I SA/Gl 1222/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Krzysztof Kandut, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi A w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - obecnie t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) dalej "k.p.a.", oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 2, § 4 pkt 1 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm), dalej "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna" - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej "organ egzekucyjny" lub "wierzyciel") z dnia [...] r. Nr [...] o oddaleniu skargi "A" w K. (dalej: "A", "zobowiązany" lub "strona skarżąca") na czynność egzekucyjną z dnia [...] r. W sprawie przedstawiono następujący stan faktyczny. W dniu [...] r. wierzyciel wystawił przeciwko zobowiązanemu tytuły wykonawcze nr [...], obejmujące zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. oraz od 1 listopada 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. Następnego dnia wierzyciel, działając jako organ egzekucyjny, nadał klauzulę o skierowaniu powyższych tytułów wykonawczych do egzekucji. Zawiadomieniem z dnia [...] r. r. organ dokonał zajęcia środków pieniężnych na rachunku bankowym zobowiązanego w "B" S.A. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułów wykonawczych doręczono "A" w dniu [...] r. Pismem z dnia 11 maja 2018 r. zobowiązany złożył skargę na zajęcie dokonane ww. zawiadomieniem z dnia [...] r. wskazując, że zajęcie rażąco narusza prawo. Postanowieniem z [...] r. r. organ I instancji oddalił skargę na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zobowiązany wniósł zażalenie na to postanowienie, w którym zarzucił naruszenie prawa poprzez jego wydanie z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Rozpatrując zażalenie powołał treść art. 54 § 1, § 4, § 5 oraz art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wskazując przy tym, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc na czynności o charakterze wykonawczym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia. Podniósł, że skarga składana w trybie art. 54 § 1 ww. ustawy powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania. W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne organ bada czy w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej. Organ nadzoru podniósł następnie, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego przytoczono treść art. 54 § 1 i § 4 u.p.e.a. oraz wyjaśniono charakter instytucji skargi na czynności egzekucyjne. Organ I instancji czynności egzekucyjnej dokonał na podstawie przepisu art. 80 § 1 ww. ustawy, jednocześnie powiadamiając stronę o dokonaniu zajęcia. Czynność ta została dokonana prawidłowo z punktu widzenia przesłanek formalnych. Zastosowano jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1 a pkt 12 lit a) tiret 4 u.p.e.a. tj. egzekucję z rachunku bankowego - najmniej uciążliwy dla zobowiązanego i wypełniono wszystkie przesłanki określone w art. 67 § 1 i 2 tej ustawy. Organ nadzoru zaznaczył dalej, że zawarte w art. 1, art. 6 § 1 oraz art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. tzw. ogólne zasady postępowania egzekucyjnego, zobowiązują organ egzekucyjny w trakcie toczącego się przed nim postępowania przede wszystkim do doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązków na nim spoczywających przez zastosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie. Zdaniem Dyrektora organ I instancji nie naruszył art. 80 u.p.e.a., doręczył bowiem dokumenty wskazane w tym przepisie za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego. Wypełnił więc ciążący na nim obowiązek powiadomienia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Organ powtórzył raz jeszcze, że zgodnie z orzecznictwem sądowym w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Za bezzasadne zatem organ uznał wskazywanie okoliczności mających wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego stanowiących podstawę do wniesienia zarzutów w trybie art. 34 (z którego zobowiązany także skorzystał) oraz 59 ustawy egzekucyjnej. Skarga wnoszona na podstawie art. 54 u.p.e.a. nie zastępuje innych środków procesowych, które przysługują zobowiązanemu na podstawie ustawy egzekucyjnej. Z kolei "A" w skardze na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego nie kwestionowało okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego.  W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach "A" wniosło o jego uchylenie, zarzucając mu naruszenie prawa poprzez jego wydanie z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości zajęte w sprawie stanowisko. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Kontroli Sądu - na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) - podlegało postanowienie oddalające skargę zobowiązanego na czynności egzekucyjne z dnia [...] r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Skarżący, kwestionując w badanej sprawie prawo organu do dokonania czynności polegającej na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność na rachunku bankowym, nie podniósł żadnych zarzutów odnoszących się do prawidłowości wspomnianej czynności a jedynie sformułował generalny zarzut w postaci na rażącego naruszenia prawa przez organy egzekucyjne. W ocenie Sądu skarga jest nieuzasadniona. Wskazać należy, iż skargę na czynność egzekucyjną normuje art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.). Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne. Oceniając zaskarżoną czynność egzekucyjną (zajęcie rachunku bankowego) należało uznać, że została ona przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami u.p.e.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 tej ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków stosuje najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z kolei w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub realizowania środka egzekucyjnego. Wszelkie działania, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Natomiast środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie przy użyciu którego dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na te dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednym ze środków egzekucyjnych z grupy pierwszej dotyczącej należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z rachunków bankowych. Jak już wskazano powyżej strona skarżąca nie przedstawiła żadnego zarzutu dotyczącego tej czynności. Analiza akt administracyjnych wykazuje natomiast, ze działania organu były zgodne z prawem. Wspomnianego zajęcia dokonano zgodnie z treścią art. 80 u.p.e.a., czego strona nie kwestionuje. Zajęcie było również właściwe pod względem formalnym ze względu na zastosowanie prawidłowego druku zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego w postaci wierzytelności. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami u.p.e.a. W tym zgodnie z treścią art. 7 i art. 1a pkt 12a tiret czwarte (zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie) oraz zgodnie z art. 80 tej ustawy (sposób i chwila dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego). Zawiadomienie jest również w ocenie Sądu kompletne - zawiera wszelkie prawem wymagane elementy, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a., zostało prawidłowo sporządzone i doręczone zgodnie z art. 67 § 1a i § 2b tej ustawy, a strona skarżąca nie wskazała żadnych braków tego dokumentu. Stwierdzić trzeba, że w toku postępowania organy obu instancji nie naruszyły ogólnych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6 i 7 k.p.a., a także w art. 77 i 80 k.p.a. i w całości zrealizowały obowiązki wynikające z tych zasad. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie właściwie oceniono stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie naruszając zasady prawdy obiektywnej ani zasady praworządności. To, że prawidłowe rozstrzygnięcie organów nie spełnia oczekiwań strony nie może samo w sobie stanowić podstawy do uznania jej zarzutów za trafne. Dlatego też brak było podstaw do stwierdzenia, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zawiadomieniem z [...] r. naruszył przepisy prawa regulujące kwestie zastosowania środka egzekucyjnego jakim jest egzekucja z rachunku bankowego. Rozstrzygnięcie organu nadzoru Sąd uznał zatem za zgodne z przepisami prawa. Mając powyższe na uwadze oddalono skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.