane graczom, opłacać serwis urządzeń i uiszczać podatek od gier, a następuje to niezależnie od osiąganego wyniku finansowego. W dalszej kolejności podkreśliła, że jakkolwiek generuje znaczne przychody, to jednak przy bardzo wysokich kosztach prowadzenia działalności dochód a zwłaszcza zysk po opodatkowaniu nie jest już tak wysoki. Z zysku wypłacana jest wspólnikom dywidenda a przychody nie przekładają się wprost na ocenę możliwości płatniczych Spółki. W tym miejscu odnotować trzeba, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1150/13 Spółka przedstawiła plik dokumentów, na podstawie których ustalono, że: 1) w roku ubiegłym uzyskała dochód w wysokości 990.745,75 zł, natomiast na jego koniec jej aktywa trwałe stanowiły równowartość 1.109.908,80 zł, aktywa obrotowe – 1.096.231,76 zł, w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach – 196.161,50 zł, a zobowiązania krótkoterminowe – 724.799,75 zł; 2) w pierwszym półroczu bieżącego roku poniosła stratę – 104.906,76 zł; 3) w maju, czerwcu i lipcu bieżącego roku zadeklarowała podatek od towarów i usług w łącznej wysokości [...] zł; 4) na rachunkach bankowych na koniec czerwca, lipca i sierpnia bieżącego roku zgromadziła środki w wysokości (kolejno): 172.297,24 zł, 19.733,38 zł, 54.642,95 zł; 5) na koniec półrocza bieżącego roku w kasie posiadała 63.846,78 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wymaga dostrzeżenia, że w rozpatrywanym przypadku zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia należy z kolei rozpocząć od wyjaśnienia, że prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 powołanej ustawy). Jak wynika z powyższego zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich ponoszenia, mający zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie prawa do sądu. Co więcej, ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania spoczywa na wnioskodawcy, a jeżeli jest nim osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, to wykazanie przez nią zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy sprawia, że weryfikacja ta może (ale nie musi) być dla niej pozytywna. Analiza zaprezentowanego wyżej stanu faktycznego nie pozwala na uznanie, by skarżąca Spółka nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wszak na koszty te w niniejszej sprawie obecnie składa się wpis od skargi w kwocie 253 zł, który przy uwzględnieniu jej zdolności płatniczej nie stanowi wydatku niemożliwego, czy nawet dolegliwego. Przyjęcie założenia, że wysokość tej należności w "kilkuset" innych sprawach jest podobna, także musi prowadzić do takiej konkluzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Spółka dysponuje znacznym majątkiem, na co wskazuje wysokość jej kapitału zakładowego i wartość środków trwałych. Jej majątek jest wielokrotnie wyższy od kwoty wpisu od skargi i już z tego powodu kwalifikowanie jej jako beneficjenta prawa pomocy uznać należy za niedopuszczalne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04, niepublikowane). Poza tym nie może umknąć uwadze, że deklarując brak odpowiednich środków, Spółka powinna wykazać, że podjęła wszelkie niezbędne działania do ich zdobycia (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX nr 794951), w tym np. poprzez zaciągnięcie kredytu lub podwyższenie kapitału zakładowego (por. B. Dauter, "Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego", LexisNexis, Warszawa 2009, wyd. 2, str. 673). Uwzględnienie danych wynikających z przedstawionych przez Spółkę rachunków zysków i strat oraz bilansu prowadzić musi do takiego samego wniosku. Kwalifikacji tej nie zmienia fakt poniesienia przez Spółkę straty w pierwszym półroczu bieżącego roku, ponieważ strata stanowi wynik bilansowy nadwyżki kosztów nad przychodami, a zatem jej poniesienie nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Dostrzeżenia wymaga też, że Spółka nadal osiąga wysokie obroty prowadzonej działalności gospodarczej, na co wskazują deklarowane przez nią podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług. Tymczasem w orzecznictwie podkreśla się wprost, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, powinno partycypować w kosztach postępowania, i to nawet w przypadku trudności finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Ponadto odnotować należy, że Spółka nie wykazała, by nie mogła swobodnie gospodarować środkami zgromadzonymi na jej rachunku bankowym, które wszak są znaczne i – zważywszy na stan jej kasy – nie jedyne. Wreszcie niezbędne jest powtórzenie za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że "niekorzystna (...) nowelizacja ustawy o grach hazardowych zmieniająca dotychczasowe zasady udzielania licencji na automaty do gier nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej" (zob. postanowienie z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 436/11, LEX nr 864294). Z tych względów należało odmówić Spółce przyznania prawa, co też uczyniono na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.