I SA/Gl 1223/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 lipca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.393.2024.2/MSL UNP: 2401-24-188896 w przedmiocie skarg na czynność egzekucyjną oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 25 lipca 2024 r., znak 2401-IEE.7192.393.2024.2/MSL, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ, DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej również jako Dyrektor ZUS) z 14 czerwca 2024 r. w sprawie oddalenia skargi B.B. (dalej jako zobowiązana, skarżąca) na czynność egzekucyjną z 8 maja 2024 r. zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G., dokonanej zawiadomieniami o nr [...] oraz nr [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał powołane w uzasadnieniu przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jend. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej jako k.p.a.) oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 – dalej jako u.p.e.a.). Stan sprawy przedstawia się następująco: Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. prowadzi wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne w oparciu o własne tytuły wykonawcze z 7 maja 2024 r. o nr TW1480024006531 oraz nr TW1480024006532, obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej 23 maja 2024 r., wraz z zawiadomieniami z 8 maja 2024 r. o nr [...] oraz nr [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w G. Zobowiązana 27 maja 2024 r. wniosła skargi na ww. czynności organu egzekucyjnego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Skarżonym czynnościom zarzuciła bezzasadne i bezprawne dokonanie zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, niedopuszczalność egzekucji, brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz z ostrożności przedawnienie zobowiązania. W uzasadnieniu skarg wskazała, że organ egzekucyjny nie jest władny do podejmowania żadnych czynności egzekucyjnych. Ponadto zobowiązana wyjaśniła, że od 2018 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, więc nie jest obowiązana do ponoszenia kosztów. W oparciu o powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszej skargi. Dyrektor ZUS postanowieniem z 14 czerwca 2024 r., oddalił skargi. Zobowiązana z zachowaniem ustawowego terminu, 12 lipca 2024 r., nadała na poczcie zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego. Wydanemu postanowieniu zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do jego wydania, a także błędną interpretację przepisów u.p.e.a., wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. DIAS rozpoznając zażalenie wydał postanowienie zaskarżone do tutejszego Sądu. Uzasadniając stanowisko organ odwoławczy podniósł, że postępowanie wszczęte skargą na czynność egzekucyjną stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu zainicjowanym taką skargą ocenie podlegają jedynie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynność egzekucyjną można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia. W związku z tym, jeżeli przewidziany jest inny środek ochrony prawnej, taki jak zarzuty czy też zażalenie, to wykluczone jest kwestionowanie określonych okoliczności sprawy za pomocą skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. Wyjaśnił organ, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. Dokonując analizy akt sprawy DIAS wskazał, że zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków dokonano zgodnie z trybem wskazanym w art. 89 u.p.e.a. Zawiadomienia z 8 maja 2024 r. zostały doręczone Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w G. z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w tym samym dniu, natomiast wydruki przedmiotowych zawiadomień doręczono zobowiązanej wraz z odpisami tytułów wykonawczych - 23 maja 2024 r. Sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu spełniają wymogi określone dla tego rodzaju dokumentów, określone w przepisach art. 67 § 1-2a oraz art. 26e § 1-4 u.p.e.a. Tym samym opisana wyżej czynność dokonana została w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami regulującymi sposób oraz formę ich dokonania i brak jest podstaw do jej uchylenia z przyczyn wskazanych przez zobowiązaną w skardze i zażaleniu. DIAS wskazał dalej, że Dyrektor Oddziału ZUS zgodnie z art. 19 § 4a u.p.e.a. i rozporządzeniu w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne, jest właściwy miejscowo do działania jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 u.p.e.a. Odnośnie podniesionego dopiero w zażaleniu zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka DIAS stwierdził, że zarzut ten jako spóźniony wykracza on poza zakres rozpatrzenia. W skardze do tutejszego Sądu skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Podniosła, że jej zdaniem powyższe czynności egzekucyjne zostały dokonane z naruszeniem przepisów prawa. Organ podatkowy dokonał tych czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia należności pieniężnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania). Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a., tj. postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Zgodnie z § 1, § 2 tego przepisu, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Odnosząc się do istoty sporu w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Zatem już z treści powyższego przepisu wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowanie egzekucji w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. W niniejszej sprawie tytuły wykonawcze obejmują należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, zatem Dyrektor ZUS w Z. był uprawniony do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o powyższe tytuły, zgodnie z ww. przepisem. Należy także zauważyć, że stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zgodnie zaś z § 2 tego artykułu organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W myśl art. 1a ww. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym – rozumie się przez to, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję: - z pieniędzy, - z wynagrodzenia za pracę, - ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, - z rachunków bankowych, - z innych wierzytelności pieniężnych, - z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, - z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, - z praw majątkowych zarejestrowanych w rejestrze akcjonariuszy, - z weksla, - z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, - z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, - z pozostałych praw majątkowych, - z ruchomości, - z nieruchomości. Zaskarżonymi czynnościami egzekucyjnymi były zajęcie innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G., które zostały przewidziane w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a. Zastosowane wobec zobowiązanej czynności egzekucyjne były dopuszczalne przy przymusowym dochodzeniu wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym. Prawidłowe jest stanowisko DIAS co do tego, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, ocenie podlega jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. W postępowaniu tym nie bada się przedawnienia roszczenia, a tym samym wymagalności i zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się również prawidłowości jego prowadzenia. Ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W konsekwencji kontrola sądu administracyjnego ograniczona jest do tych kwestii, które podlegały ocenie organu na skutek wniesionej skargi na czynność egzekucyjną. W ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. VII SA/Wa 1439/18, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; dalej CBOSA) Podobnie wypowiedział się WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 17 kwietnia 2019r., sygn. I SA/Bd 96/19 (opubl. w CBOSA). Skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego (tak również WSA w Gliwicach w wyroku z 28 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1362/24). W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionowała okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Zarzut taki podniosła dopiero w zażaleniu stwierdzając, że zastosowany środek był zbyt uciążliwy. Jest to jednak twierdzenie spóźnione, ponieważ wniesienie skargi na czynność egzekucyjną ograniczone jest terminem wynikającym z art. 54 § 3 u.p.e.a. Na marginesie zaznaczyć należy, że egzekucja z innej wierzytelności pieniężnej, w tym przypadku nadpłaty w podatku, jakkolwiek stanowi dla zobowiązanej uciążliwość, to jednak nie można uznać, by środek ten był zbyt uciążliwy. Zdaniem Sądu DIAS oceniając czynność egzekucyjną, zaskarżoną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. zasadnie skoncentrował się na kwestiach formalnoprawnych, które odnoszą się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego – Dyrektora ZUS. Organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków. W ocenie Sądu wszystkie wymogi formalnoprawne określone w ustawie egzekucyjnej, zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Jak wynika z akt sprawy zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G. zostały dokonane prawidłowo. Organ egzekucyjny przy ich dokonywaniu nie naruszył przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prawidłowo dokonał zajęć w oparciu o wzór określony w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych z dnia 18 marca 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 426). Przede wszystkim zawiadomienie zawiera wszystkie elementy określone w przepisach ustawy tj. w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zajęcie zostało dokonane w zgodzie z zapisami art. 89a u.p.e.a. i zgodnie z art. 26e § 1 i § 2 u.p.e.a. opatrzone stosownym podpisem. W ocenie Sądu podnoszone przez stronę okoliczności, tj. niedopuszczalność przedmiotowej egzekucji, brak uprzedniego doręczenia upomnienia mieszczą się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. i nie mogą być rozpoznane w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Jak już wskazano, w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności. Trafnie wskazał DIAS, że jako spóźniony należało potraktować zgłoszony dopiero na etapie zażalenia zarzut nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Skarżąca w terminie ustanowionym do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną nie powołała się na tę okoliczność, na skutek czego nie badał jej organ egzekucyjny i nie mógł zbadać organ nadzoru. W tym stanie rzeczy skarga okazała się niezasadna wobec czego należało ją oddalić, co Sąd uczynił na podstawie art. 151 p.p.s.a. ----------------------- #/9